گاز خردل

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
Sulfur mustard
نام‌های دیگر Iprit
Schwefel-Lost
Lost
Mustard gas
Senfgas
Yellow Cross Liquid
Yperite
Distilled Mustard
Mustard T- mixture
شناساگرها
CAS 505-60-2 YesY
کم‌اسپایدر 21106142 YesY
KEGG C19164 YesY
ChEBI CHEBI:25434 YesY
ChEMBL CHEMBL455341 YesY
Jmol-3D images Image 1
خصوصیات
فرمول مولکولی C4H8Cl2S
جرم مولی ۱۵۹٫۰۸ g mol−1
شکل ظاهری Colorless if pure.
Normally ranges from
pale yellow to dark brown.
Slight garlic or horseradish type odour[۱]
چگالی 1.27 g/mL, liquid
دمای ذوب
‎14.4 °C, 287.6 K, 57.9 °F
دمای جوش
‎217 °C, 490 K, 423 °F (decomposes)
محلول در آب Negligible
خطرات
برگه داده‌های ایمنی ماده External MSDS
خطرات اصلی Very toxic (T+)
Dangerous for the environment (N)
Vesicant
لوزی آتش
NFPA 704.svg
1
4
1
دمای اشتعال 105 °C
ترکیبات مرتبط
ترکیبات مرتبط نیتروژن موستارد
 YesY (verify) (what is: YesY/N?)
تمامی داده‌ها مربوط به شرایط استاندارد(در  °C۲۵ و  kPa۱۰۰) است، مگر آنکه خلاف آن ذکر شده باشد.
Infobox references

گاز خردل یا سولفور موستارد (1,5-dichloro-3-thiapentane) ترکیبی شیمیایی دارای کلر و گوگرد است که به عنوان سلاح شیمیایی در جنگ جهانی اول و نیز جنگ ایران و عراق به کار رفت. هر چند این ماده در دمای معمولی بصورت مایع است اما معمولاً از آن بعنوان گاز خردل نام برده می شود.

این گاز جزو عوامل تاول زا طبقه بندی میشود و دارای اثرات مخرب و دراز مدت بر روی پوست، چشم، سیستم تنفسی و دستگاه گوارشی است . گاز خردل عامل آلکیله کننده و سرطانزا نیز هست.

تاریخچه[ویرایش]

گاز خردل نخستین بار در سال ۱۹۱۷ به عنوان سلاح شیمیایی در جنگ جهانی اول به کار گرفته شد. پس از جنگ جهانی اول وسیعترین مورد کاربرد این سلاح شیمیایی در جنگ ایران و عراق بود.[۲] بر اساس گزارش‌های بازرسان سازمان ملل متحد، عراق از سال ۱۳۶۲ تا ۱۳۶۷ در موارد متعددی از بمبهای حاوی گاز خردل علیه رزمندگان ایرانی و نیز افراد غیر نظامی ساکن روستاها و شهرهای مرزی ایران و حمله شیمیایی به حلبچه استفاده کرد.[۳]

جستارهای وابسته[ویرایش]

نیتروژن موستارد

منابع[ویرایش]

  1. FM 3–8 Chemical Reference handbook; US Army; 1967
  2. “Sulfur mustard-induced poikiloderma: A case report”. imforma healthcare, 2011. 
  3. شهریار خاطری-احمد جنتی محب. جنگ شیمیایی عراق علیه ایران به روایت اسناد سازمان ملل متحد. چاپ اول. تهران: بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش های دفاع مقدس، ۱۳۸۶. شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۶۶۶۰-۵۲-۶.