گونه‌زایی ناهم‌بوم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

به ظهور یک گونه جدید در اثر اکتساب سازوکار جداسازی مؤثر در جمعیت پایه‌گذار که از نظر جغرافیایی منزوی است گونه‌زایی ناهم‌بوم (انگلیسی: Allopatric speciation‎) می‌گویند.

گونه‌زایی ناهم‌بوم یعنی تکامل موانع تولید مثلی ژنتیکی بین دو جهت که از لحاظ جغرافیایی توسط یکی مانع خارجی فیزیکی مانند توپرگرافی، آب (یا زمین) یا زیستگاه‌های نامساعد از یکدیگر جدا شده باشند. در گونه‌هایی که انتشار کمی داشته یا شدیداً به زیستگاه خود محدود شده‌اند ممکن است موانع خارجی جمعیتها را در مقیاس میکروجغرافیایی تقسیم کنند. مانند زیستگاه‌های مجزایی که در یکی دریاچه وجود دارد.

آلوپاتری با کاهش شدید جابجایی افراد یا گامتهای آنها مشخص می‌شود نه با فاصلi جغرافایی و موانع خارجی بتاولات ژنتیکی را کاهش داده و به صفر نمی‌رساند. دو نوع گونه‌زایی آلوپاتریک وجود دارد که از لحاظ ساختار جمعیت و دینامیک ژنتیکی با یکدیگر اختلاف دارند:

گونه‌زایی vicariont یا vicariance زمانی اتفاق می‌افتد که در جمعیت که دارای انتشار وسیعی هستند با ایجاد یک مانع خارجی انقراض جمعیتهای وارد شده با مهاجرت به یک ناحیه مجزا تقسیم شوند به عنوان مثال ظهور تنگة پاناما در پلیوسن بسیاری موجودات آبزی را به دو قسمت پاسیفیکی و کارائیب تقسیم نمود که بعضی از آنها تبدیل به گونه‌های مجزایی شدند. بنظر می‌رسد که این نوع گونه‌زایی با انتخاب طبیعی ورانش ژن در دو جمعیت همراه باشد و احتملاً در یکی از جمعیتها بیشتر از دیگری است. نوع دیگری از گونه‌زدایی آلوپاتریک زمانی اتفاق می‌افتد که یک کلنی از یک جمعیت مادری که دارای انتشار وسیعی می‌باشد. اشتقاق پیدا کند. Mayr این نوع گونه‌زایی را Peripatric speciation نامیده‌است. بسیاری از متخصصان ژنتیک جمعیت معتقدند که تغییرات ژنتیکی ایجاد شده در گونه‌زایی vicariant, peripatric شبیه هم می‌باشند. اماTempleton , Carson , Mayr اظهار داشتند که به هنگام تشکیل کلنی و تا زمانی که اندازة جمعیت آن پایین است در اثر رانش ژن تغییراتی در فرکانس آللی کلنی در بعضی لوکوسها ایجاد می‌شود. این تغییرات منجر می‌شوند تا انتخاب طبیعی روی لوکوسهای دیگر یا ترکیبات ژنتیکی که جدیداً با محیط سازگار شده‌اند عمل کند. در این حالت جمعیت یکی اوج تغییر یا Peak shift را متحمل می‌شود کهTempleton در سال ۱۹۸۰ آن را تحت عنوان Transilienceنامیده‌است. این مدل که تحت عنوان گونه‌زایی اثر مؤسس (founder effect) نیز نامیده می‌شود بسیار قابل بحث است

منابع[ویرایش]

http://faculties.sbu.ac.ir/~rajabi/speciation-fa.html

http://en.wikipedia.org/wiki/Vicariance

http://www.merriam-webster.com/dictionary/vicariance