روباه سرخ

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
روباه سرخ
وضعیت بقا
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: جانوران
شاخه: طنابداران
زیرشاخه: مهره‌داران
(طبقه‌بندی‌نشده): جمجمه‌داران
رده: پستانداران
راسته: گوشتخواران
زیرراسته: سگ‌واران
تیره: سگسانان
زیرتیره: سگیان
تبار: روباه
سرده: روباهیان[۱]
گونه: V. vulpes
نام علمی
Vulpes vulpes
لینه، ۱۷۵۸
مناطق زندگی روباه سرخ
مترادف‌ها

Vulpes fulva, Vulpes fulvus

روباه سیاه از زیر گونه روباه سرخ
روباه سرخ در دانمارک

روباه سرخ (نام علمی: Vulpes vulpes) که به نام روباه معمولی نیز معروف است در بسیار از نقاط دنیا از جمله آسیا و شمال آفریقا و اروپا و آمریکا و حتی در استرالیا پراکنده شده است. این روباه فراوان‌ترین گونه سگسانان است که در ایران مخصوصاً به علت فرهنگ غلط عامه در مورد رفتار این حیوان، بسیار مورد آزار و اذیت و کشتار قرار گرفته‌است. با این حال این کشتارها خوشبختانه هنوز باعث تهدید نسل این حیوان به صورت جدی نشده‌است. این حیوان دشمنان بسیاری دارد که بجز انسان که یکی از اصلی‌ترین دشمنان این حیوان است می‌توان به خرس، گربه وحشی، پلنگ، گرگ و هم‌چنین به پرندگان شکاری مانند عقاب و جغد اشاره نمود که بعضاً خود این حیوان یا توله‌هایش را شکار می‌کنند. این حیوان در تمامی زیستگاه‌ها زندگی می‌کند اما معمولاً از مناطق بسیار خشک و جنگل‌های انبوه دوری می‌کند به طور مثال تنها در ایران در جنگل‌های گلستان دیده نشده‌است.

شکل ظاهری[ویرایش]

این روباه از گونه‌های دیگر روباه‌ها بزرگتر می‌باشد وزنش بین ۳ تا ۱۱ کیلوگرم و ارتفاع از شانه بین ۲۵ تا ۴۵ سانتیمتر است هم‌چنین طول سر و بدن این حیوان بین ۴۶ تا ۸۶ سانتیمتر است و طول دم آن ۵۵٫۵ تا ۳۰٫۵ سانتیمتر است. رنگش بیش‌تر به رنگ سرخ زنگ زده که به سرخ تمایل دارد و در تیره پشت پررنگ تر و در کناره‌ها ی بدن کم رنگ تر است. کناره بدن تا زیر شکم خاکستری مخلوط با قهوه‌ای روشن است و در برخی قسمت‌ها روشن‌تر و در برخی قسمت‌ها تیره‌تر است. دم بسیار پر مو و پرپشت است و نوک آن معمولاً سفید است و گوش‌ها نسبت به بدن بزرگ و سه گوش و نوک دار است و پشت آن سیاه می‌باشد. زیر گونه‌ای از روباه سرخ در آمریکای شمالی و شمال آسیا به رنگ سیاه وجود دارند. برای تشخیص نر از ماده بدون معاینه می‌توان به کمک دم آن نر یا ماده بودن را تشخیص داد. در روباه نر سفیدی انتهای دم بیشتر از ماده است و گاهی اوقات ماده‌ها در انتهای دم سفیدی ندارند. معمولاً دم روباه نر بلند و به زمین نزدیک است. جثهٔ جنس ماده از نر کوچک‌تر است.

تغذیه[ویرایش]

روباه سرخ و شکارش

تغذیه روباه بسته به محل زندگی‌اش و چیزی که می‌تواند بخورد دارد این حیوان می‌تواند از پرندگان و جوجه‌های آن‌ها، از جوندگان مثل خرگوش و موش یا حتی از دوزیستانی مثل قورباغه یا از آبزیان مثل ماهی و خرچنگ یا از نرم‌تنانی مثل حلزون و از حشرات و کرم‌ها و حیوانات اهلی و حتی از گیاهان و میوه‌ها تغذیه کند که این انطباق با طیف وسیعی از غذاها باعث ازدیاد نسل این حیوان شده است. دیده شده که این حیوان مثلاً در ترکمن صحرا (در ایران) در تابستان‌ها از هندوانه نیز تغذیه نموده است و حتی میوه‌هایی مانند توت و خرما و غلات تازه رسیده و گیاهان سبز نیز در سبد غذایی این حیوان قرار گرفته‌اند. حیوان غذای اضافی را در زیر خاک پنهان می‌کند. هم‌چنین این حیوان از توله‌های شیطان تاسمانی تغذیه می‌کند. به مواد شیرین علاقه زیادی دارد. دیده شده که شکلات و آبنبات و پاستیل و پنیر نیز می‌خورد.

تولید مثل[ویرایش]

روباه سرخ همراه با توله‌اش

نوع ماده این حیوان تنها در سال بمدت ۶ روز آماده جفت گیری است و فصل جفت گیری این حیوان از اواسط زمستان شروع شده و تا اوایل بهار ادامه پیدا می‌کند. در این مدت روباه ماده در یک مکان استقرار پیدا می‌کند و روباه نر از بوی ادرار نوع ماده وی را پیدا می‌کند. روباه ماده ممکن با چند نر نیز جفت گیری کند. دوران آبستنی این روباه معمولاً بین ۵۱ تا ۶۳ روز است و تعداد توله‌ها بین ۳ تا ۸ عدد است و معمولاً ۴ عدد است نوزادان در بدو تولد دارای موهای قهوه‌ای و خاکستری هستند. نوزادان ۹ تا ۱۴ روز از اول تولد چشمانشان بسته‌است و تا ۲۴ روز نمی‌توانند از لانه خارج شوند. از بیست روزگی شروع به خوردن گوشت می‌کنند و تا ۴ ماهگی کنار والدینشان زندگی می‌کنند و در ۱۰ ماهگی توانایی تولید مثل پیدا می‌کنند. روباه ماده نیز تا ۳ هفته بعد از زایمان از لانه خارج نمی‌شود و روباه نر برای او غذا می‌برد. روباه‌ها ۱۰ سال عمر می‌کنند و معمولاً در طول عمر خود مهاجرت طولانی و دور نمی‌کنند بجز مواردی که یک روباه جوان برای بدست آوردن جفت یا ناحیه زندگی مجبور به مهاجرت به مکان‌های دورتر شود. روباه‌ها در انتشار بیماری میان انسان‌ها و حیوانات نقش زیادی دارند که یکی از این بیماری‌ها هاری است که یکی از علل شایع مرگ میر در میان این حیوان است.

عادات[ویرایش]

روباه سرخ ژاپنی در برف کمین کرده‌است

روباه حیوانی است شبگرد که معمولاً در روز استراحت می‌کند و در سه نوبت یعنی غروب و نیمه شب و صبح زود فعال است اما اگر مریض باشد یا در فصل جفت‌گیری یا به‌دنبال غذا باشد در روز نیز مشاهده می‌شود.

روباه حیوان اجتماعی نیست و به صورت تکی و منفرد زندگی می‌کند و فقط در زمان جفت‌گیری و مراقبت از بچه‌ها زندگی جمعی دارد. لانه‌اش را معمولاً خودش حفر می‌کند اما در برخی موارد در لانه متروکه خرگوش و یا گورگن نیز زندگی می‌کند. روباه معمولاً دو لانه دارد که در هنگام خطر بچه‌هایش را از یک لانه به لانه دیگر حمل می‌کند و هم‌چنین این لانه‌ها چند خروجی اضطراری برای مواقع خطر دارند. روباه معمولاً برای استراحت فقط در لانه‌اش می‌ماند اما اگر هوا مساعد باشد در بیرون از لانه زیر بوته‌ها و درخچه‌ها و حتی برخی موارد در محوطه باز نیز به استراحت می‌پردازد. بعد از تولید مثل مقداری از موهای بدنش می‌ریزد.

تربیت در اسارت[ویرایش]

تربیت این جانور بسیار دشوار است و برای این کار یا باید از سنین پایین حدود دو ماهگی شروع کرد یا اگر بزرگ باشند باید از آن‌ها نسل کشی کرد و سپس توله‌ها را تربیت کرد. اساسی‌ترین کار برای تربیت گرسنه نگه داشتن آن‌ها است. در اولین قدم باید با دست به آن‌ها غذا بدهید و سپس جایی را انتخاب کنید که برای غذا خوردن به آنجا برود. بهتر است که برای این کار تا زمانی که کاملاً رام شوند از دستکش‌های مقاوم استفاده کنید.

این روش برای روباه‌های بالغ تا حدودی انجام پذیر است.

پراکندگی در ایران[ویرایش]

این نوع روباه در اکثر نقاط ایران یافت می‌شود از جمله سواحل خلیج فارس، آذربایجان، گرگان، فارس، خراسان و خوزستان. سفیدی انتهای دم و سیاهی نیمه بالایی گوش این روباه وی را از سایر گونه‌های موجود در ایران متمایز می‌کند. در مناطق خشک و گرم به رنگ حنایی است و در مناطق سرد به رنگ قرمز.

خویشاوندان[ویرایش]

روباه شنی، روباه ترکمنی، شاه روباه و روباه صحرایی نوع‌های دیگر روباه هستند. در ایران روباه‌های شنی، ترکمنی و شاه روباه زندگی می‌کنند.

پانویس‌ها و منابع[ویرایش]

  1. Vulpes