نشان ذوالفقار

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
نشانِ ذوالفقار
Zulfaqar Medal.svg
مدال ذوالفقار، نمونه بعد از انقلاب اسلامی
اهدا توسط فرمانده کل نیروهای مسلح
وضعیت در حال استفاده
فرمانده کل قوا سید علی خامنه‌ای
درجه‌ها (شامل متاخرها) نامعلوم
درجه‌های قبلی افسر سوارِ ارشد
افسرِ ارشد
افسر
پایه‌ریزی ۱۸۵۶
IRIA Zulfaqar Ribbon.svg
نوار دوره جمهوری اسلامی
Order of Zolfaghar (Imperial Era) Ribbon Bar - Imperial Iran.svg
نوار دوره شاهنشاهی
نوار خدمت

نشان یا مدال ذوالفقار عالیترین نشان (مدال) نیروهای نظامی ایران است که از سال ۱۳۰۱ به اشخاصی که در میدان جنگ از خود رشادت بروز می‌دادند اعطا می‌گردید. کمی بعد نشان سپه جایگزین مدال ذوالفقار شد و از آن تاریخ به بعد امتیاز جنگی ذوالفقار به موارد جنگ با دشمنان خارجی اختصاص یافت.[۱]

از میان نشان‌های افتخار نظامی که توسط ارتش شاهنشاهی ایران ایجاد شده بود، نشان ذوالفقار به همراه نشان‌های دانش، رازی، هنر و ورزش همچنان مورد استفاده قرار می‌گیرد.[۲]

تاریخچه[ویرایش]

در تاریخ ۲۰ مرداد ۱۳۰۱ کمیسیونی متشکل از سرتیپ امان‌الله میرزا جهانبانی، سرتیپ فضل‌الله زاهدی، سرهنگ حسن آقاخان آذربرزین، نایب سرهنگ محمودخان پولادین و نایب اول غلامعلی بایندر عالیترین نشان جنگی ایران را که نشان ذوالفقار نام داشت به تصویب رسانیدند.[۳] اشخاصی استحقاق گرفتن چنین نشانی را داشتند که در میدان جنگ ابراز رشادت فوق‌العاده نموده یا اینکه در جنگ مجروح شده و با همان حالت تا انتهای جنگ وظیفه خود را انجام داده باشند. کسانی که مفتخر به دریافت چنین نشانی می‌شدند می‌بایست همیشه نشان را به سینه خود نصب می‌نمودند. این نشان علاوه بر حقوق، امتیازاتی نیز مانند توقف مدت کمتری در هر درجه برای صاحب منصبان ایجاد می‌نمود. این نشان فقط مدت دو سال دوام کرد و بعداً اعطای آن موکول به فداکاری و تهور در جنگهای خارج گردید و نشان سپه جانشین آن گردید.[۴]

نشان ذوالفقار در بدو شکلگیری؛ روی آن عبارت «رشادت» و در پشت آن نگاره ای از علی بن ابیطالب (ع) درج شده. در دو کناره این نشان دو شمشیر که نمادی از شمشیر علی (ع) است تعبیه گردیده.

شکل و اقسام[ویرایش]

نسخه جدید نشان ذوالفقار که توسط سید علی خامنه‌ای به قاسم سلیمانی اهدا شد.[۵] سلیمانی اولین فرماندهی است که پس از انقلاب اسلامی این نشان را دریافت کرده‌است.[۶]

این نشان دو نوع بود: نوع اول مخصوص صاحب منصبان دارای چهار درجه و نوع دوم برای افراد نظامی شامل دو درجه. یک طرف این نشان جنگی علی بود و طرف دیگرش عبارت «رشادت» که روی مینای قرمزرنگی می‌درخشید.[۴] مدال به درجه داران و سربازان اهدا می‌شد.

نشان ذوالفقار

دریافت کنندگان[ویرایش]

برخی از کسانی که به دریافت این نشان نائل شدند عبارتند از:[۷]

  1. سرتیپ امان‌الله میرزا جهانبانی در فرماندهی قوای آذربایجان و نبرد شکریازی
  2. سلطان محمدخان رشیدنظام، فرمانده بهادران تبریز در نبرد شکریازی
  3. سرتیپ فضل‌الله زاهدی در نبرد شکریازی
  4. نایب سرهنگ حسن آقاخان اسمعیلی فرمانده فوج پهلوی تیپ گارد تیرانداز در نبرد شکریازی
  5. سرتیپ محمود بایندر فرمانده دسته آتشبار گارد در نبرد شکریازی
  6. سرتیپ مرتضی خان یزدان‌پناه فرمانده تیپ پیاده لشکر مرکز به علت تعلیمات کامل جنگی به افراد تیپ پیاده
  7. امیرلشکر احمدآقا امیراحمدی فرمانده لشکر غرب به علت فتوحات متعدد در خطه لرستان
  8. نشان ذوالفقار بر روی سینه رضاشاه در کنار حمایل و در بالا و راست نشان پهلوی
  9. امیرلشکر عبدالله خان امیرطهماسبی فرمانده لشکر آذربایجان به علت توقیف اقبال‌السلطنه ماکویی و تصرف خزانه جواهرات و ارسال آن برای سردار سپه

در سال ۱۳۰۳ پس از محاصره تیپ کرمانشاه در تنگ زاهدشیر توسط الوار و در اثر عزیمت نیروی نظامی از مرکز و جنگ شدید، تیپ کرمانشاه نجات یافت و افراد زیر به اخذ نشان ذوالفقار مفتخر شدند:

  1. سرتیپ محمد شاه‌بختی
  2. سرهنگ عباس البرز
  3. سرلشکر کریم بوذرجمهری
  4. یاور ابراهیم ضرابی

سرتیپ امان‌الله خان رئیس ارکان حرب قشون از طرف قاطبه صاحب منصبان نشان درجه ۳ ذوالفقار را تقدیم سردار سپه وزیر جنگ و رئیس قشون نمود.

پس از ترور نافرجام محمدرضا پهلوی در ۱۵ بهمن ۱۳۲۷ خورشیدی نیروهای نظامی از وی درخواست کردند تا خود را به دریافت نشان ذوالفقار نایل کند.

نشان ذوالفقار جمهوری اسلامی بر سینه قاسم سلیمانی
  1. سرلشکر قاسم سلیمانی فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی

پانویس[ویرایش]

  1. «تاریخچه مدال ذوالفقار؛ نشانی که سرلشکر سلیمانی گرفت». BBC Farsi. ۲۰۱۹-۰۳-۱۲. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۳-۱۳.
  2. Raw-Rees, “Awards of the Islamic Republic of Iran”, JOMSA, 15–16.
  3. عاقلی، ص ۱۴۰
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ همان‌جا، ص ۱۴۰
  5. «اعطای نشان عالی ذوالفقار به سردار سرلشکر قاسم سلیمانی». پایگاه دفتر حفظ و نشر آثار آیت الله العظمی سید علی خامنه ای. ۱۹ اسفند ۱۳۹۷.
  6. «نشان «ذوالفقار» چیست؟ و به چه کسانی اعطا می‌شود؟». خبرگزاری میزان. ۲۰ اسفند ۱۳۹۷.
  7. همان‌جا، ص ۱۴۱

منابع[ویرایش]

  • Raw-Rees, Owain (May–June 2008). "Awards of the Islamic Republic of Iran" (PDF). JOMSA. Orders & Medals Society of America. 59 (3): 14–16. ISSN 0025-6633. Retrieved 26 July 2018.