پادوسپان
| ارتش شاهنشاهی ساسانی |
|---|
 |
| نیروهای مسلح و واحد |
| مقام |
| خطوط دفاعیِ ساسانی |
| جنگها |
پادوسپان یا پادوسبان یا پاذوسپان یا پاذگوسپان یا پاذگوس یا پایگوس، در زمان ساسانیان، معاون و تحت فرمان یکی از سپاهبذهای چهارگانهٔ کشور بود. چهار بخش کشور عبارت بودهاند: از اباختر (شمال / طبرستان)، خوراسان (خراسان، مشرق)، نیمروز (جنوب)، خوروران (خاوران، مغرب).[۱]
در دوران ساسانیان بیشتر مقامها، از جمله پایهها و درجات نظامی موروثی بودند. فرماندهٔ کل نیروهای مسلح ایران تا سدهٔ ششم میلادی و زمان خسرو انوشیروان، ایران سپهبد (ایران سپاهبذ) بود که از سوی انوشیروان این مقام ملغی شد. انوشیروان، ایران را به چهار بخش تقسیم کرد و در رأس هر یک از این بخشها یک سپاهبذ (سپهبد، فرماندهٔ لشکر) جداگانه قرار داد؛ زیرا تمرکز قدرت نظامی در دست یک فرمانده، ممکن بود به طمع در تاجوتخت و فشار بر شاهنشاه منجر گردد.[۲]
یعقوبی ذکر کردهاست که هر اسپهبد (فرماندهٔ لشکر)، یک نفر پاذگوسپان تحت امر خود داشت.[۳] این پادشاه بود که چهار پاذگوسپان را در کشور معین میکرد.[۱]
وجه تسمیه
[ویرایش]نام پادوسپان از دو بخش «پاد» و «اسپان» تشکیل شدهاست. «پاد» از واژهٔ اوستایی و پارسی باستان pati بهمعنای «سرور» یا «فرمانروا» گرفته شده که در واژهٔ پادشاه نیز دیده میشود.[۴] «اسپان» از واژهٔ فارسی میانه اسپهبان بهمعنای «فرمانده سپاه» آمدهاست.[۵]
پانویس
[ویرایش]- 1 2 کریستنسن، آرتور. ایران در زمان ساسانیان. ترجمهٔ رشید یاسمی. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۴۷، ص ۳۷۶.
- ↑ کریستنسن، همان، ص ۳۹۴.
- ↑ کریستنسن، همان، ص ۵۴۲.
- ↑ Schmitt, Rüdiger. “pati.” Encyclopædia Iranica, Vol. XI, Fasc. 2, 2002. http://www.iranicaonline.org/articles/pati
- ↑ کریستنسن، آرتور. ایران در زمان ساسانیان. ترجمهٔ رشید یاسمی. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۴۷، ص ۱۲۹.
منابع
[ویرایش]- کریستن سن، آرتور (۱۳۶۷). ایران در زمان ساسانیان. ترجمهٔ رشید یاسمی. تهران: مؤسسهٔ انتشارات امیرکبیر.
- طفی نبوی-تمرکز و عدم تمرکز اداری و سیاسی در ایران
| دودمان |  | |
|---|---|---|
| فرهنگ | ||
| جنگها | ||
| بازماندگان | ||
| مرتبط | ||
 | این یک مقالهٔ خرد تاریخ است. میتوانید با گسترش آن به ویکیپدیا کمک کنید. |