طب سنتی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از پزشکی سنتی)
پرش به ناوبری پرش به جستجو

پزشکی سنتی یا طب سنتی در دستهٔ پزشکی جایگزین قرار می‌گیرد.

طبق تعریف سازمان بهداشت جهانی طب سنتی مجموعه‌ای است از دانسته‌ها، مهارت‌ها و اعمال که بر پایه نظریه‌ها، باورها و تجربه‌های بومی فرهنگ‌های مختلف است، خواه که قابل شرح باشد یا نباشد، که در بهداشت و نیز پیشگیری، تشخیص، بهبود و مداوای بیماری‌های جسمی و ذهنی مورد استفاده قرار می‌گیرند.[نیازمند منبع]

طب سنتی در بسیاری نقاط جهان وجود دارد که از جمله مشهورترین انواع آن می‌توان به طب سنتی چین، گیاه‌درمانی و طب اخلاطی (بکار برده شده در طب سنتی ایرانی - علم مزاج‌شناسی)، شمن‌باوری و آیورودا (بکار برده شده در طب سنتی هندی) اشاره کرد.[۱]

در دنیا ۷۵۰ هزار گونه گیاهان دارویی وجود دارد که ۱۰ درصد از این میزان خواص درمانی دارد. سازمان جهانی بهداشت طی ۳۰ سال گذشته‌استفاده از ظرفیت طب سنتی و مکمل را در کنار طب جدید در دستور کار خود قرار داده‌است، ریشه دار بودن در فرهنگ مردم، کل نگر بودن طب سنتی و سهولت دسترسی و ارزان‌تر بودن خدمات طب سنتی از دلایلی است که این سازمان در توسعه و ترویج طب سنتی مد نظر دارد.[۲]

مقصود ما از آنچه که امروزه در ایران به عنوان طب سنتی شناخته می‌شود آموزه‌هایی است که ریشهٔ آن را می‌توان در قرن سوم هجری و غالباً در ترجمه‌های عربی از آثار بقراط و جالینوس یافت.[۳]

روش‌های تشخیص[ویرایش]

در طب سنتی چند روش تشخیص وجود دارد.

  1. مزاج‌شناسی - معاینه وضعیت روانی
  2. نبض
  3. بول و براز (ادرار و مدفوع)
  4. عنبیه‌شناسی
  5. زبان‌شناسی
  6. پاندول
  7. بیولوکیشن

باد در طب سنتی[ویرایش]

باد، در طب سنتی و عامیانه:

  1. انتفاخ (بادکردگی) ناطبیعی
  2. تورّم (آماسیدگی) و عِظَم (بزرگ شدگی، برآمدگی) ناطبیعی می‌باشد.[۴]

بخارات[ویرایش]

بُخار (در جمع: بُخارات و اَبْخِرَة)، در اصطلاح پزشکی سنّتی (جالینوسی)، بُخاری (= حالت گازی برخی از مواد) که از گَندِگی (عفونت) یکی از اَخْلاط چهارگانه (خون، بلغم، صفرا و سودا) در یکی از اندامها یا در همه تن برمی‌خیزد و از راه رگها به سَر و دماغ (مغز) می‌رسد و سبب حدوث بیماری‌ها و آشفتگیهایی در دماغ می‌شود.[۵]

به‌طور مثال:

پیشگیری، نگهداری و درمان بیماری‌های روانی در طب سنتی:

Encyclopaedia in medical sciences.JPG

در سبب‌شناسی بیماری‌ها و ناهنجاریهای روانی سه بعد: بایوسایکوسوشیال مطرح است که ۱- بیولوژی - فیزیولوژی (جسم)- متخصص ژنتیک- فیزیولوژیست - پزشک - حکیم -متخصص طب سنتی، ۲- سایکولوژی (روان) روانشناس بالینی - روانشناس سلامت- مشاور - روانپزشک، ۳-محیط (جامعه) جامعه‌شناس - انسان‌شناس - روحانی یا عالم دینی نقش کلیدی خواهند داشت و مسلماً فرایند درمانی موفق متد و روشی بین رشته‌ای خواهد بود که بیمار را در ابعاد مختلف به حالت تعادل یا سلامتی برساند، اما در بعد فیزیولوژِیک -سایکولوژیک یعنی جسمانی - روانی

روان درمانگر طب سنتی (روانشناس): بر اساس تئوری کلی اخلاط به وجود آمدن بیماری‌های روانی از بعد فیزیولوژیک یا بیولوژیک به دلیل افزایش یا کاهش کمی یا کیفی، یکی از اخلاط چهارگانه در کل بدن یا سیستم اعصاب مرکزی CNS می‌باشد که از طریق تکنیک‌ها و مداخلات متعددی این غلبه اخلاط در بیمار بر طرف شده و به حالت تعادل یعنی سلامتی بازمی‌گردد. در طب سنتی به جهت جایگزینی استفاده از داروهای شیمیایی که دارای عوارض جانبی منفی شدید و متعددی در بلند مدت برای بیمار هستند[نیازمند منبع] از انواع تکنیک‌های روان درمانی به موازات استفاده از گیاهان دارویی و اعمال یداوی چون ماساژ، حجامت، فصد و … برای ایجاد تعادل مزاجی جسمانی و روانی استفاده می‌شود. از الگوی غذایی خاصی در روند بهبود بیماران روانی استفاده می‌گردد، به‌طور مثال مصرف برخی از غذاها با تأثیر بر انتقال دهنده‌های عصبی مهمی چون سروتونین و نوراپینفرین باعث ایجاد علائم بالینی افسردگی می‌شوند از طرفی با بهم ریختگی در سیستم گوارش و ایجاد یبوست و عدم دفع، بدن را مسموم می‌نمایند، داروهای گیاهی، الگو و رژیم غذایی که با کمک علم مزاج‌شناسی برای هر بیمار تدوین می‌گردد دقیقاً با معیارهای علم سایکوفارماکولوژی یا داروشناسی روانی مطابقت دارد، غذای شما دوای شماست و دوای شما غذای شماست، جمله معروف از حکیم ابو علی سینا نابغه پزشکی ایرانی که کتاب قانون در طب وی تا قرنها در دانشگاه‌ها و آکادمی‌های پزشکی - روانپزشکی اروپا مرجع بوده‌است.

درمان بیش فعالی کودکان - افسردگی - اضطراب - وسواس - انواع فوبیا و ترسها - عدم توجه و تمرکز و …

مطالعات تطبیقی علمی و پژوهشی گسترده‌ای در این زمینه‌ها در حال انجام می‌باشد …

طبایع غذاها[ویرایش]

در طب سنتی غذا به دو دسته سرد، گرم تقسیم می‌شوند؛ که روش‌هایی برای تشیخص این ۲ امر انجام می‌شود ولی استثناعاتی در این زمینه هم وجود دارد.

کلیه ماده‌های غذایی، تندی، شوری و شیرینی جزء گرم مزاج‌ها شناخته می‌شود.

و کلیه ماده‌های غذایی ترش, ملس, کال, میوه نارس و هر چیزی سفید به جزء شکر و نمک جزء سرد مزاج‌ها شناخته می‌شود.

که خود این ۲ دسته بر اساس حالت میزان موجود آب درون ماده غذایی، تقسیم‌بندی می‌شود.

غذاهای گرم، خشک پنیر کهنه، موسیر، کلم، سیر، چغندر، پیاز، تخم ریحان، فلفل سبز، بادمجان، برگ چغندر، پونه، پیازچه، ترخون، تره شاهی، جعفری، رازیانه، ریحان، شاه تره، شنبلیله، شوید، کرفس، کنگر، گزنه، مارچوبه، مرزه، نعناع، والک، نخود، لپه، جوی دوسر، شیره خرما، شکر سرخ، نارگیل، زیتون، به، انبه، فندق، گردو، روغن زیتون، عسل، آهو، اردک، بلدرچین، جوجه کباب، تخم ماهی، کپک، خروس، کبوتر، گنجشک، قرقاول، شترمرغ، شتر، دل، تخمه آفتابگردان، چلغوزه، آویشن، اسفند، اسطوخودوس، بادرنجبویه، پونه، دارچین، زردچوبه، زعفران، زنجبیل، برزک، بادام هندی، بادام تلخ، بنه، پسته
غذاهای گرم، تر کره، ماست چکیده، شلغم، هویج، انواع ترب، زردک، سیب زمینی ترشی، قدومه، خاکشیر اقسام توت، بالنگو، خربزه، طالبی، خیار چنبر، گرمک، تربچه، یونجه، گندم، اقسام لوبیا، انجیر تازه، انجیر خشک، انگور، خرما، سیب‌زمینی، قیسی، گلابی، موز، مویز، گوسفند، بوقلمون، پاچه، جگر سفید، جگر سیاه، زبان، مغز، غاز، سار، مرغ محلی، میگو، گل گاوزبان، بادام شیرین، بادام زمینی، تخم طالبی، تخم خربزه، کنجد، ارده، روغن بادام تلخ، روغن کنجد، شیره، انگور
غذاهای سرد و تر پنیر تازه، خامه، دوغ، ماست، سرشیر، شیر، سیب زمینی، اسفرزه، توت فرنگی، خیار بوته ای، اقسام کدو، هندوانه، گوجه فرنگی، اسفناج، بامیه، خرفه، قارچ خوراکی، کاسنی، کاهو، لوبیا سبز، باقالا تازه، نخود سبز، دارابی، پرتقال، آلوچه، آلو، هلو، نارگیل، لیمو شیرین، کیوی، شلیل، شفتالو، انواع ماهی، گوشت گاو، به دانه، تخم کدو، تخم هندوانه، خشخاش
غذاهای سرد و خشک قره قروت، کشک، بارهنگ، تمشک، شاتوت، ترشک، ریواس، گشنیز، ارزن، برنج، جو، باقالا خشک، ذرت، عدس، ماش، ولیک، نارنج، لیمو عمانی، سنجد، گریپ فروت، کنار، غور، زرشک، زغال اخته، زالزالک، تمر هندی، بالنگ، انار ترش، ازگیل، آلبالو، سیرابی، قلوه، گوشت بز، قهوه، نشاسته، سماق، بلوط خوراکی، شاه بلوط، شاهدانه، سرکه
غذاهای معتدل خاکشیر، بادام، سیب، کرفس، نیمرو، سبزی خوردن، شیر تازه، شیر ترش، آب باران، انار شیرین، آش زیره، زردآلو، خرمای نیم رسیده، بنفشه، ریحان یا سوسنبر، سیب شیرین، کوکو سبزی، فرنی، بال و گردن مرغان، شکر، آبگوشت، آبگوشت شیر، آبگوشت گندم، آبگوشت لپه، آبگوشت بزباش، کوفته با گوشت گوسفند، گوشت بره، گوشت تیهو، گوشت مرغ خانگی، نان فطیر، نان فرنی

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Gavanji S, Larki B. Comparative effect of propolis of honey bee and some herbal extracts on Candida Albicans. Chinese Journal of Integrative Medicine. 2015:1-7. http://link.springer.com/article/10.1007%2Fs11655-015-2074-9
  2. دنیا طب سنتی ایران را پذیرفته‌است . [خبرگزاری جمهوری اسلامی(ایرنا) http://www.irna.ir]
  3. http://www.bbc.com/persian/tvandradio/2016/12/161229_pargar-article-iran-medicine-kasraei
  4. wikifeqh.ir
  5. http://www.wikifeqh.ir/

۵. کتاب طب سنتی، پروفسور خیر اندیش

  1. کتاب غذای شما، دکتر محمد دریایی
  2. کتاب تغذیه در طب اسلامی، دکتر غلامرضا کرد افشاری - دکتر حوریه محمدی کناری
  3. کتاب راز درمان، دکتر عبدالله احمدیه
  4. کتاب روانشناسی بالینی، جری فیرس
  5. کتاب طب رازی، دکتر مجید احدوند

۱۱. راهنمای تشخیصی و آماری اختلال‌های روانی DSM-5 انجمن روانپزشکی آمریکا Association, American Psychiatric. ۱۲. جهانشاهی٬شهره٬داروسازی گیاهی٬نشرمولف، ۱۳۹۵

American Psychiatric Association Practice Guidelines for the Treatment of Psychiatric Disorders: Compendium 2006 (in English). American Psychiatric Pub. p. 780. ISBN 9780890423851.

  • ویکی انگلیسی