اسپکتروم

زد-ایکس اسپکتروم ZX Spectrum
مدل زد-ایکس اسپکتروم در سال ۱۹۸۲
توسعه‌دهنده‌(ها)	شرکت تحقیقاتی سینکلر Sinclair Research Ltd.

اسپکتروم یا زد-ایکس اسپکتروم (به انگلیسی: ZX Spectrum)‏ نام نوعی از رایانه‌های خانگی است.

این کامپیوتر خانگی ۸ بیتی است و در آوریل سال ۱۹۸۲ توسط یک شرکت کوچک انگلیسی به نام شرکت تحقیقاتی سینکلر (به انگلیسی: Sinclair Research Ltd)‏ و مدیریت سر کلایو سینکر^∗ در انگلستان در سال ۱۹۸۲ به بازار عرضه گردید. این رایانه در ۸ مدل مختلف تولید گردید. اولین مدل این دستگاه با ۱۶ کیلوبایت رَم در سال ۱۹۸۲ وارد بازار گردید و با Zx Spectrum ۱۲۸+۳ که دارای ۱۲۸ کیلو بایت حافظه به همراه یک دیسک گردان داخلی نیز بود در سال ۱۹۸۷ پایان گرفت. به طور کل بیش از ۵ میلیون از این دستگاه در دنیا فروخته شد.

اسپکتروم بدون شک اولین جریان در میان کامپیوترهای خانگی در انگلستان بوده‌است و به همین درجه اهمیت، کمودور ۶۴ در آمریکا. معرفی زد-ایکس اسپکتروم منجر به این گردید که توسعه نرم افزارها و سخت افزارها برای این دستگاه توسعه پیدا کند. با ورود این دستگاه انقلابی در صنعت کامپیوتر ایجاد گردید که اثرات آن هنوز قابل مشاهده و ملموس است. ZX Spectrum با ظاهری ساده تفاوت عمده‌ای با نسل پیشین خود داشت. این کامپیوتر علاوه بر اینکه کیفیت و گرافیک بهتری داشت، نخستین کامپیوتر رنگی این کمپانی بود. همچنین اسپکتروم سبک ترین و نازک ترین کامپیوتر آن زمان در بازار بود. اما نکته دیگری که این کامپیوتر را به پرفروش ترین کامپیوتر زمان خود تبدیل کرد، قیمت ارزان آن بود. ۱۲۵ پوند برای دستگاهی با ۱۶ کیلوبایت رم و ۱۷۵ پوند برای مدل ۴۸ کیلوبایت؛ یعنی چیزی حدود نصف قیمت رقبای خود. سه نفر در موفقیت این کامپیوتر نقش داشتند؛ کلایو سینکلر، بنیانگذار کمپانی 'سینکلر ریسرچ'، ریچارد التواسر، مهندس و ریک دیکینسون، طراح صنعتی این دستگاه. این کامپیوتر به عنوان دستگاهی آموزشی بازاریابی می‌شد، اما عملا بیشتر خریداران آن برای بازیهای کامپیوتری سراغ آن رفتند. در نخستین نقدها درباره این کامیپوتر، ارزان بودن و ظاهرش به عنوان نقاط مثبت آن بر شمرده می‌شد، اما بسیاری درباره صفحه کلیدش نگاه مثبتی نداشتند. کلیدهای صفحه کلیدهای نخستین نسخه‌های اسپتکروم لاستیکی بودند. در سال ۱۹۸۳ سینکلر، ZX Microdrive را عرضه کرد که این قابلیت را داشت که اطلاعات را بر روی کارتریج ذخیره کند. در سال ۱۹۸۶ کلایو سینکلر کمپانی اش را به آمستراد که مالک آن آلن شوگر بود فروخت. نخستین لپ تاپ اسپکتروم در سال ۱۹۸۸ به بازار آمد.

زد-ایکس اسپکتروم 16K/48K

زد-ایکس اسپکتروم+

زد-ایکس اسپکتروم ۱۲۸

زد-ایکس اسپکتروم +۲

زد-ایکس اسپکتروم +2A

زد-ایکس اسپکتروم +۳

اسپکتروم در ایران

شرکت‌های بسیاری در پشتیبانی نرم‌افزاری و سخت‌افزاری از این رایانه حضور داشتند. اولین کامپیوتر های اسپکتروم در ایران توسط « موسسه ایران حساب با مدیریت ولی الله روشن جو » واقع در خیابان جمهوری تهران وارد کشور گردید و به علت محدودیت های واردات در آن دوران ، اکثرا توسط پرسنل پرواز و بصورت تک تک وارد میشد.پس از ان سایر شرکت ها وارد این بازار شدند که از جمله این شرکت‌ها می‌توان به «کامپیوتر ساز»، «پژواک کامپیوتر و رجاء» اشاره نمود. علاوه بر استفاده‌های اداری و آموزش، بسیاری خانواده‌ها از این کامپیوتر به عنوان کنسول بازی استفاده می‌کردند.^{[نیازمند منبع]}

پانویس‌ها

• ^  Clive Sinclair

نگارخانه

• 
• 
• 
• 
• 

منابع

• مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «ZX Spectrum: Photos from the industrial designer's archive»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۲۶ آوریل ۲۰۱۲).

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ اسپکتروم موجود است.