پرش به محتوا

ساکسوفون باریتون

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
ساکسوفون باریتون
سازهای بادی چوبی
طبقه‌بندی
مخترع(ها)آدولف ساکس
توسعه۲۸ ژوئن ۱۸۴۶
گسترۀ صوتی

نت‌نویسی و صدادهی

وسعت صدای ساکسوفون باریتون
وسعت صدای ساکسوفون باریتون
سازهای مرتبط
جستارها یا اطلاعات بیشتر

ساکسوفون باریتون (انگلیسی: Baritone saxophone) که به اختصار باری ساکس نیز نامیده می‌شود، یکی از بزرگترین نوع از خانوادهٔ ساکسوفون و از سازهای انتقالی در «می بمل» و تک‌زبانه است. این ساز معمولاً در کنسرت‌ها، گروه‌های نظامی، موسیقی جاز و در کارناوال‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

ساکسوفون باریتون در سال ۱۸۴۶ توسط سازندۀ ساز بلژیکی، آدولف ساکس به‌عنوان یکی از اعضای خانواده‌ای متشکل از ۱۴ ساز، ساخته شد. ساکس معتقد بود که این سازها ارتباط تُنال مفیدی بین سازهای بادی چوبی و برنجی ایجاد می‌کنند. این خانواده به دو گروه هفت‌تایی ساکسوفون، از سوپرانو تا کنترباس، تقسیم شد. اگرچه طرحی برای ساکسوفون باریتون در فا در خانوادهٔ ساکسوفون‌های دو و فا، گنجانده شده است، اما هیچ ساکسوفون باریتون در فا و شناخته‌شده‌ای وجود ندارد.[۱] حضور خانواده‌ای که شامل ساکسوفون‌هایی در کلیدهای سی بمل و می بمل است به دلیل محبوبیت آنها در گروه‌های نظامی، موفق‌تر بودند.[۲] ویژگی‌های سازِ ساکسوفون باریتون عبارتند از:[۳]

ساکسوفون‌های باریتون و باس در گسترهٔ صوتی بالا، کم و بیش صدایی شکوه‌گر و دردآلود دارند، به جای آن در گسترهٔ صوتی پایین، صدایشان عالی و دارای آرامشی روحانی هستند.

سبک‌های موسیقی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

موسیقی کلاسیک

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
بیورن روستاد[الف] با ساکسوفون باریتون

در موسیقی کلاسیک، ساکسوفون باریتون در گروه‌های کنسرت، ارکستر بادی یا ارکسترال حضور دارد. همچنین در «کوارتت ساکسوفون» نیز گنجانده می‌شود. آهنگسازانی مانند: ریشارد اشتراوس (سینفونیا دامستیکا[ب]بلا بارتوک (بالهٔ شاهزادهٔ چوبی[پ]چارلز آیوز (سمفونی شمارهٔ ۴جرج گرشوین (راپسودی آبی با ارکستراسیون فردی گروفی[۵] و یک آمریکایی در پاریس[ت][۶] کریستف پندرسکی (اپرای شیاطین لودون[ث]کارل‌هاینس اشتوکهاوزن (گروه‌ها[ج]) و ایگور استراوینسکی (کنسرتو آبنوس[چ]) در آثار خود از این ساز استفاده کردند.

اگرچه کنسرتوهای متعددی از ساکسوفون باریتون منتشر شده است، اما رپرتوار تک‌نوازی نسبتاً کمی دارد که یکی از آنها «کنسرتو برای کوارتت ساکسوفون و ارکستر» اثرِ آهنگساز آمریکایی فیلیپ گلس است. این قطعه‌ای است که می‌تواند با یا بدون ارکستر نواخته شود و در موومان دوم آن از ساکسوفون باریتون استفاده شده است.[۷] «راپسودی برای ساکسوفون باریتون» اثرِ دیگری است که آهنگساز آمریکایی مارک واترز، برای پیانو، گروه سازهای بادی و ارکستر ساخته است. این سولوی تک‌موومانی برای ساکسوفون باریتون، دارای یک کادانزای چیره‌دستانه است.[۸]

آنجلو مور با ساکسوفون باریتون در حال اجرا با گروه فیشبون[ح]، دسامبر ۲۰۱۰

تعدادی از نوازندگان موسیقی جاز از ساکسوفون باریتون به‌عنوان ساز اصلی خود استفاده کرده‌اند. این ساز بخشی از سازهای استاندارد گروه‌های بزرگ است (ساکسوفون باس نیز گاهی در گروه‌های بزرگتر تا دهه ۱۹۴۰ مورد استفاده قرار می‌گرفت). همان‌طور که آلن کاپر[خ] می‌گوید: «چند بار در موسیقی کلاسیک معاصر استفاده شده است… [اما] به‌خصوص در موسیقی جاز است که این سازِ فوق‌العاده، بیشترین احساسِ راحتی را دارد».[۹] یکی از پیشگامان این ساز، هری کارنی[د]، نوازندهٔ قدیمی ساکسوفون باریتون در گروه دوک الینگتون بود. از دیگر نوازندگان سرشناس ساکسوفون باریتون می‌توان از افرادی مانند: جری مالیگن، جان سورمن و پتر بروتسمان که یک نوازندۀ چیره‌دست در موسیقی جاز آزاد است، نام برد.

در سبک‌های دیگر

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

چند هنرمند مدرن خارج از سبک جاز، اخیراً شروع به استفاده از ساکسوفون باریتون در آثار یا گروه خود کرده‌اند. گروه «فیتز و تنچرم»[ذ] و ایندی راک هر دو یک ساکسوفون آلتو و یک ساکسوفون باریتون را در موسیقی خود به نمایش گذاشتند (آخرین آهنگ آنها «هندکلاپ»[ر] در سال ۲۰۱۶ از آلبومی به همین نام، هر دو توسط جیمز کینگ[ز] یکی از اعضای گروه اجرا شدند).[۱۰][۱۱] گروه «تو مانی زوز»[ژ] (جاز تجربی/فانک)، گروه دیگری است که ساکسوفون باریتون را رواج داده است. این گروه سه نفره که در اصل از یک گروه مترویی شهر نیویورک بودند، سه آلبوم منتشر کردند و در بخش تد (بوداپست) حضور داشتند.[۱۲][۱۳]

در فرهنگ عامه

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

لیسا سیمپسون در مجموعۀ کارتونی/کمدی سیمپسون‌ها، ساکسوفون باریتون را می‌نوازد.[۱۴]

شخصیتِ هاروکا اوگاساوارا[س] از مجموعۀ صدا! یوفونیوم، ساکس باریتون می‌نوازد.[۱۵]

  1. Bjørn Røstad
  2. Sinfonia Domestica
  3. The Wooden Prince
  4. An American in Paris
  5. Die Teufel von Loudun
  6. Gruppen
  7. Ebony Concerto
  8. Fishbone
  9. Alain Cupper
  10. Harry Carney
  11. Fitz and the Tantrums
  12. Handclap
  13. James King
  14. Too Many Zooz
  15. Haruka Ogasawara
  1. Newton, Bret (2014-12-07). "Saxophones in F and C". Bandestration (in English). Archived from the original on 23 September 2020. Retrieved 2020-06-28.
  2. Harrelson, Brad. "The History of the saxophone". Archived from the original on 6 October 2013. Retrieved 5 October 2013.
  3. Wieland Ziegenrücker: Allgemeine Musiklehre mit Fragen und Aufgaben zur Selbstkontrolle. Deutscher Verlag für Musik, Leipzig 1977; Taschenbuchausgabe: Wilhelm Goldmann Verlag, und Musikverlag B. Schott’s Söhne, Mainz 1979, ISBN 3-442-33003-3, S. 174 und 182.
  4. اشتراوس، ریشارد (۱۳۶۹). اصول سازبندی ارکستر. ترجمهٔ پرویز منصوری. تهران: انتشارات هنر و فرهنگ. ص. ۴۲۶.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  5. "Who Could Ask For Anything More". The Gershwin Initiative Website (in American English). 2013-09-08. Retrieved 2022-12-13.
  6. Gershwin, George (1928). "American in Paris for orchestra: Full Score". Schott Music. Archived from the original on 12 December 2022. Retrieved 13 December 2022.
  7. Schwarm, Betsy. "Concerto for Saxophone Quartet and Orchestra". Encyclopædia Britannica Inc. Archived from the original on 7 October 2013. Retrieved 5 October 2013.
  8. Watter, Mark. "Rhapsody for Baritone Saxophone". markwatters. Retrieved 7 August 2026.
  9. Cupper, Alain. "About the Bari Sax". JazzBariSax.com. Archived from the original on 11 June 2018. Retrieved 17 April 2016.
  10. Ellen Degeneres, Fitz and the Tantrums (12 April 2016). Fitz and The Tantrums Perform 'HandClap' (Video (Online)). Burbank, California: TheEllenShow.
  11. "James King". Artist Info. D'Addario Woodwinds. Archived from the original on 26 April 2016. Retrieved 17 April 2016.
  12. "Eugene: Cozmic Presents TOO MANY ZOOZ". BestEvents. 24 December 2014. Retrieved 17 April 2016.[پیوند مرده]
  13. Zaslow, Alexandra (25 March 2014). "Subway Performers Energe from the Underground to Become Viral Rockstars". HuffPost. Archived from the original on 29 May 2016. Retrieved 17 April 2016.
  14. Barron, J. (14 January 1996). "7-13 January; A Sax Craze, Inspired by 'The Simpsons'". The New York Times. Archived from the original on 20 August 2019. Retrieved 20 August 2019.
  15. "ヤマハ | 「響け!ユーフォニアム」×ヤマハ スペシャルサイト". jp.yamaha.com (in Japanese). Archived from the original on 29 January 2024. Retrieved 2024-01-29.

پیوند به بیرون

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]