شاهین معمولی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
شاهین معمولی (بحری)
شاهین معمولی با شکارش، کانادا
وضعیت بقا
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: جانوران
شاخه: طنابداران
رده: پرندگان
راسته: شاهین‌سانان
تیره: شاهینیان
سرده: شاهین (Falco)
گونه: F. peregrinus
نام علمی
Falco peregrinus
تونستال، ۱۷۷۱
زرد = تابستان، سبز = تمام سال، آبی = زمستان، آبی کمرنگ = گذری

شاهین معمولی (گاه بَحری نیز نامیده می‌شود[۱][۲]) (نام علمی: Falco peregrinus) نوعی شاهین بزرگ و از پرندگان شکاری مقیم هر ۵ قارهٔ جهان است. سطح پشتی شاهین معمولی خاکستری مایل به سربی، سطح زیرین بدنش سفید با خطوط باریک سیاه و سرش سیاه‌رنگ است. شاهین معمولی با سرعت ۳۸۹ کیلومتر در ساعت سریع‌ترین حیوان کره زمین است.[۳]

این شاهین جثه‌ای بزرگ به اندازهٔ کلاغ دارد. طول بدنش ۳۴ تا ۵۸ سانتی‌متر و طول بال‌های باز آن ۸۰ تا ۱۲۰ سانتی‌متر است.

جمعیت شاهین معمولی در دهه‌های ۱۹۵۰، ۶۰ و ۷۰ میلادی بر اثر استفاده از ددت به‌شدت کاهش یافته و این پرنده در معرض خطر انقراض قرار گرفت. اما با توقف مصرف د.د.ت و تکثیر در اسارت، نسل این پرنده در بسیاری از مناطق احیا شد. هم‌اکنون تقریباً در تمامی شهرهای ایالات متحده حداقل یک جفت شاهین معمولی حضور دارد، کشوری که جمعیت شاهین معمولی آن در دههٔ ۱۹۷۰ در آستانه انقراض قرار داشت. وجود ساختمان‌های بلند و پرندگان فراوان در شهرها موجب شده تا بسیاری از شاهین‌های معمولی به زندگی در محیط‌های شهری روی بیاورند.[۴]

رابطه با انسان[ویرایش]

نوشتار(های) وابسته: بازداری

وجود ساختمان‌های بلند و پرندگان فراوان در شهرها موجب شده تا بسیاری از شاهین‌های معمولی به زندگی در محیط‌های شهری روی بیاورند.[۵] همچنین شاهین و بحری گاه در بازداری (قوش‌بازی) استفاده می‌شوند.

بازداری، یک شاهین تربیت شده در حال شکار سیاه‌خروس حنایی، ۱۹۲۰

بازداری، که در سال‌های اخیر به قوش‌بازی هم معروف است، فن نگهداری و پرورش و تربیت پرنده شکاری و شکار کردن با آن است. شواهدی از پرورش دادن و شکار با پرندگان شکاری در تمدن‌ها و فرهنگ‌های جهان موجود است. بیشتر گمان می‌رود که این فن در بین‌النهرین آغاز شده است گرچه به نظر می‌رسد مردمان صحرانشین آسیا نیز از گذشته‌های دور با این فن آشنا بوده‌اند. بازداری و شکار با پرندگان شکاری در ایران باستان رایج بوده است. پس از اسلام به ویژه در دوره صفوی ورزش ویژه شاهان و امیران شمرده می‌شد.

در زبان فارسی کتاب‌هایی در باره این فن در دست است که به «بازنامه» معروف است. بازنامه ناصری که در دوره ناصرالدین شاه قاجار نوشته شده است از این جمله است. نگارش بازنامه‌های متعدد از روزگاران باستان تاکنون از اهمیت حرفهٔ بازداری، نقش اقتصادی آن و دلبستگی مردمان به این نوع شکار در بسیاری از ممالک خاور و باختر، به ویژه چین و هندوستان و ماوراءالنهر و ایران و بین‌النهرین و مصر و یونان، حکایت دارد. شمار بازنامه‌های فارسی و عربی که در فهرست‌ها و منابع گوناگون از آن‌ها نام برده شده و بسیاری از آنها نیز بر جا مانده‌اند، از یکصد می‌گذرد.

زیرگونه‌ها[ویرایش]

۱۷ تا ۱۹ زیرگونه از شاهین معمولی شناسایی شده‌است و اختلاف نظر زیادی بین متخصصان در مورد وضعیت بحری (Falco pelegrinoides) وجود دارد، برخی آن را زیرگونهٔ شاهین معمولی و برخی دیگر وی را یک گونهٔ مستقل می‌دانند.[۶]

A map of the world, green shows on several continents, but there are also several big bare spots marked with E for extinct
نقشهٔ گسترهٔ تولید مثلی زیرگونه‌ها. علامت E به معنای انقراض در آن منطقه است.

تصویر برخی از زیرگونه‌ها:

بحری[ویرایش]

نوشتار اصلی: بحری
بحری (Falco pelegrinoides). برخی آن را زیرگونهٔ شاهین معمولی و برخی دیگر وی را یک گونهٔ مستقل می‌دانند.

اختلاف نظر زیادی بین متخصصان در مورد وضعیت بحری (Falco pelegrinoides) وجود دارد، برخی پرنده‌شناسان آن را زیرگونهٔ شاهین معمولی و برخی دیگر وی را یک گونهٔ مستقل می‌دانند.[۷]


منابع[ویرایش]

  1. «شاهین (بحری)». وب‌گاه کویرها و بیابان‌های ایران. بازبینی‌شده در ۲۱ اسفند ۱۳۹۱. 
  2. «شاهین (بحری)». وبگاه پرندگان ایران. بازبینی‌شده در ۲۱ اسفند ۱۳۹۱. 
  3. . http://www.airspacemag.com/flight-today/falcon.html. 
  4. بحری‌ها شیفته جاذبه‌های شهری شده‌اند / کمینگاهی برای شکار روزنامهٔ اعتماد، ۲۹ اردیبهشت ۱۳۸۶، صفحهٔ ۱۲
  5. بحری‌ها شیفته جاذبه‌های شهری شده‌اند / کمینگاهی برای شکار روزنامهٔ اعتماد، ۲۹ اردیبهشت ۱۳۸۶، صفحهٔ ۱۲
  6. Wikipedia contributors, "Peregrine Falcon," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Peregrine_Falcon&oldid=343752018 (accessed February 15, 2010).
  7. Wikipedia contributors, "Peregrine Falcon," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Peregrine_Falcon&oldid=343752018 (accessed February 15, 2010).

پیوند به بیرون[ویرایش]