سپاه (یگان نظامی)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
یگان‌های نظامی
Latvian platoon at Camp Lejune.jpg
یگان‌ها شمار افراد فرمانده
بند ۳ یا ۴ سرباز یکم
جوخه/گروه ۸ یا بیشتر سرجوخه/گروهبان
دسته ۱۵-۳۰ ستوان
گروهان ۸۰-۱۵۰ سروان
گردان ۳۰۰-۸۰۰ سرگرد
هنگ/تیپ ۲٬۰۰۰-۴٬۰۰۰ سرهنگ/سرتیپ
لشکر ۱۰٬۰۰۰-۱۵٬۰۰۰ سرلشکر
سپاه ۲۰٬۰۰۰-۴۰٬۰۰۰ سپهبد
ارتش ۸۰٬۰۰۰-۲۰۰٬۰۰۰ ارتشبد
نماد استاندارد ناتو برای سپاه. تعداد ۳ حرف X قراردادی است و ربطی به تعداد نفرات ندارد. (۲ حرف X نشانهٔ لشکر و ۱ حرف X نشانهٔ تیپ می‌باشد)

سپاه ((به پارسی میانه: spāh) < (به پارسی باستان: -spāda) < به نیاایرانی: -spāda* > (به اوستایی: -spāda-, spāδa)؛ (به پارتی: spāδ*)؛ (به سغدی: ǝspāδ)؛ (به باختری: σπαλο)) — یگانی راه کنشی که دارای تجهیزات و تسلیحات لازم برای اجرای عملیات رزمی است و از دو یا سه لشکر تشکیل می‌شود[۱].

در تقسیمات نظامی، سپاه (به ترکی و فارسی افغانی: قول اردو؛ به ترکی استانبولی: Kolordu) نام یگانی است که از لشکر بزرگتر و از ارتش کوچکتر باشد. این یگان یک آرایش نظامی بزرگ یا گروه مدیریتیِ نظامی است که غالباً وظایف معمول نظیر توپخانه را بر عهده دارد. ممکن است سپاه برای نامیدن یگان‌های خاص یا یک رستهٔ خاص استفاده شود که برای نمونه می‌توان به سپاه تفنگداران دریایی ایالات متحده و سپاه تفنگداران دریایی پادشاهی بریتانیا اشاره کرد.

از این واژه بعدها برای نامیدن سازمان‌های ارائه‌دهندهٔ خدمات عمومی نیز استفاده شد که دارای ساختارهای شبه‌نظامی بودند. برای نمونه: سپاه صلح و انواع سپاه‌های آمبولانس در ایالات متحدهٔ آمریکا و برخی از سازمان‌های مردم‌نهاد. در ایران نیز از این نام برای اطلاق به نهادهایی نظیر سپاه دانش، سپاه ترویج و آبادانی و سپاه بهداشت استفاده شده‌است.

امروزه در ایران از واژهٔ سپاه به‌طور اختصاری و اصطلاحی برای اشاره به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اشاره می‌شود. در حال حاضر، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی یک نیروی شبه‌نظامی مستقل است که دارای تقسیمات سازمانی گستره، در حد یک ارتش کلاسیک است. این سازمان در حال حاضر قدرتمند ترین نیروی شبه‌نظامی در خاورمیانه و صرفاً به لحاظ انضباطی، تحت امر فرماندهی نیروهای مسلح ایران است و فعالیتهای بین المللی گوناگونی را با همکاری دیگر گروههای شبه نظامی منطقه ای انجام می دهد. در سالهای گذشته از سوی برخی دولتها و سازمانهای بین المللی، اتهاماتی متوجه این سازمان بوده این که جمهوری اسلامی همواره آنها را رد کرده است.[۲] [۳][۴][۵]

منابع[ویرایش]

  • Tsouras, P.G. Changing Orders: The evolution of the World's Armies, 1945 to the Present Facts On File, Inc, 1994. ISBN: 0-8160-3122-3
  • فرهنگ هزار‌واژۀ نظامی، مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دفتر واژه‌گزینی نظامی ستاد کل نیروهای مسلح، بهار ۱۳۹۲.
  1. فرهنگ هزار‌واژۀ نظامی، مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دفتر واژه‌گزینی نظامی ستاد کل نیروهای مسلح، بهار ۱۳۹۲
  2. اکبر منتجبی. بسیج فعال‌تر می‌شود. «بسیج فعال‌تر می‌شود». شهروند امروز، ش. ۵۷ (۴ آذر ۱۳۸۶): ۴۵. 
  3. انتصاب سردار غلامحسین غیب‌پرور به ریاست سازمان بسیج- farsi.khamenei.ir- 19 آذر 95
  4. «بیانیه سپاه دربارهٔ فعالیت سیاسی بسیج». 
  5. حسین بشیریه، انقلاب و بسیج سیاسی،انتشارات دانشگاه تهران، مؤسسه انتشارات چاپ دانشگاه تهران، چاپ هفتم،1387ش، صص78-81