زمین‌ساخت صفحه‌ای

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از زمین‌ساخت بشقابی)
پرش به: ناوبری، جستجو
نگاشت صفحات تکتونیکی جهان در نیمهٔ دوم قرن بیستم میلادی صورت پذیرفت.
Tectonics plates

زمین‌ساخت صفحه ای (به انگلیسی: Plate tectonics) به بررسی و مطالعهٔ حرکات وسیع‌مقیاس در سنگ کره (به انگلیسی: لیتوسفر) کرهٔ زمین می‌پردازد. این نظریه بر اساس نظریه رانش قاره‌ای در نخستین دهه‌های قرن بیستم مطرح شد و پس از اثبات مفهوم گسترش بستر دریا در سال‌های ۱۹۵۰ تا ۱۹۶۰ توسط بسیاری از زمین شناسان پذیرفته شد. بر اساس این نظریه سنگ کره(پوسته کره زمین) (به انگلیسی: لیتوسفر) زمین از صفحاتی (به انگلیسی: صفحات تکتونیکی) تشکیل می‌شود که در کل شامل ۷ یا ۸ صفحهٔ اصلی که در مواردی خود از تعدادی صفحات کوچک تشکیل می شوند، ساخته شده است. این صفحات به صورت مداومی در حال حرکت هستند و دراثر برخورد این صفحات پدیده‌هایی همچون، زلزله،آتش فشان ها، تشکیل کوه‌ها، تشکیل درازگودال‌ها و دیگر پدیده‌ها حاصل می‌شوند. میزان حرکت این صفحات از کمترین حد ۰ میلی متر در سال تا بیشترین حد ۱۰۰ میلی متر در سال بسته به نوع، جایگاه و شرایط آنها تخمین زده می‌شود. صفحات شکل دهندهٔ پوستهٔ زمین به طور کل از دو نوع سنگ کره‌های اقیانوسی و سنگ کره‌های قاره‌ای کلفت تر تشکیل می‌شوند که هر نوع پوسته‌های خاص خود را دارند. صفحات پوسته زمین (به انگلیسی: تکتونیک) به این دلیل قابلیت حرکتی دارند که سنگ کره‌های پوشانندهٔ سطح زمین دارای جرم حجمی و نیروی بیشتری در مقایسه با لایه‌های زیرین خود به نام سست‌کره هستند. از این دانش برای مطالعه نحوه رخداد زلزله، زمین‌شناسی مهندسی و مطالعه مخازن نفت و گاز استفاده می‌شود. مفهوم زمین ساخت همچنین برای گفتگو دربارهٔ حرکت آهستهٔ صفحه‌ها به‌کار می‌رود، که در آن مورد به آن بیشتر زمین ساخت صفحه‌ای یا رانش قاره‌ای گفته می‌شود. زمین ساخت همچنین به مباحث زلزله، صفحات قاره‌ای و پدیده‌هایی از این دست می‌پردازد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Plate tectonics»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۹ اوت ۲۰۱۲).

پیوند به بیرون[ویرایش]