جلال پیشوائیان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
جلال پیشواییان
Jalal Pishvaeian.jpg
زادهٔ۲۰ خرداد ۱۳۰۹
سنگلج،[۱] تهران، ایران
درگذشت۲۰ آذر ۱۴۰۰ (۹۱ سال)
آلمان
پیشهبازیگر
سال‌های فعالیت۱۳۴۰–۱۳۹۱

جلال پیشواییان (۲۰ خرداد ۱۳۰۹ – ۲۰ آذر ۱۴۰۰) بازیگر اهل ایران بود.[۲] او در ورزش نیز فعالیت داشته و بازیگری را در سال ۱۳۴۰ با فیلم دختری فریاد می‌کشد آغاز کرد. پیشواییان در طول زندگی حرفه‌ای خود در بیش از ۸۰ فیلم به ایفای نقش پرداخت. پیشواییان برای بازی در نقش منفی فیلم‌ها معروف بود.[۳][۴][۵]

پیش از انقلاب

جلال پیشوائیان در ۲۰ خرداد سال ۱۳۰۹ در محله سنگلج تهران زاده شد.[۶] او پیش از بازیگری، در زمینهٔ ورزش بوکس و جودو فعالیت داشت و یک باشگاه ورزشی را مدیریت می‌کرد.[۷] او همچنین مدتی به رانندگی تریلی مشغول بوده‌است.[۳] جلال پیشوائیان در سال ۱۳۴۰ با ایفای نقش در فیلم دختری فریاد می‌کشد به کارگردانی و نویسندگی خسرو پرویزی آغاز کرد.[۳] پس از آن در فیلم سینمایی گرگ‌های گرسنه به کارگردانی محمدعلی فردین بازیگری را ادامه داد.[۸] وی با بازی در فیلم سینمایی خداحافظ تهران به کارگردانی ساموئل خاچیکیان به چهرهٔ شناخته شده‌ای مبدل شد و تا پایان سال ۱۳۹۰ در بیش از ۸۰ فیلم سینمایی به ایفای نقش پرداخت. او در کشور آلمان زندگی می‌کرد.[۹] جلال پیشوائیان از بازیگران موج نوی سینمای ایران است. او با بازی در قالب خبیث‌ترین شخصیت‌های سینمایی در برابر قهرمان‌های اغلب عاصی و تنهای آن فیلم‌ها تراژدی‌های هولناک و خونباری را رقم می‌زد. بازی او در نقش یکی از برادران آب‌منگل در فیلم قیصر نقش ویژه‌ای در شکل‌گیری چهره سینمایی جلال پیشواییان داشت.[۱۰]

جلال پیشوائیان تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷ با کارگردانان مطرحی چون داریوش مهرجویی، مسعود کیمیایی، علی حاتمی، امیر نادری، ناصر تقوایی، فریدون گله، کامران شیردل، رضا میرلوحی، و پرویز صیاد همکاری کرده بود.[۱۰]

پس از انقلاب

پس از انقلاب و تا پیش از استقرار مدیران سینمایی جدید، پیشواییان در دو فیلم خط قرمز مسعود کیمیایی (که توقیف شد و هیچوقت نمایش عمومی پیدا نکرد) و سفیر ساخته فریبرز صالح بازی کرد. اما از دید مدیران سینمایی جدید، جلال پیشوائیان یکی از نمادهای ابتذال سینمای پیش از انقلاب به شمار می‌رفت. پس از آن در فیلم‌های تیغ و ابریشم ساخته مسعود کیمیایی و شیلات ساخته رضا میرلوحی بازی کرد. اما در سال ۱۳۶۴ و پس از تثبیت مدیریت جدید سینمای ایران متشکل از فخرالدین انوار، سیدمحمد بهشتی، و محمدمهدی حیدریان به آلمان مهاجرت کرد و از سینما و بازیگری دور شد.[۱۰]

نزدیک به یک دهه بعد مسعود کیمیایی با فیلم تجارت او را به سینما و به ایران برگرداند. جلال پیشوائیان پس از بازگشت به ایران، از نیمه دهه ۱۳۷۰ بازیگری را بار دیگر در نقش‌های منفی ادامه داد. همکاری جلال پیشوائیان با مسعود کیمیایی در سه فیلم دیگر ضیافت، حکم، و جرم ادامه یافت. واپسین حضور سینمایی او در سال ۱۳۹۰ بود.[۱۰]

درگذشت

جلال پیشواییان ده سال آخر عمر خود را در آلمان گذراند.

جلال پیشوائیان که به علت شکستگی از ناحیه لگن در بیمارستان بستری بود صبح ۲۰ آذر ۱۴۰۰ در سن ۹۱ سالگی در آلمان درگذشت.[۱۱][۱۲] در سال ۱۳۹۷ خبر درگذشت او در قالب شایعه پخش و سپس تکذیب شد و هنگامیکه صبح روز شنبه ۲۰ آذر بار دیگر این خبر در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد، رسانه‌ها با شک و تردید با آن برخورد کردند.[۱۰]

فیلم‌شناسی

سینمایی

تلویزیون

سال نام سمت کارگردان توضیحات
۱۳۹۰–۱۳۹۱ خاطرات مرد ناتمام بازیگر صادق کرمیار در نقش "احتشام"
۱۳۸۲–۱۳۸۷ در چشم باد بازیگر مسعود جعفری جوزانی در نقش فرمانده نیروی هوایی ارتش شاهنشاهی ایران
۱۳۸۳ کمربندها را ببندیم بازیگر مهدی مظلومی در نقش فراست
۱۳۸۲ داوطلب بازیگر مسعود تکاور
۱۳۷۴–۱۳۷۵ مردان جاده بازیگر هادی صابر
۱۳۵۶–۱۳۵۷ غارتگران بازیگر محمد متوسلانی
۱۳۵۶ چنگک بازیگر محمد متوسلانی، جلال مقدم،
فریبرز صالح، فرخ ساجدی

پانویس

  1. https://www.isna.ir/news/1400092721108/جلال-پیشواییان-وطنم-جایی-است-که-مرا-بپذیرند
  2. "جلال پیشواییان؛ ضدقهرمانی برای تمام فصول". BBC News فارسی. 2021-12-11. Retrieved 2021-12-12.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ «درگذشت جلال پیشواییان تأیید شد». خبرگزاری ایسنا. ۲۰ آذر ۱۴۰۰.
  4. ایران، عصر (۲۰۲۱-۱۲-۱۱). «جلال پیشواییان درگذشت/ محبوبترین نقش منفی سینمای ایران». عصر ایران. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۱۳.
  5. فردا، رادیو (۲۰۲۱-۱۲-۱۱). «جلال پیشوائیان بازیگر پیشکسوت سینما ایران درگذشت». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۱۳.
  6. https://www.isna.ir/news/1400092721108/جلال-پیشواییان-وطنم-جایی-است-که-مرا-بپذیرند
  7. «نقش‌های منفی در خاطره‌ها می‌مانند». روزنامه شرق. ۱۲ تیر ۱۳۹۲.
  8. «. : Iranian Movie DataBase جلال پیشواییان :». www.sourehcinema.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۳-۱۰.
  9. «خبر درگذشت جلال پیشواییان بازیگر پیشکسوت سینما و تلویزیون تکذیب شد». فرارو. ۱ مرداد ۱۳۹۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۳-۱۰.
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ ۱۰٫۲ ۱۰٫۳ ۱۰٫۴ علی مصلح-روزنامه‌نگار و منتقد سینمایی (۲۰ آذر ۱۴۰۰). «جلال پیشواییان؛ ضدقهرمانی برای تمام فصول». بی‌بی‌سی فارسی.
  11. «جلال پیشوائیان، درگذشت». خبر آنلاین. ۲۰ آذر ۱۴۰۰.
  12. «جلال پیشوائیان درگذشت». خبرگزاری فارس. ۲۰ آذر ۱۴۰۰.

منابع

پیوند به بیرون