مردم شبک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

شبک‌ها گروهی از کردها[۱][۲] هستند که در شمال عراق و شهر موصل زندگی می‌کنند. مردم شبک ایرانی‌تبارند؛ و به یکی از گویش‌های زازا-گورانی سخن می‌گویند.[۳]

پیشینه[ویرایش]

ریشه و سر چشمه واژه شبک به طور دقیق نمایان نیست. برخی بر این باور هستند؛ وجه تسمیه واژه شبک از واژه عربی شَبک به معنی در هم آمیختن است؛ و این خود به این موضوع دلالت می‌کند؛ که شبک‌ها از قبایل مختلفی تشکیل شده است.[۴] برخی دیگر من جمله آستین هنری لایارد بر این عقیده هستند؛ شبک‌ها از نسل کردان ایرانی و قبایل صحرانشین و دام دار ایرانی هستند؛ که ریشه در خراسان و درسیم در ترکیه دارند.[۵]

دین[ویرایش]

شبک‌ها پیروی دینی با مناسک صوفیانه هستند، که بسیار به یارسان شباهت داشته و با تشیع نیز نزدیکی‌هایی دارد. شبک‌ها همچنین به زیارت عتبات شیعه اعتقاد دارند.[۶]

زبان[ویرایش]

مقایسه برخی از واژگان زبان شبکی با فارسی و زبان‌های شمال غربی ایرانی؛

شبکی فارسی لکی هورامی کردی سورانی مازندرانی گیلکی
çam ceshm cim,cam cem cav cash cushm
ziwan zaban zuan ziwan ziman zewun zewan

ضمیر

شبکی فارسی لکی هورامی کردی سورانی مازندرانی گیلکی
amn-am man me,meni emin, min men
atu to tu eto, to tu, to te
aw, îna ou ewa ew ew we
hima-alama-gisht ma eima,hima ma ême ima
ishma soma huma shima êwe shema
ishan ishan,anha ouan,ishun Ade Ewan weshun

ارتباط با یارسان[ویرایش]

طیب طاهری پژوهشگر یارسان معتقد است که مردم شبک قزلباش‌هایی با مذهب یارسان بوده‌اند که به سبب دور افتادن از بقیۀ مردم یارسان و قرارگیری در منطقه‌ای با اکثریت مسلمان شیعه و عواملی دیگر مانند تعریب و سیاست‌های حکومت‌ها برخی از آداب و رسوم اولیۀ خود را از یاد برده و با وجود حفظ باورهای یارسانی، به لحاظ مناسکی رنگ تشیع به خود گرفته‌اند. طاهری مردم شبک را به طور کلی «کردان اصیل یارسانی-علوی» می‌نامد.[۷]

منابع[ویرایش]

  1. Ahmed, M. Iraqi Kurds and Nation-Building (in انگلیسی). Springer. ISBN 978-1-137-03408-3. Since Shabak Kurds—a minority religious group—were legally deprivedfrom purchasing land in Mosul and those ... 
  2. http://www.kurdishacademy.org/?q=node/133
  3. ethnologue. «Shabak». 
  4. (Mina al-Lami (21 August 2014. «ا"Iraq: The Minorities of the Nineveh Plain». 
  5. Dr. Michiel Leezenberg. «"The Shabak and the Kakais"». 
  6. http://lexicorient.com/e.o/shabak.htm
  7. طاهری، طیب، تاریخ و فلسفۀ سرانجام: فرهنگ یارسان و شرحی بر نحله‌های فکری و اعتقادی در کرستان، کردستان عراق: اربیل، چاپ یکم: ۲۰۰۹؛ ص ۱۱۸.