سیاره فراخورشیدی

یک تصویر خیالی از یک سیاره فراخورشیدی.

یک سیاره فراخورشیدی (به انگلیسی: extrasolar planet)‏ سیاره‌ای است که خارج از سامانه خورشیدی قرار دارد. تا سال ۲۰۰۹ تعداد ۳۷۳ سیاره فراخورشیدی یا به قولی ۴۰۷ سیاره کشف شده‌اند.

بسیاری از آن‌ها بزرگ‌تر از سیاره مشتری هستند. در سال‌های اخیر با بهبود فناوری رصدی، ۱۳ سیاره فراخورشیدی هم‌اندازه با کره زمین نیز کشف شده‌است.

در میان سیاره‌های فراخورشیدی نمونه‌های شگرفی دیده می‌شوند، برای نمونه سیاره‌ای مشابه به سیاره کوروت-۷بی (COROT-7b) در ۲۶۰ سال نوری از زمین وجود دارد که سرعت گردش آن به‌دور ستاره مادرش چنان بالاست که هر سال در این سیاره تنها سه روز به‌درازا می‌کشد.

دانشمندان بر این باورند که سیاره‌های بیشماری بوده یا هستند که توسط ستارهٔ خود فروبلعیده شده یا از مدار و منظومه خود به بیرون پرت شده و در فضای خالی سرگردان گشته‌اند.

اولین کشف‌ها

عنوان	سیاره	ستاره	سال	یادداشت
اولین سیاره کشف‌شده	PSR B1257+12B, C	پی‌اس‌آر بی۱۲۵۷+۱۲	۱۹۹۲	اولین سیاره فراخورشیدی کشف شده نکته۱: یک سیاره فراخورشیدی قبلا در کنار گاما نهنگ کشف شده‌بود. نکته ۲: HD 114762b در سال ۱۹۸۶ کشف شده بود اما تا سال ۱۹۹۶ تایید نشد.
اولین سیاره کشف شده بر اساس روش
روش اندازه‌گیری زمان	PSR B1257+12B, C	پی‌اس‌آر بی۱۲۵۷+۱۲	1992
روش اندازه‌گیری سرعت شعاعی	51 Pegasi b	۵۱ پگاسوس	1995
روش انتقال	OGLE-TR-56b	اوجی‌ال‌ای-تی‌آر-۵۶	2002	نکته: The first discovered transiting planet was HD 209458b, which had already been discovered.
روش لنز گرانشی	OGLE-2003-BLG-235Lb	OGLE-2003-BLG-235L/MOA-2003-BLG-53L	2004
اولین کشف‌ها بر اساس نوع سیستم
اولین سیاره کشف شده در کنار ستاره منفرد	PSR B1257+12 B, C	پی‌اس‌آر بی۱۲۵۷+۱۲	1992	first extrasolar planets discovered Note 1: HD 114762b was discovered in 1989, but was not confirmed as a planet before 1996.
اولین سیاهر کشف شده آزاد	S Ori 70	n/a	2004	has mass of 3 MJupiter, needs confirmation Note: Free-floating objects are not usually considered planets.
اولین سیاره کشف شده در مجموعه ستاره‌ای	55 Cancri b	۵۵ خرچنگ	1996	55 Cnc has distant red dwarf companion Note 1: The planet around راعی was already suspected in 1988. Note 2: راعی is the first relatively close binary with a planet.
First planet orbiting multiple stars discovered	PSR B1620-26c	PSR B1620-26	1993	orbits pulsar - white dwarf pair
اولین مجموعه سیاره کشف شده	PSR 1257+12A, B, C	PSR 1257+12	1992	a تپ‌اختر planetary system
اولین سیاهر کشف شده در خوشه ستاره‌ای	PSR B1620-26c	PSR B1620-26	1993	در مسیه ۴
اولین کشف‌ها بر اساس نوع ستاره
اولین سیاره تپنده	PSR B1257+12 B, C	پی‌اس‌آر بی۱۲۵۷+۱۲	1992
اولین سیاره که ستاره‌اش در رشته اصلی است	51 Pegasi b	۵۱ پگاسوس	1995
اولین سیاره که ستاره‌اش کوتوله قرمز است	Gliese 876b	گلیز ۸۷۶	1998
اولین سیاره که ستاره‌اش یک ستاره غول است	Iota Draconis b	ذیخ	2002
اولین سیاره که ستاره‌اش یک کوتوله سفید است(تایید در ۲۰۰۳)	PSR B1620-26c	پی‌اس‌آر بی۱۶۲۰-۲۶	1993	in December 2007, جی‌دی ۶۶ was discovered orbiting a solitary white dwarf star جی‌دی ۶۶, but has not been confirmed
اولین سیاره که ستاره‌اش یک کوتوله قهوه‌ای است	2M1207b	۲ام۱۲۰۷	2004	first directly imaged planet
First free-floating planet discovered	S Ori 70	n/a	2004	has mass of 3 MJupiter, needs confirmation Note: Free-floating objects are not usually considered planets.
اولین بر اساس نوع سیاره
first cool, possibly rocky/icy planet around main-sequence star	OGLE-2005-BLG-390Lb	اوجی‌ال‌ای-۲۰۰۵-بی‌ال‌جی-۳۹۰ال	2006
اولین‌های دیگر
First transiting planet	HD 209458b	اچ‌دی ۲۰۹۴۵۸	1999	Note: OGLE-TR-56b is the first planet found by transit method.
First directly imaged planet	2M1207b	۲ام۱۲۰۷	2004	first planet found around brown dwarf

جستارهای وابسته

رده‌بندی

• Appearance of extrasolar planets
• ستارگان تپنده
• ابرزمین
• مشتری داغ
• Eccentric Jupiter
• غول گازی
• سیاره زمین‌سان
• Chthonian planet
• سیاره اقیانوسی
• Desert planet

سامانه‌ها

• ستاره دوتایی
• Hypothetical planet
• Interstellar planet
• سامانه سیاره‌ای
• قمرهای فراخورشیدی

رصدها

• Methods of detecting extrasolar planets
• جستجوی سیارات فراخورشیدی ژنو
• Anglo-Australian Planet Search
• California & Carnegie Planet Search
• Systemic (amateur extrasolar planet search project)
• HATNet Project (HAT)
• Trans-Atlantic Exoplanet Survey (TrES)
• SuperWASP (WASP)
• XO Telescope (XO)
• Optical Gravitational Lensing Experiment (OGLE)
• جستجوی هوش فرازمینی (SETI)

ماموریت‌ها

• COROT — current اسا mission to detect extrasolar planets — launched in 2006
• ماموریت کپلر — launch in 2009
• PEGASE — launch between 2010-2012
• Space Interferometry Mission — launch between 2015-2016
• New Worlds Mission — launch in 2013
• Terrestrial Planet Finder — no launch date
• Darwin (ESA) — launch in 2015

دانشمندان

• Geoffrey Marcy — co-discoverer with R. Paul Butler of more exoplanets than anyone else
• R. Paul Butler — co-discoverer with Geoffrey Marcy of more exoplanets than anyone else
• Debra Fischer — co-discoverer with Geoffrey Marcy and R. Paul Butler of more exoplanets than anyone else
• Aleksander Wolszczan — co-discoverer of PSR B1257+12B and C, the first ever discovered exoplanets, with Dale Frail
• Dale Frail — co-discoverer of PSR B1257+12B and C, the first ever discovered exoplanets, with Aleksander Wolszczan
• Michel Mayor — co-discoverer of 51 Pegasi b, the first ever discovered exoplanet orbiting a Sun-like star, with Didier Queloz
• Didier Queloz — co-discoverer of 51 Pegasi b, the first ever discovered exoplanet orbiting a Sun-like star, with Michel Mayor
• Stephane Udry — co-discoverer of گلیز ۵۸۱ سی, the most Earth-like planet

کتاب‌ها

• Distant Wanderers

مطالعات

• Exoplanetology
• اخترزیست‌شناسی

فهرست‌ها

• فهرست ستارگان دارای سیارات فراخورشیدی
• List of extrasolar planet extremes
• List of unconfirmed exoplanets

پیوند به بیرون

جستجوی پروژه‌ها

• سیارات فراخورشیدی
• جستجوی حیات در سیارات فراخورشیدی

University of California Planet Search Project

• The Geneva Extrasolar Planet Search Programmes
• PlanetQuest distributed computing project
• SuperWASP Wide Angle Search for Planets
• Custer search involves amateur volunteers.

رابطه

• NASA's PlanetQuest
  • PlanetQuest 3D Atlas of extrasolar planets within 400 light years of our Solar System
  • Planetquest Flash
• Beyond Our Solar System by NASA's Solar System Exploration
• German Center for Exo-Planet Research Jena/Tautenburg
• Astrophysical Institute & University Observatory Jena (AIU)
• The Extrasolar Planets Encyclopaedia
• exosolar.net 3D Flash StarMap (2000 Stars and all known Exoplanets)
• Table of known planetary systems
• Extrasolar Planet XML Database
• Andrew Collier Cameron, Extrasolar planets, Physics World (January 2001). (See the online version.)
• searchable dynamic database of extrasolar planets and their parent stars
• List of important exoplanets
• Extrasolar Planets - D. Montes, UCM
• Extrasolar Visions
• Exoplanets at Paris Observatory
• Exoplanet Habitable Zone Candidates
• Exoplanet Habitable Zone Residents

اخبار:

• کپلر پنج سیاره فراخورشیدی جدید شکار کرد
• جهانی پر از سیارات فراخورشیدی، مانند زمین، از وب‌گاه دانش فضایی
• Exoplanets Exhibit at the American Museum of Natural History in New York City
• First direct image of an exoplanet from universetoday.com
• 6–8 Earth-Mass Planet Discovered orbiting Gliese 876
• Newfound World Shatters Distance Record from space.com
• Oldest Known World from space.com
• Earth Sized Planets Confirmed from space.com
• Sunshade to Look for Distant Life from news.bbc.co.uk
• Planet 3x Earth's size found also from news.bbc.co.uk