معاونت پرورش استعدادهای درخشان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از سمپاد)
پرش به: ناوبری، جستجو
آرم معاونت پرورش استعدادهای درخشان
دبیرستان پیش دانشگاهی علامه حلی واقع در خیابان شهید بهشتی-تهران، یک نمونه از مدارس سمپاد

معاونت پرورش استعدادهای درخشان یکی از معاونت‌های مرکز ملی پرورش استعدادهای درخشان و دانش‌پژوهان جوان است. پیش از این، سازمان جداگانه سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان نام داشت. این معاونت نهادی است که بر امور تحصیلی دانش‌آموزان مستعد و با بهره هوشی بالا نظارت می‌کند. این سازمان را به اختصار سمپاد هم می‌گویند. اما در زبان عمومی و بین دانش آموزان به موسسه تیزهوشان معروف است. این سازمان دارای مدرسه‌های راهنمائی، دبیرستان و پیش دانشگاهی دخترانه و پسرانه در شهرهای پرجمعیت تر است. سمپاد دانش‌آموزان خود را در دو مقطع راهنمائی و دبیرستان از طریق آزمون‌های سراسری که عمدتاً مبتنی بر ارزیابی هوش، دانش ریاضیات و علوم است انتخاب می‌کند. گزینش در مدارس سمپاد بر اساس آزمون و در دو مقطع راهنمایی و دبیرستان برگزار می‌شود.

تاریخچه

در سال ۱۳۵۵ دو مرکز آموزش موسوم به تیزهوشان توسط دکتر بهروز برومند و زیر نظر مستقیم کارشناسان آموزشی آمریکایی پایه گذاری شد.[۱].

از انقلاب ۱۳۵۷ تا سال ۱۳۶۶ این دو مرکز دخترانه (علامه حلّی) و پسرانه (شهید اژه‌ای) زیر نظر دفتر کودکان استثنایی فعّال بودند، امّا هر لحظه امکان تعطیل شدن این مراکز وجود داشت. آموزگاران این دو مرکز اغلب دانش‌آموزان همین مراکز در دوران قبل از انقلاب ۱۳۵۷ بودند.

در سال ۱۳۶۶ اساسنامه سمپاد توسط میر حسین موسوی نخست وزیر وقت تصویب شد و این سازمان تحت نام سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان (سمپاد) با ۲ مرکز و ۸۰۲ دانش آموز به آموزش و پرورش پیوست؛ و جایگاهی متسحکم‌تر یافت.[۲] مدرسه پسرانه تهران به نام علّامه حلّی و مدرسه دختران تهران به نام فرزانگان نامیده شد.

در سال ۱۳۶۷، جواد اژه‌ای ریاست هیأت امنای سازمان را برعهده گرفت. در طول ۲۱ سال، این سازمان مدارس زیر مجموعهٔ خود را در استان‌های مختلف گسترش داد.[۳]

دانش‌آموختگان سمپاد عمدتا در دانشگاه‌ها قبول می‌شوند. بخش مهمی از این دانش آموزان در دانشگاه‌های واقع در تهران و در رشته‌های مهندسی پذیرفته می‌شوند. سمپاد تا چند سال پیش صرفاً در رشته‌های ریاضی-فیزیک و تجربی آموزش می‌داد اما اخیراً رشته‌های دیگر را هم در حجمی محدود دائیر کرده‌است.

در اسفندماه ۱۳۷۹، با تصویب «قانون تجمیع» از سوی شورای عالی اداری، اختیار مدارس تحت پوشش سازمان تا حد زیادی خصوصاً در شهرستان‌ها به سازمان آموزش و پرورش استان واگذار شد.[۴] اکنون، رییس سازمان، براساس اجازه‌نامه‌ای از سوی وزیر آموزش و پرورش تنها بر مدارس تهران اعمال مدیریت می‌کند.

در سال تحصیلی ‎۱۳۸۳-۸۴، تعداد ۹۹ مرکز راهنمایی و ۹۸ دبیرستان تحت پوشش سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان بودند.[۵]

در سال ۱۳۸۷ جواد اژه‌ای برکنار شد.[۶] در جریان آزمون مشکوک سال ۱۳۸۷ که سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان پس از اعلام نتایج، دو سوال غلط گزارش شده را حذف کرد و این باعث رد شدن بعضی از قبول شدگان شد که اعتراضات زیادی را در پی داشت. در نهایت ر. گ، طراح آزمون استعفا می‌دهد و هجمه عجیبی در سایت‌ها و رسانه‌ها علیه مسئولین سازمان و بخصوص جواد اژه‌ای شد. به عقیده عده‌ای این فضای رسانه‌ای، سناریویی از پیش برنامه ریزی شده بود تا باعث استعفای اجباری جواد اژه‌ای شود و این سناریو در جهت تضعیف مراکز استعدادهای درخشان چیده شده بود.[۷]

بعد از آن محمد اعتمادی، عضو سابق هیئت امنا و رئیس اسبق دانشگاه صنعتی شریف، ریاست سمپاد را عهده‌دار شد. اما بعد از یک سال استعفا داد و سازمان مدتی را بدون مدیر سپری کرد. سرانجام در ۲۱ دی ماه سال ۱۳۸۸، با حکم حمیدرضا حاجی بابایی، وزیر آموزش پرورش، محمدعلی غفاری به ریاست سمپاد انتخاب شد. جواد اژه‌ای، صاحب امتیاز نشر سمپاد و سایت رسمی سازمان (nodet.net) بود و بعد از جداشدن اواز سازمان، نشر سمپاد از سازمان جدا شد و سازمان اقدام به تغییر سایت رسمی‌اش نمود. هم اکنون دو سایت سمپادپرتال sampadportal.ir[۸] و آموزش سمپاد amoozeshsampad.com[۹] به طور رسمی فعالیت می‌کنند اما این سایت‌ها نیز در اختیار سازمان نیستند و به طور شخصی ثبت شده‌اند. اما وزارت اموزش و پرورش برای ثبت نام‌ها و اعلام نتایج آزمون‌های مراحل اول و دوم ورودی‌های تکمیلی و راهنمایی وگرفتن کارت ورود به جلسه آزمون‌های سازمان سایت sampad.medu.ir را در سال ۱۳۸۸ راه انداخت.

در جلسه ۲۳ دی ۱۳۸۹ هیات امنای سمپاد که به ریاست وقت، دکتر حاجی بابایی، برگزار شد مصوبه‌ای دارای ۱۲ بند به تصویب رسید؛ که مهمترین آن، شماره ۴ و ۵ آن جلسه بود. یعنی «واگذاری مسؤولیت برگزاری آزمون‌های ورودی مدارس استعدادهای درخشان به استانها».[۱۰] یک هفته بعد، در تاریخ ۲۷/۱۰/۸۹، هیات امنای سمپاد توسط شورای عالی اداری به ریاست رئیس جمهور وقت، دکتر احمدی نژاد، ملغی گردید و شورای مشترک سیاستگذاری با دانش پژوهان جوان جایگزین شد.[۱۱]

در فروردین ۱۳۹۰ مهری سویزی به ریاست مرکز ملی پرورش استعدادهای درخشان و دانش‌پژوهان جوان منصوب شد.[۱۲] در دوره ریاست او گسترش مدارس سمپاد رشد فزاینده‌ای یافت بطوری که تعداد این مدارس که در مهرماه ۸۹، ۳۵۸ مدرسه و در مهرماه ۹۰، ۴۳۹ مدرسه بود، در مهرماه ۹۱ به ۵۳۸ و در مهرماه ۹۲ تعداد مدارس استعدادهای درخشان به ۶۶۰ مدرسه افزایش یافت. : آمار دانش آموزان سمپاد که در مهرماه ۸۸، ۶۰ هزار و ۲۰۰ نفر بوده که تا مهرماه ۹۱، به ۱۰۶ هزار و ۳۴۵ نفرو در مهرماه ۹۲ به ۱۵۰ هزار نفر رسید.[۱۳]

آزمون ورودی سال ۱۳۹۰ سمپاد و آزمون ورودی مدارس نمونه دولتی ادغام شد و به این ترتیب، سوالات هوش از این سنجش دانش‌آموزان استعدادهای درخشان حذف شد. همچنین از آن سال ظرفیت کلاس‌های این مدارس به ۳۰ نفر افزایش یافت و به همین دلیل در سال ۱۳۹۱آزمون تکمیل ظرفیت برای پایه دوم متوسطه برگزار شد.[۱۴]

در سال ۱۳۹۲ طبق نظام جدید اداره آموزش و پرورش (۶ سال ابتدایی و ۶ سال دبیرستان) نام مدارس راهنمایی علامه حلّی به دبیرستان دوره اول علامه حلی تغییر کرد. همچنین، دبیرستان علامه حلی به دبیرستان دوره دوم علامه حلی تغییر نام داد.

اختلاف نظر

از سال ۱۳۵۷ تا سال ۱۳۶۶ ابقا یا انحلال این سازمان در نهادهای حاکم مورد بحث بود. زیرا وجود این سازمان به نوعی تبعیض و مخالف عدالت اجتماعی و موجب فرار مغزها تلقی می‌شد. در یکی از سالهای قبل از انقلاب آزمایشگاه این مرکز به نفع یک مرکز دانشگاهی مصادره شد. در سال ۱۳۶۶ این سازمان زیر نظر آموزش و پرورش ابقا شد. در اسفندماه سال ۱۳۷۹ ادارهٔ مراکز خارج از تهران از این سازمان به آموزش پرورش هر استان واگذار شد. هر یک از این تغییرات در ساختار سازمان انتقادات فراوانی را برانگیخته‌است.[۱۵]

تحصن یازده بهمن

در زمستان ۱۳۸۸ عده‌ای از فارغ‌التحصیلان نامه‌ای دست‌نویس تهیه کردند و طی آن اعلام کردند که روز ۱۱ بهمن ۱۳۸۸ در تمام مراکز سمپاد دانش‌آموزان تحصن خواهند کرد و در شهر تهران نیز همه به مقابل اداره آموزش پرورش (واقع در خیابان سرپرست، جنب فرزانگان تهران) خواهند رفت. این تحصن برای اعتراض به وضعیت نابسامان مدارس سمپاد و لغو اختیارات این سازمان بود. با پخش این خبر در اینترنت، بسیاری از دانش‌آموزان و فارغ‌التحصیلان مطلع شدند و آمادگی خودشان را برای شرکت در تحصن اعلام کردند. دو روز مانده به برگزاری تحصن، طی یک فرآیند خرد جمعی، تصمیم بر آن شد که این تحصن لغو شود. دلیل عمده لغو تحصن، فضای ملتهب کشور بعد از انتخابات و نزدیکی آن به ۱۲ بهمن ماه بود. در روز ۱۱ بهمن تعداد زیادی از مامورین انتظامی در نزدیکی‌های دبیرستان فرزانگان تهران مستقر شدند. تعدادی مامور نیز در داخل دبیرستان بودند. مسئولین مدرسه در تمام کلاس‌های فرزانگان را بسته بودند و به دانش‌آموزان اجازه خروج از کلاس را نمی‌دادند. عده‌ای از مسئولین نیز در مقابل مدرسه ایستاده بودند تا اگر کسانی آمد، سریعا دورشان کنند.

مدرسه‌های سرشناس

به ترتیب الفبا:

منابع

  1. رضا امیرخانی: «صبح به صبح دکتر برومند، که به هم‌راهِ... بودند، سرِ صفوفِ منظمِ مدرسهٔ مختلطِ تیزهوشان که زیرِ نظرِ مستقیمِ مستشارانِ امریکایی در سالِ ۵۴ و ۲۵۳۵ تاسیس شده بود، حاضر می‌شد و...»
  2. متن نامهٔ تصویب اساسنامه
  3. وب‌گاه سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان: نگاهی کوتاه به تاریخچه و عملکرد سمپاد
  4. «استعدادهای درخشان، از اغما تا مراسم ترحیم» نوشته «محمد اعتمادی» --- (شوک بزرگ به سمپاد در تاریخ 10/12/79 در جلسه هشتاد و هشت شورای عالی اداری وارد شد و چیزی نبود جز «طرح تجمیع» و در جلسه مورخ 23/3/80 به طور جزئی‌تر تصویب و ابلاغ شد «تمرکز زدایی از اداره امور و توزیع منطقی اختیارات و مسئولیت‌ها بین واحدهای مرکزی و استانی و ایجاد تشکیلات مناسب برای تجمیع کلیه فعالیت‌های مربوط به یک وزارتخانه در سازمان استانی»)
  5. وب‌گاه سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان: نگاهی کوتاه به تاریخچه و عملکرد سمپاد
  6. nodet.net
  7. استعدادهای درخشان، از اغما تا مراسم ترحیم
  8. http://www.sampadportal.ir
  9. http://www.amoozeshsampad.com
  10. استعدادهای درخشان، از اغما تا مراسم ترحیم «مصوبه‌ای دارای 12 بند، که مهمترین آن، شماره 4 (و البته با حمایت بند 5!) آن جلسه بود. یعنی «واگذاری مسؤولیت برگزاری آزمون‌های ورودی مدارس استعدادهای درخشان به استانها».»
  11. استعدادهای درخشان، از اغما تا مراسم ترحیم «خیلی جالب است که دقیقا یک هفته بعد، یعنی در تاریخ 27/10/89 این هیات امنا توسط شورای عالی اداری به ریاست رئیس جمهور وقت، دکتر احمدی نژاد، ملغی گردید و شورای مشترک سیاستگذاری با دانش پژوهان جوان جایگزین شد که جلسات این شورا به نوعی مراسم ختم سمپاد بود.»
  12. http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=9002220380
  13. http://www.pana.ir/Pages/Printable-News-84051.aspx
  14. استعدادهای درخشان، از اغما تا مراسم ترحیم «آزمون تکمیل ظرفیت پایه دوم متوسطه با شرط معدل بالای 18.5، رعایت تراکم 30 نفر در هر کلاس، رشد قارچی تعداد مدارس سمپاد (ظرفیت حدود 50هزار نفر)، حذف سوالات هوش از آزمون ورودی و در نهایت ادغام آزمون ورودی سمپاد و نمونه دولتی، تنها بخشی از اقدامات موثر در راستای توزیع عادلانه امکانات و استفاده حداکثری از آن بود!»
  15. هشتاد و هشتم: استعدادهای درخشان، قطعهٔ چند؟ ردیفِ چند؟ *ویژه سمپاد مطلبی از رضا امیرخانی

پیوند به بیرون