الکساندر گروتندیک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
الکساندر گروتندیک
Alexander Grothendieck
Alexander Grothendieck.jpg
الکساندر گروتندیک در مونترال، ۱۹۷۰
زاده۲۸ مارس ۱۹۲۸ ‏(۹۱ سال)
برلین، پروس، آلمان
درگذشت۱۳ نوامبر ۲۰۱۴ (۸۶ سال)
Saint-Lizier, فرانسه
محل سکونتپیرنه فرانسه
ملیتهیچ (بی ملیت)
محل تحصیلدانشگاه مونپلیه
دانشگاه نانسی
جایزه‌هامدال فیلدز (۱۹۶۶)
جایزه کرافورد (۱۹۸۸)، رد کرد
موقعیت‌های علمی
موضوع‌هاریاضی
مؤسسه‌هامؤسسه مطالعات علمی پیشرفته
استاد راهنماLaurent Schwartz و Jean Dieudonné
دانشجوهای دکتریپی یر برتلو
پیر دلین
Michel Demazure
Pierre Gabriel
Jean Giraud
لوک ایلوزی
Michel Raynaud
Jean-Louis Verdier

الکساندر گروتندیک (Alexander Grothendieck) (آلمانی: [ˈgro:tn̩di:k]; فرانسوی: [gʁɔtɛndik]; زاده ۲۸ مارس ۱۹۲۸–۱۳ نوامبر 2014[۱]) ریاضیدان بی ملیت زاده آلمان و بزرگ شده فرانسه بود. وی چهره اصلی در ایجاد نظریه مدرن هندسه جبری است. برنامهٔ پژوهشی او در این حوزه شدیداً گسترده‌است.

یکی از بزرگترین دستاوردهای او کشف اولین نظریه کوهومولوژی وایل حسابی است.

دیر زمانی پس از رفتن او از ریاضی، شیوه اندیشیدن گروتندیک بر نسل‌هایی از ریاضیدانان اثر گذاشته‌است. اثر او بر نقش ویژگی‌های جهانی نظریه رسته ها را به عنوان یک اصل سازماندهی مهم به جریان اصلی برگرداند.

گروتندیک مؤسسه مطالعات علمی پیشرفته را که در آن استاد بود و بزرگترین کار خود را در آن کرده بود، در پی مناقشه‌ای بر سر بودجه نظامی در ۱۹۷۰، به دلایل شخصی و سیاسی ترک کرد. در پی آن؛ فعالیت ریاضیاتی او متوقف شد. او در ۱۹۸۸ رسماً بازنشسته شد و چند سال بعد به پیرنه نقل مکان کرد و در آن در انزوا از جامعه زندگی می‌کند.

اوایل زندگی[ویرایش]

گروتندیک از والدینی آنارشیست در ۱۹۲۸ در برلین به دنیا آمد. شاپیرو، پدر او اصالتاً حسیدی بود و در روسیه زندانی شده بود. تاناروف، مادرش از خانواده‌ای پروتستان از هامبورگ برخاسته بود. هردو در دوران نوجوانی پیوندهای خود را با پیش زمینه‌های خود قطع کرده بودند. در زمان تولد گروتندیک مادرش در ازدواج روزنامه‌نگاری به نام یوهانس راداتس بود و نام او در هنگام تولد هم ابتدائاً الکساندر راداتس ثبت شده بود. این ازدواج در ۱۹۲۹ به هم خورد و شاپیرو/تاناروف به رسمیت شناختند که والدین اویند ولی هرگز با هم ازدواج نکردند.

گروتندیک تا ۱۹۳۳ با والدینش زندگی کرد. آنان او را در مراقبت یک کشیش و معلم لوتری در هامبورگ گذاشتند و خود به هواداری از جنگ داخلی اسپانیا (ولی نه در عرصهٔ رزم) به آن کشور رفتند. در ۱۹۳۹ او و مادرش در اردوگاه‌های گوناگونی برای آوارگان زندگی کردند. پدرش دستگیر شد و پس از فرستاده شدن به اردوگاه آشویتس در سال ۱۹۴۲ درگذشت. او به فرانسوی، آلمانی و انگلیسی سخن می‌گفت.

سیاست و کناره‌گیری از فضای آکادمیک[ویرایش]

دیدگاه‌های سیاسی گروتندیک رادیکال و صلح خواهانه بود. در نتیجه او شدیداً مخالف مداخله آمریکا در ویتنام و توسعه طلبی نظامی شوروی بود. او هنگامی که هانوی زیر بمباران بود، برای مخالفت با جنگ ویتنام در جنگل‌های پیرامون هانوی درس‌هایی در زمینه نظریه رسته ها ارائه می‌کرد. او پس از این که فهمید بخشی از بودجه نهاد محل کارش (IHÉS) نظامی است از زندگی علم بازنشسته شد. او چند سال بعدتر به عنوان استاد دانشگاه مونپلیه برگشت و تا بازنشستگی در ۱۹۸۸ در آنجا باقی ماند. در سال ۱۹۸۸ او و شاگردش پیر دلین برنده جایزه کرافورد شدند. نقد او از جامعه علمی، و خصوصاً چند محفل ریاضی، در نامه‌ای نوشته شده در ۱۹۸۸ آمده، که در آن او دلایل رد کردن جایزه کرافورد را برشمرده است. او این جایزه را به دلایل اخلاقی در نامه‌ای سرگشاده به رسانه‌ها رد کرد. در ۱۹۹۱ گروتندیک به مکانی نقل مکان کرد که کسانی که در جامعهٔ ریاضی با وی ارتباط داشتند نشانی آن را نمی‌دانستند. به نظر می‌رسیده که او در جایی در نزدیکی جنوب فرانسه و آندورا در انزوا می‌زیسته‌است.

منابع[ویرایش]

https://en.wikipedia.org/wiki/Alexander_Grothendieck