شلیاق

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: Celestia.png ۱۹h ۰۰m ۰۰s٬ +۴۰° ۰۰′ ۰۰″

شلیاق
صورت فلکی
شلیاق
نام لاتین Lyra
کوته‌نوشت لاتین Lyr
صفت ملکی Lyrae
افسانه‌شناسی شلیاق
بعد ۱۹ ساعت
میل ۴۰°
پهنه ۲۸۶ درجه مربع
رتبه ۵۲م
شمار ستاره‌های اصلی
(در ترسیم نگاره)
۵
شمار ستاره‌های سیاره‌دار
( دارای سیارات فراخورشیدی)
۷
شمار ستاره‌های نزدیک
نزدیک‌تر از ۵۰ سال نوری
۳
فاصله نزدیک‌ترین ستاره سال نوری
شمار ستارگان
(درخشان‌تر از قدر ظاهری ۳)
۱
نام درخشان‌ترین ستاره کرکس نشسته(آلفا شلیاق)
شمار اجرام مسیه ۲
بارش شهابی شلیاقی
صور مجاور اژدها
هرکول
ماکیان
مشهود بین عرض‌های °قطب شمال+ و °۴۰-
بهترین زمان مشاهده در ماه اوت

شَلیاق نام یکی از صورت‌های فلکی است. معادل فارسی آن دیگ‌پایه[۱] یا چنگ رومی و در لاتین Lyra است. ابوریحان بیرونی در کتاب التفهیم برای این صورت فلکی از نام فارسی آن که کَشَف (به معنی لاک‌پشت) بوده استفاده کرده‌است.[۲]

این پیکر آسمانی از گروه ستارگان کوچکی تشکیل شده‌است که به آسانی قابل مشاهده هستند. ستاره کرکس نشسته که در این پیکر قرار دارد پنجمین ستارهٔ درخشان آسمان است که ۲۶ سال نوری با ما فاصله دارد.[۳]

افسانه[ویرایش]

ایرانیان از قدیم این پیکر آسمانی را دیگ‌پایه، یک‌پایه، کَشَف و عوام سه‌پایه می‌نامیدند. این پیکر آسمانی را همچنین به گونه کرکسی با بال‌های جمع‌شده تصور می‌کرده‌اند.[۴] در افسانه‌های یونانی، از بین گوهرهای درخشان آسمان، چنگ رومی نماینده سازی است که اورفئوس آن را نواخت تا نیروهای هادس را ترغیب نماید تا همسر دوست داشتنی او، ائورودیکه از دنیای مردگان آزاد نماید.او چنان دلنواز می‌نواخت که نگهبانان خشمگین دنیای مردگان را آرام می‌کرد.سرانجام ائورودیکه اجازه یافت به دنیای زندگان برگردد؛ولی اورفئوس نباید تارسیدن به دنیای زندگان اوریدیکه را نگاه را می‌کرد و وقتی او این کار را کرد،ائورودیکه برای همیشه ناپدید شد.[۵]

ستاره‌ها[ویرایش]

ستاره آلفا یا کرکس نشسته. طیفش A0 V با قدر ۰٫۰۳ و فاصله ۲۶ سال نوری است ستاره بتا تا زمین ۳۰۰ سال نوری فاصله دارد و به عنوان ستاره‌ای از آغازین از گروه متغیرهای گرفتی به‌شمار می‌آید. دو ستاره آن از نوع A۸ و B۷ هستند ستاره بتا دارای قدر متغیر ۳٫۳ تا ۴٫۳ در مدت ۱۲٫۹ ستاره اپسیلون با چشم غیر مسلح با قدر ۴ به نظر می‌رسد.اما با دوربین دوچشمی به صورت دو ستاره تفکیک می‌شود تلسکوپ‌های بهتر هرکدام ار به صورت یک جفت مجزا تفکیک می‌کند.

اجرام عمق آسمان[ویرایش]

  • مسیه ۵۷: یک سحابی حلقه‌ای با قدر نهم در میانه راه بتا و گامای شلیاق در فاصله ۲۱۵۰ سال نوری از ماست
  • مسیه ۵۶: یک خوشه کروی با قدر ۸ است.

منابع[ویرایش]

کتاب صورت‌های فلکی نوشتهٔ دکتر گری مکلر

  1. دهخدا: دیگ‌پایه.
  2. دهخدا، سرواژه سلحفات.
  3. فراس، نایجل، آسمان شب، ترجمهٔ علی رؤوف، معاونت فرهنگی آستان قدس رضوی، چاپ دوم: بهمن ۱۳۶۹. ص۲۹
  4. لغتنامه دهخدا، سرواژهٔ شلیاق و سلحفات.
  5. اوبلاکر،صورت‌های فلکی و نشانه‌های نجومی،42-41
  • منبع جعبه اطلاعاتی:ویکی‌پدیای انگلیسی