ثعلبیان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ثعلبیان
سن: ۸۰ میلیون سال پیش
اواخر کرتاسه - اکنون
نقاشی رنگی از ارنست هکل
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: گیاهان
(طبقه‌بندی‌نشده): گیاهان گلدار
(طبقه‌بندی‌نشده): تک‌لپه‌ای‌ها
راسته: مارچوبه‌سانان
تیره: ثعلبیان (Orchidaceae؛ تیره ارکیده)
Juss.
زیرگونه‌ها

Cypripedioideae Kosteletzky Epidendroideae Kosteletzky Orchidoideae Eaton Vanilloideae Szlachetko

نقشه پراکندگی تیره ارکیده
نوعی ارکیده
ارکیده کامبریا

ثعلبیان (Orchidaceae) تیره‌ای بزرگ و جهانی از مارچوبه‌سانان از گیاهان گلدار تک‌لپه‌ای است. ثعلبیان گاه تیره ارکیده (در یونانی کهن: ὄρχις، orchis، به معنای بیضه؛ به خاطر شکل بخش میانی و آویزان گل) نامیده می‌شود. نام‌های دیگر آن در فارسی تیره ثعلب، تیره صعلب، حضی‌الثعلب (بیضه روباه)، ثعلبی، شاطریون، و سعلب است.[۱] به نظر می‌رسد ثعلبیان دومین تیره بزرگ گیاهان گلدار باشد (فقط گل‌ستاره‌ای بزرگ‌تر است)، که فقط بین ۲۱٬۹۵۰ و ۲۶٬۰۴۹ گونه قبول شده در خود دارد.[۲][۳] تعداد گونه‌های زیررده ارکیده دوبرابر تعداد گونه‌های پرندگان و چهار برابر تعداد گونه‌های پستانداران است. که حول و حوش ۶–۱۱٪ تمام گیاهان دانه‌دار را شامل می‌شود.[۴]

ثعلبیان با حدود ۸۵۰ سرده و ۱۷۰۰۰ گونه که بزرگترین تیره گیاهان گل‌دار به‌شمار می‌آید و شامل گونه‌های چندساله زمینی و رورست یا بالارونده است که دارای غده‌های گوشتی یا پایه با گلهای نامنظم و ساختار خاص و دانه‌های ریز هستند.[نیازمند منبع]

متن چپ‌چین‌شده

== گونه‌ها ==

محل پيدايش اركيده ها 

به طور طبيعي بسياري از اركيده ها در مناطق گرمسيري و جنگل هاي مرطوب مي رويند به ندرت اركيده ها در كوه هاي يخبندان ، بيابان ها يا نهرها آبگیرها ديده مي شوند براي مثال گل هاي گونه pleione سر از زير برف ها در مي آورند می رویند . درایران گونه های وحشی ارکیده یافت می شوند لیکن گونه های قابل کشت جهت گل های بریده، بومی مناطق گرمسیری اند و باید در گلخانه ها پرورش یابند . گونه‌های وحشی در شمال ایران رشدمی کنند. و گونه‌های وحشی آن در ایران (شمال ایران و احتمالا جاهای گرم تر دیگر) وجود دارند. نوعی گونه ای ثعلب در کوه های باغرو (ادامه سلسله کوه های البرز به سمت آستارا و اردبیل) وجود دارد که دارای نوعی اسانس برای تهیه بستنی است از آن استخراج می شود و همچنین برخی گونه‌ها نیز مصارف دارویی دارند.

متن چپ‌چین‌شده

== پروش گل ارکیده ==

بعضی از گونه‌های ارکیده مناسب برای داخل خانه می‌باشند. بطور کلی اُرکیده هائی که دارای برگهای کاملا سبز هستند کمتر در برابر شرایط نامساعد حساسیت نشان می‌دهند.

برای پروش ارکیده باید نکات زیر را رعایت کرد:

گیاه را در اسفندماه به گلدانی حاوی مخلوطی از خاک برگ، پیت و خاک معمولی منتقل نموده در ابتدا به میزان کم آب بدهند. در همان حال به دفعات زیاد با آب فاقد مواد قلیایی بر روی برگها آب پاشیده و یا گلدان را در محل مرطوبی برابر نور و بدور از تابش مستقیم آفتاب قرار دهند. در نیمه دوم فروردین ماه هنگامیکه ریشه‌ها به اندازه کافی رشد کردند، آب فراوان به آن داده شود. دراین هنگام چنانچه بخواهند بر روی گیاه آب بپاشند بایستی دقت نمایند تا فقط برگها خیس شوند.

حرارت مناسب برای اُرکیده ۱۵ درجه سانتیگراد است.

زمستانها گلدان را در مکان سردی تحت ۸ درجه سانتیگراد حرارت قرار داده و از میزان آب بکاهند.

تکثیر اُرکیده به روش تقسیم در بهار امکان‌پذیر است.


ازدياد ارکیده اركيده ها به دو روش جنسي و غير جنسي تكثير مي شوند : 1-ازدياد جنسي تکثیر جنسی گیاهان شامل ترکیب یاخته‌های جنسی نر و ماده و تشکیل بذر می‌باشد. 2-ازدياد غير جنسي قلمه قلمه اكثر اركيده هاي منو پوديال یاتک پایه مانند Vanda و Arachnis را مي توان با قلمه انتهايي تكثير نمود .معمولاً قلمه هاي اركيده بزرگتر از 5/7الی 10 سانتی متر در نظر گرفته مي شوند . قلمه انتهاي vanda معمولاً به طول 30 تا 37 سانتي متر بوده و بايد داراي 12 برگ و چند ريشه هوايي باشد .قلمه هاي Arachnis به طول 45 تا 60 سانتي متر در نظر گرفته مي شوند كه بايد ريشه هوايي نيز داشته باشند . دو جنس phalaenopsis و phaius را مي توان با قلمه هاي گلدار ازدياد كرد . درجنس phalaenopsis گره زیر اولین گل دارای یک جوانه گل است وگره پایین دوام چندانی ندارد. پا جوش برخي گونه هاي اركيده پا جوش توليد مي كنند .جنس هايي مانند Dendrobium و Epidendrum پاجوش هايي دارند كه داراي ريشه هوايي نيز هست واز آنها برای تکثیر ارکیده استفاده می شود. تقسيم بوته اين روش ازدياد برای گياهاني انجام مي گيرد كه 6 پياز كاذب يا بيشتر داشته باشند . محل برش ريزوم از بين سومين و چهارمين پياز كاذب بوده و هر دو قسمت را به صورت گياهاني مجزا در گلدان مي كارند .Paphiopedilum و cymbidium نیز بدين صورت تکثیر می شوند .

کاربرد[ویرایش]

نوشتار(های) وابسته: آرد ثعلب

از ثعلب در تولید بستنی سنتی ایرانی استفاده می‌شود.[۵] همچنین با آرد ثعلب در ترکیه نوشابه ثعلب درست می‌شود. گونه‌هایی از ثعلب مانند Orchis morio L. کاربرد دارویی داشت که امروزه سعی می‌کنند مواد دیگری را جایگزین آن کنند. غده‌های ریشه آن را جمع‌آوری کرده و خشک می‌کردند و بعدا از آن لعاب ثعلب درست می‌کردند. این لعاب (لیزاب) هیدرولیز شده و به مانوز و گلوکوز تبدیل می‌شود و دارای ۳۰٪ نشاسته، آلبومین و قند است. در گذشته در پزشکی سنتی از لعاب رقیق ثعلب برای ناراحتی‌های روده و معده، تقویت قدرت جنسی استفاده می‌کردند ولی امروزه مواد دیگری را جایگزین ثعلب می‌کنند. به دلیل جمع‌آوری بیش از اندازه این گیاه در معرض خطر نابودی قرار گرفت.[۶] گونهٔ Orchis Maculata L. نیز نوشته شده است.[۱]

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ لغتنامه دهخدا، سرواژه ثعلب
  2. Stevens, P. F. (2001 onwards). Angiosperm Phylogeny Website Version 9, June 2008 Mobot.org
  3. "WCSP". World Checklist of Selected Plant Families. Retrieved 2010. 
  4. Taxonomic exaggeration and its effects on orchid conservation
  5. «رييس اتحاديه آبميوه و بستني فروشان مشهد: استفاده از مقدار کم صعلب در بستنی‌ها مجاز است». ایسنا خراسان، 1392/03/05. بازبینی‌شده در ۱۹ فروردین ۱۳۹۳. 
  6. ولاگ، ژاک. گیاهان دارویی. ترجمهٔ ساعد زمان. ققنوس، ۱۳۷۴. 

-جهانشاهی-شهره،ارکیده معجزه طبیعت سحرانگیز،ناشرمولف،1394

پیوند به بیرون[ویرایش]

انواع ارکیده