موسیقی‌شناسی قومی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

موسیقی‌شناسی قومی یا اتنوموزیکولوژی عبارتست از بررسی «موسیقی غیرغربی»، «موسیقی قومی» یا «موسیقی جهانی» و مطالعه انسان شناختی موسیقی به مثابه یک پدیده خاص فرهنگی و جنبه ای جهانشمول از رفتار اجتماعی انسان.

تاریخچه[ویرایش]

موسیقی شناسی قومی از طریق بررسی های اواخر قرن ۱۹ درباره گام های نامتعارف آسیایی در اروپا و بررسی های مربوط به موسیقی سرخپوستی در امریکا پدید آمد.از دهه ۱۹۵۰ به این سو، فرآیندی تدریجی برای ادغام روشنگری هایی که از طریق موسیقی شناسی تطبیقی عرضه شده اند وجود داشته و در آنها بر گردآوری، مستندسازی، نظام مندی، دسته بندی، آوانگاری و تحلیل همراه با انسان شناسی موسیقی تأکید شده است؛ این تأکید بر دوره های گسترده کار میدانی، مشاهده مشارکتی، یادگیری مهارت های آوازخوانی و سازنوازی به دست پژوهشگران و جستجو برای یافتن کارکردهای اجتماعی موسیقی نیز صورت گرفته است. خاستگاه اصطلاح «اتنوموزیکولوژی» به دانش پژوه هلندی یاب کونست (1950 ) نسبت داده می شود که آن را در عنوان فرعی کتاب خود موزیکولوژیکا : بررسی ماهیت اتنوموزیکولوژی ، مسائل آن ، روش ها و شخصیت های شاخص آن ( Amsterdam 1950 ) به کار برده است. در زبان های اروپایی معادل است با اصطلاح فرانسوی ethnomusicologie اصطلاح ایتالیایی ethnomusicologia، اصطلاح آلمانی ethnomusikologie یا musikethnologie و اصطلاح لهستانی ethnographia muzycna. اصطلاح «اتنوموزیکولوژی» را برخی از صاحب نظران در جمهوری چک و اسلواکی و در هلند به کارگر فته اند. در آلمان و در اتریش برخی از دانش پژوهان هنوز هم به جای آن از عبارت Vergleichende Musikwissenschaft ( به معنی «موسیقی شناسی تطبیقی» ) استفاده می کنند تا بر قرابت این دانش با آثار اشتومپف، هورنبوستل (برلین)، و لاخ (وین) تأکید کرده باشند . دانش پژوهان روس، بلغار، و اوکراینی میان ( Ethnomuzikal'naya ( به معنی «موسیقی شناسی قومی » ) و Ethnografiya Muzikal'naya به معنی «قوم نگاری موسیقایی» 0 تمایز قائل می شوند که این دومی به خصوص معادل با Muzikal'naya fol'koristka در نظر گرفته می شود. از دهه ی 1980 ، اصطلاح minze yinyuexue در برابر «اتنوموزیکولوژی» در چین پذیرفته شده است. تاویل های قومی و منطقه ای نیز از این اصطلاح وجود دارد. برای نمونه، در اندونزی هم دانش پژوهان غربی و هم دانش پژوهان بومی که در غرب تحصیل کرده اند، اتنوموزیکولوژی را با بررسی و پژوهشی در موسیقی هنری اندونزی یکسان می شمارند ، در حالی که در آکادمی جاوه ی مرکزی همین اصطلاح به معنای بررسی موسیقی در دیگر جزایر اندونزی به کار می رود.[۱]

رویکرد[ویرایش]

موسیقی شناسان قومی تلاش می کنند «فرهنگ های موسیقی» را به مثابه نظام هایی کامل توصیف کنند، اما گرایش عمومی در جهت پژوهش های معطوف به مسائل نظری خاص، از قبیل نقش موسیقی در درمان، نقش فرهنگی و نمادپردازی آلات موسیقی، و رابطه زیباشناسی موسیقایی، ارزش ها، و قدرت اجتماعی؛ سوق یافته است. موسیقی شناسان قومی، همّ خود را بیش از پیش به مسائل اخلاقی کار میدانی و سیاست های بازنمود، موسیقی جمعیت های مهاجر، رابطه میان موسیقی، قومیت و هویت در ساختن مکان و مطالعه درباره موسیقی های عامیانه در سراسر جهان معطوف داشته اند[۲]. رویکردهای موسیقی شناسی قومی به اجرای موسیقی، عموما موازی با سایر شاخه های انسان شناسی حرکت کرده است؛ تقریباً هر مرحله از تکامل دانش انسان شناسی همتای خود را در نشریات اتنوموزیکولوژی داشته است، از تکامل گرایی و اشاعه گرایی تا عملکرد گرایی، ساختار گرایی، شناخت شناسی مردمی، نقد ادبی و فراتر از آن. اتنوموزیکولوژی نیز بحث های داخلی خود را تولید کرده است، به ویژه در ارتباط با تحلیل صدا و ارتباط رشته با سایر علوم انسانی و جامعه شناسی.[۳] به لحاظ تاریخی اتنوموزیکولوژی عمدتا رشته ای در دانشگاه های ایالات متحده آمریکا، کانادا و اروپا بوده است. متخصصان اتنوموزیکولوژی در رشته های مردم شناسی یا موسیقی، و گاه در هر دو رشته، پرورش می یابند. پژوهش های مربوط به این رشته در دپارتمان های موسیقی یا مردم شناسی، در موزه های قوم نگاری و در انستیتو های تحقیقاتی آکادمی های ملی علوم، که به ویژه در اروپای شرقی یافت می شوند، صورت می گیرند. پیش از سال های جنگ جهانی دوم مردمانی از کشورهای غربی شامل قوم شناسان، فولکلوریست ها، روان شناسان، فیزیک دانان، میسیونرهای مذهبی، روحانیان، کاشفان، ماموران دولتی و سرانجام علاقه مندان، تحقیقات موسیقایی کثیری را به انجام رسانده اند و تاثیرات چندگانه ای هم در داخل و هم در خارج از فضای آکادمیک پدید آورده اند که بر اندیشه ی معاصر مؤثر واقع شده است. این دیگِ درهمجوش شامل چهره های برجسته ای است که همزمان به عضویت رشته های گوناگون دانش پذیرفته شده اند. به عنوان نمونه، اتنوموزیکولوگ ها و دانشی پژوهان علوم مردمی (فولکلوریست ها) به یک میزان پایه گزاری رشته های خود را به پیشگامانی همچون سسیل جی. شارپ، گرد آورنده ی آوازهای محلی انگلیس، چارلز سیگر آمریکایی، یا بلا بارتوک و زولتان کودایِ مجار، به رغم نحوه ی درک فردی این شخصیت ها از رشته ی علمی خود، نسبت می دهند.[۴]

گرایش ها[ویرایش]

دو گرایش عمده در این موسیقی شناسی قومی وجود دارد. گرایش اول که به موسیقی‌شناسی متمایل است، اتنوموزیکولوژی را زیر شاخه موسیقی‌شناسی می‌داند. در مقابل رویکرد دیگر به فرهنگ گرایش دارد و این علم را زیر شاخه انسان‌شناسی می‌داند.[۵]

پیوند به بیرون[ویرایش]

منابع[ویرایش]