دانشمندیان

دانشمندیان
۱۰۷۱–۱۱۷۸
آناتولی در ۱۰۹۷, پیش از محاصره نیقیه
پایتخت	سیواس نیکسار
زبان(های) رایج	زبان ترکی قدیم آناتولی و زبان یونانی میانه
دین(ها)	اسلام
حکومت	پادشاهی
بیگ، ملک
• ۱۰۷۱–۱۱۰۴	غازی بن دانشمند
• ۱۱۷۵–۱۱۷۸	نصرالدین محمد
دوره تاریخی	قرون وسطی
• بنیان‌گذاری	۱۰۷۱
• فروپاشی	۱۱۷۸
پیشین پسین امپراتوری سلجوقی سلطان‌نشین روم

دانِشمَندیان یا دانشمندیه دودمانی ترکمان‌تبار بودند که در سده‌های ۱۱ و ۱۲ میلادی در شمال، مرکز و خاور آناتولی فرمان راندند.

مرکز قدرت ایشان در اصل منطقه سیواس، توقات و نیکسار در مرکز و شمال شرقی آناتولی بود. قلمرو امیرنشین دانشمندیان به‌طور موقت تا آنکارا و قسطمونی نیز گسترش یافت.

امیر دانشمند احمد غازی نخستین مسجد شهر توقات را در ۱۰۷۴ بنا کرد و مرکز امیرنشین کوچک دانشمندیان را به وجود آورد. این امیرنشین با سلطان‌نشین سلجوقیان روم در زمان حکومت قلج ارسلان دوم پیوستگی داشت.

پیشینه

به هنگامی که سلجوقیان به گسترش قدرت خود در آسیای کوچک مشغول بودند یکی دیگر از رؤسای ترک بنام گمشتگین بن دانشمند در ولایت کاپادوکیا یعنی در شهرهای سیواس و قیساریه و ملاطیه دولتی جهت خود ترتیب داد و در نزدیکی این محل اخیر فرانک‌ها را بسختی مغلوب نمود. جانشینان او در جنگ‌های با صلیبیون دخالت‌های مهم کردند ولی مجاورین ایشان یعنی سلجوقیان روم بزودی به دوران فرمانروایی آن سلسله خاتمه بخشیدند. دولت دانشمندیه پس از انقراض ضمیمهٔ دولت سلجوقی گشت.

حاکمان دانشمندی

دانشمندیان	حکومت	یادداشت‌ها
دانشمند احمد غازی	1084–1071/1075	نام دیگر: دانشمند طایلو
امیر غازی گوموش‌تگین	1084-1104
امیر غازی	1104-1134
ملک محمد غازی	1134-1142
شاخه سیواس (مَلِک‌ها)	1142-1174	در سلجوقیان آناتولی ادغام شدند
ملک ذونون	1142-1143
ملک یاغیباسان	1143-1164
ملک مجاهد غازی	1164-1166
ملک ابراهیم	1166-1166
ملک اسماعیل	1166-1172
ملک ذونون	1172-1174
شاخهٔ ملطیه (امیران)	1142-1178	در سلجوقیان آناتولی ادغام شدند
عین‌الدوله	1142-1152
ذوالقرنین	1152-1162
نصرالدین محمد	1162-1170
فخرالدین	1170-1172
آفریدون	1172-1175
نصرالدین محمد	1175-1178	بار دوم حکومت