شبک (دین)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارسیEnglish

شبک (به کردی: شه‌به‌ک Şebek) به مجموعه باورها و مناسکی گفته می‌شود که مردم شبک در کردستان عراق و در حومهٔ موصل قائل به آن هستند. گفته می‌شود که اکثریت مردم شبک خود را شیعه و اقلیتی از آنان خود را سنی معرفی می‌کنند.[۱] اما برخلاف این، باورها و سنت‌های واقعی آن‌ها از اسلام متمایز بوده و ویژگی‌هایی دارد که آن را از گروه‌های مسلمان همسایه متمایز می‌کند. از جملهٔ این سنت‌های متمایز می‌توان به اعتراف‌نیوشی مشابه مسیحیت یا روا بودن مصرف مسکرات در دین شبک اشاره کرد. مردم شبک همچنین زیارتگاه‌های مردم ایزدی را زیارت می‌کنند. با این وجود مردم شبک به زیارت شهرهای مقدس شیعه‌ها مانند کربلا و نجف هم می‌روند و از تعالیم شیعه‌ها هم پیروی می‌کنند.

به نظر می‌رسد که سازماندهی دین شبک بسیار به صوفیه شباهت داشته‌باشد: افراد بالغ معمولی (مریدها) باید از راهنمایان معنوی (پیر یا مرشد) تبعیت کنند که به اصول و سنت‌های مذهبی شناخت دارند. چندین مرتبه برای اشخاص مذهبی وجود دارد: «پیر» ها که در رأس ایستاده‌اند و «بابا» یا مسندنشین سلسله. پیروان می‌باید برای خود پیر انتخاب کنند، اما خانواده‌های پیران در عمل پس از چند نسل با خانواده‌های غیرمذهبی درهم‌تنیده می‌شوند.

دین شبک عناصری از تصوف را با تفسیر منحصر به فرد خود از واقعیت معنوی درهم می‌آمیزد. بنا بر تعالیم دین شبک، واقعیت معنوی تفسیر لفظی قرآن یا در واقع شریعت را لغو کرده‌است. شبک‌ها این واقعیت معنوی را به واسطهٔ پیرها یا راهنمایان معنوی که مناسک و سنت‌های شبک را اجرا می‌کنند درک می‌نمایند. ساختار این رابطهٔ میانجیگرانه بسیار به مشابه آن در دین یارسان شباهت دارد.

متن مقدس بنیادی دین شبک بویروق یا کتاب المناقب نام دارد که به زبان ترکمن‌های عراق نوشته شده‌است. شبک‌ها همچنین اشعار شاه اسماعیل یکم را رازی الهی دانسته و آن‌ها را در گردهمایی‌های دینی خود می‌خوانند.

زیارتگاه‌ها[ویرایش]

زیارت‌گاه اصلی مردم شبک بارگاه شیخ شهاب‌الدین بین دو روستای دزآور و طویله است که از وی با نام شیخ شهاب‌الدین دزاوری یا شیخ شهاب‌الدین بغدادی نیز یاد شده‌است.[۲]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

Shabakism is the name given to the beliefs and practices of the Shabaks in the disputed territories of Northern Iraq. Most Shabaks regard themselves as Shia, but some identify as Sunnis.[1][clarification needed][better source needed] Despite this, their actual faith and rituals differ from Islam, and have characteristics that make them distinct from neighboring Muslim populations. Nevertheless, the Shabak people also go on pilgrimages to Shia holy cities such as Najaf and Karbala, and follow many Shiite teachings.[2]

The organization of Shabakism appears to be much like that of a Sufi order: adult laymen (murids) are bound to spiritual guides (pîrs or murshids) who are knowledgeable in matters of religious doctrine and ritual. There are several ranks of such pîrs; at the top stands the Baba, or supreme head of the order. Theoretically individuals can choose their own pîr, but in practice the pir families often become associated with lay families over several generations.[3]

Shabakism combines elements of Sufism with the uniquely Shabak interpretation of "divine reality." According to Shabaks, this divine reality supersedes the literal, or Shar'ia, interpretation of the Quran. Shabaks comprehend divine reality through the mediation of the "Pir" or spiritual guide, who also performs Shabak rituals.[4] The structure of these mediatory relationships closely resembles that of the Yarsan.[5]

The primary Shabak religious text is the Buyruk or Kitab al-Managib (Book of Exemplary Acts) and is written in Turkoman.[5] Shabaks also consider the poetry of Ismail I to be revealed by God, and they recite Ismail's poetry during religious meetings.[4]

Sources

  1. ^ al-Lami, Mina (21 July 2014). "Iraq: The minorities of Nineveh" – via www.bbc.com.
  2. ^ Imranali Panjwani (2012). The Shi'a of Samarra: The Heritage and Politics of a Community in Iraq. p. 167. Retrieved 24 March 2019.
  3. ^ "The Shabak and the Kakai: Dynamics of Ethnicity in Iraqi Kurdistan". Kurdish Academy. Retrieved 24 March 2019.
  4. ^ a b A. Vinogradov, Ethnicity, Cultural Discontinuity and Power Brokers in Northern Iraq: The Case of the Shabak, American Ethnologist, pp. 214-215, American Anthropological Association, 1974
  5. ^ a b Dr. Michiel Leezenberg. "The Shabak and the Kakais". Archived from the original on 12 April 2016. Retrieved 2 November 2014.CS1 maint: BOT: original-url status unknown (link)