فشرده‌سازی با اتلاف

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
فشرده سازی کم اطلاعات ۸۴ درصد کمتر ازاطلاعات تصویر اصلی
فشرده سازی متوسط اطلاعات ۹۲ درصد کمتر ازاطلاعات تصویر اصلی
فشرده سازی بالا اطلاعات ۹۸ درصد کمتر ازاطلاعات تصویر اصلی

فشرده سازی با اتلاف حالتی است که در آن داده‌ها یکبار فشرده سازی می‌شوند و یکبار هم ناهم فشرده می‌شوند. به طوری که دادهٔ دوباره بدست آمده اندکی با دادهٔ اصلی فرق دارد، ولی هنوز قابل استفاده‌است. در فناوری اطلاعات فشرده سازی با اتلاف به گونه‌ای از فشرده‌سازی اطلاق می‌شود که در آن از تقریب‌های نادقیق و انصراف از بخشی از داده‌ها در ذخیره کردن و نمایش داده‌ها استفاده می‌شود، بر خلاف فشرده‌سازی بدون‌اتلاف که این چنین نیست. از این تکنیک‌ها برای کاهش حجم داده و سهولت بیشتر در تبادل آن استفاده می‌شود. تصاویری که با درجات مختلف از فشرده سازی با اتلاف از یک سگ و یک گربه در اینجا آمده به خوبی بیانگر این مساله هست که با افزایش درجه تقریب زدن، کیفیت تصویر مرتباً نزول پیدا میکند. معمولاً میزان کاهش حجم در فشرده سازی با اتلاف به مراتب بیشتر از فشرده‌سازی بدون‌اتلاف می‌باشد.

تکنیک‌های فشرده سازی با اتلاف مناسب معمولاً حجم فایل را تا حد قابل ملاحظه‌ای کاهش می‌دهند تا کاربر بتواند تغییر محسوسی در کیفیت آن ملاحظه کند، و حتی در این زمان نیز ممکن است جهت سهولت انتقال فشرده سازی با اتلاف بیشتری نیز مطلوب باشد.

فشرده سازی با اتلاف بیشترین کاربرد را در فایل‌های چندرسانه‌ای (فیلم، صوت و تصویر) دارد، علی‌الخصوص در برنامه‌های پخش زنده و مکالمات اینترنتی. از طرف دیگر، فشرده‌سازی بدون‌اتلاف معمولاً در فایل‌های متنی و داده‌ای همچون سوابق بانکی کاربرد دارد. در بسیاری از موارد سودمند خواهد بود که یک فایل ریشه‎ای بدون اتلاف بسازیم تا برای تولید فایل‎های فشرده‎شده به‎کار رود، به عنوان مثال، یک فایل چند مگابایتی را می‎توان با حجم اصلی برای چاپ به عنوان یک تبلیغات تمام صفحه در یک مجله باکیفیت به‎کار برد، و یک نسخه فشرده‎شده از فایل با حجم ۱۰ کیلوبایت را برای یک تصویر کوچک در یک سایت اینترنتی به‎کاربرد.[۱]

فشرده‌سازی بااتلاف و فشرده‌سازی بدون‌اتلاف[ویرایش]

روش های متنوعی برای فشرده‌سازی یک فایل دیجیتال به گونه‌ای که حجم کمتری را اشغال کند وجود دارد، بدون آن که چیزی از خود فایل کاسته شود. به عنوان مثالی ساده، در یک تصویر که شامل تعدادی نقطه است و مثلاً ۲۰۰ نقطه قرمز دارد به جای ذخیره تمام آنها می توان ذخیره کرد که ۲۰۰ عدد نقطه قرمز وجود دارد.

البته همیشه یک کف حجم داده هست که تا آنجا بدون از دست دادن اطلاعات اصلی می توان فایل را فشرده نمود. اگر فشرده‌سازی تا این حد انجام شود آن را فشرده‌سازی بدون‌اتلاف نامند و اگر فراتر از آن فشرده شود آن را فشرده‌سازی بااتلاف نامند. وقتی داده فشرده می‌شود، آنتروپی آن افزایش می‌یابد، و این افزایش نمی‌تواند نامتناهی باشد. به عنوان یک مثال، می‌دانیم که با فشرده‌سازی یک فایل و ذخیره‌سازی آن به فرمت ZIP، حجمش نسبت به فایل اصلی کاهش می‌یابد، ولی با فشرده‌سازی متوالی همان فایل نمی‌توان حجم آن را از حدی کمتر کرد و به نیستی میل داد.اکثر الگوریتم‌های فشرده‌سازی به قدری هوشمند هستند که بتوانند تشخیص دهند که ادامه آن مفید خواهد بود یا خیر.

معمولاً عبارات "فشرده‌سازی بازگشت پذیر" و "فشرده‌سازی بازگشت ناپذیر" به ترتیب به جای "فشرده‌سازی بدون‌اتلاف" و "فشرده‌سازی بااتلاف" به کار برده شده و بر آنها ارجحیت دارند، مخصوصاً در علوم پزشکی، تا از بار منفی کلمه "اتلاف" دوری شود.[۱]

کدگذاری تبدیلی[ویرایش]

به طور کلی، برخی گونه‌های فشرده‌سازی بااتلاف را می‌توان کاربردی از کدگذاری تبدیلی تلقی کرد - در مورد فایل‌های چندرسانه‌ای، کدگذاری ادراکی: بدین‌نحو که داده خام اولیه را به یک دامنه تصویر می‌کنیم که به شکل دقیق‌تری بیان‌گر محتوای اطلاعات مدنظر ما باشد. به عنوان مثال، می‌توان برای بیان یک فایل صوتی، به‌جای استفاده از سطوح مختلف شدت صدا در طول زمان از نوسانات فرکانس صوت در طول زمان بهره برد که به درک انسان از مفووم صدا قرابت بیشتری دارد.

در عین حالی که تقلیل داده (فشرده‌سازی، چه بااتلاف و چه بی‌اتلاف) از اهداف اصلی کدگذاری تبدیلی می‌باشد، زمینه پیگیری اهداف موازی دیگری همچون حفظ کامل کیفیت اولیه فایل با حجمی کمتر و یا کمک به فرآیند متوازن‌سازی صوت (Equalization) را نیز فراهم می‌نماید، چراکه در فرآیند فشرده‌سازی انتخابی عمل کرده و به جای تراکم یکنواخت داده، صرفاً بخش‌هایی با کمترین اثرگذاری را فشرده می‌نماید تا ضمن انجام فرآیند فشرده‌سازی انتخابی، نرخ بیت (Bit rate) و عمق فایل صوتی را حفظ نماید. همچنین فرآیند متوازن‌سازی صوت (Equalization) نیز به طبیعی‌ترین شکل خود در دامنه فرکانس صوت انجام می‌شود، نه در دامنه زمان صوت، که به همین دلیل تصویر نمودن فایل اولیه صوتی به نوسانات فرکانس صوت در طول زمان می‌تواند برای این فرآیند مفید واقع شود.[۱]

مقایسه فشرده‌سازی بااتلاف و فشرده‌سازی بی‌اتلاف[ویرایش]

امتیاز روش‌های فشرده‌سازی بااتلاف در برابر روش‌های فشرده‌سازی بی‌اتلاف این است که در برخی موارد روش‌های فشرده‌سازی بااتلاف می‌توانند فایل فشرده‌سازی شده با حجمی بسیار کمتر از هر روش فشرده‌سازی بی‌اتلاف تولید کنند، و درعین حال ملزومات و نیازهای کاربردی آن‌را برآورده نمایند.

روش‌های فشرده‌سازی بااتلاف عموماً برای فشرده‌سازی صوت، تصویر و ویدئوها به کار می‌روند، چراکه این‌گونه فایل‌ها برای استفاده مستقیم کاربر و تفسیر توسط انسان (Human interpretation) ساخته می‌شوند و ذهن انسان خود به راحتی می‌تواند "جاهای خالی فایل را پر نماید" و یا به علت خطاهای ادراک انسانی از ناپیوستگی‌های بسیار جزئی چشم‌پوشی نماید، به‌گونه‌ای که روش‌های فشرده‌سازی بااتلاف در حالت ایده‌آل غیرقابل تشخیص توسط حواس انسان ((Transparent (imperceptible) درنظرگرفته می‌شوند، که این ویژگی با تستی تحت عنوان ABX Test سنجیده می‌شود.[۱]

تصویری با کیفیت اصلی از کوه‌های زیبای منطقه ولی‌آباد، شهر سیاه‌بیشه، استان مازندران، ایران در تاریخ دوشنبه ۷ تیر ۱۳۹۵ خورشیدی
نسخه فشرده‌سازی شده بااتلاف (با ۴۳ درصد کاهش حجم) با الگوریتم فشرده‌سازی مناسب تصویری از کوه‌های زیبای منطقه ولی‌آباد، شهر سیاه‌بیشه، استان مازندران، ایران در تاریخ دوشنبه ۷ تیر ۱۳۹۵ خورشیدی، که در آن حالت ایده‌آل غیرقابل تشخیص توسط حواس انسان بودن ((Transparent (imperceptible) به شکل مناسبی رعایت شده است.

ویرایش فایل‌های کدگذاری شده به روش‌های فشرده‌سازی بااتلاف[ویرایش]

یک نقطه ضعف مهم روش‌های فشرده‌سازی بااتلاف در برابر روش‌های فشرده‌سازی بی‌اتلاف این است که ویرایش فایل‌های کدگذاری شده به روش‌های فشرده‌سازی بااتلاف منجر به از دست رفتن داده در فرآیند کدگذاری مجدد اطلاعات می‌شود. تنها روش مقابله با این مساله نامطلوب آن است که ویرایش موردنظر خود را بر روی یک کپی از فایل اصلی با کیفیت بالای اولیه (که می‌تواند حاصل کدگشایی یک نسخه کم‌حجم‌تر با روش‌های فشرده‌سازی بی‌اتلاف باشد، چراکه آن روش‌ها چنین مشکلی ندارند) انجام دهیم و از آن یک نسخه کم‌حجم‌تر با روش‌های فشرده‌سازی بااتلاف بسازیم، همان‌گونه که برای ویرایش تصاویر از فرمت خام تصویر (raw image format) به جای فرمت JPEG استفاده می‌شود.

شایان توجه است که حتی اگر یک فایل که به روش‌های فشرده‌سازی بااتلاف تولید شده‌است را کدگشایی نموده و مجدداً به روش‌های فشرده‌سازی بی‌اتلاف تولید کنیم، حجم فایل تولیدی حاصل از این فرآیند می‌تواند با فایل اولیه قبل از انجام فشرده‌سازی بااتلاف قابل مقایسه و تقریباً برابر باشد، حال آن‌که اطلاعاتی که در این فرآیند از دست رفته است قابل بازیابی نخواهد بود (و این فرآیند به هیچ وجه موجه و معقول به نظر نمی‌رسد).

اگر نگه‌داری فایل فشرده‌سازی شده با روش‌های بااتلاف بدون فایل اصلی مد‌نظر باشد، شایسته است که پیش از تصمیم‌گیری نهایی در این مورد، به نیاز احتمالی به ویرایش فایل در آینده و احتمال نیاز به باز‌یابی مجدد فایل باکیفیت اولیه به دلایل گوناگون توجه شود.[۱]

همواره باید این مساله را به یاد داشت که تبدیل یک فایل فشرده‌شده بااتلاف به یک فایل فشرده‌شده بی‌اتلاف بی‌فایده بوده و هیچ بهبود کیفیتی را به همراه نخواهد داشت و کاری عبث خواهد بود، همانند آن‌که برای دستیابی به نسخه اصلی یک مدرک، یک نسخه اصلی از روی فتوکپی آن بسازیم که در بهترین حالت کیفیتی معادل همان فتوکپی را خواهد داشت.[۲]

نمونه‌ای از کار یک الگوریتم فشرده سازی بااتلاف نامناسب (پایین) در برابر تصویر اصلی (بالا)

روش‌ها و متدهای فشرده‌سازی بااتلاف[ویرایش]

فشرده سازی کم (کیفیت بالا با فرمت JPEG)
فشرده سازی زیاد (کیفیت پایین با فرمت JPEG)

گرافیکی[ویرایش]

تصاویر[ویرایش]

نوشتار اصلی: فشرده‌سازی تصویر
  • (Cartesian Perceptual Compression (CPC
  • DjVu
  • Fractal compression
  • ICER، به کار رفته در کاوش‌گر فضایی بر مریخ
  • JBIG2 (برای فشرده‌سازی بدون‌اتلاف و یا بااتلاف)
  • JPEG
  • JPEG XR، از فرزندان JPEG (برای فشرده‌سازی بدون‌اتلاف و یا بااتلاف)
  • Progressive Graphics File (برای فشرده‌سازی بدون‌اتلاف و یا بااتلاف)
  • S3TC، فشرده‌سازی مناسب برای گرافیک سه بعدی رایانه ای
  • [۱]Wavelet compression

ویدئو[ویرایش]

  • Motion JPEG
  • MPEG-1 Part 2
  • MPEG-2 Part 2
  • MPEG-4 Part 2
  • H.264/MPEG-4 AVC (ممکن است بدون اتلاف باشد، حتی در برخی از قسمت های فیلم)
  • Ogg Theora (شهرت یافته به علت عدم محدودیت پتنت)
  • Dirac
  • Sorenson video codec
  • VC-1
  • H.265/HEVC (برای فشرده‌سازی بالای فیلم ها به کار می‌رود.)[۱]

صوت[ویرایش]

موسیقی[ویرایش]

  • Advanced Audio Coding) AAC)
  • ADPCM
  • ATRAC
  • (Dolby Digital (AC-3
  • MPEG-1 Audio Layer II
  • MP2
  • MP3
  • Musepack (بر مبنای Musicam)
  • Ogg Vorbis (شهرت یافته به علت عدم محدودیت پتنت)
  • WMA (امکان فشرده‌سازی بدون‌اتلاف نیز دارد)[۱]

منابع[ویرایش]

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Lossy compression»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۵ مارس ۲۰۰۹).