پیتر بروگل

پیتر بروگل (۱۵۶۹-۱۵۲۵) نقاش هلندی دوران رنسانس است که به جهت نقاشی کردن از مناظر طبیعی و زندگی روستایی شهرت دارد. از آن جایی که اکثر اعضای خانواده بروگل نقاشان شهیری شدند، برای متمایز کردن پیتر پدر، به او لقب ‬بروگل روستایی‬ داده‌اند.

زندگی

شواهدی موجود است که او در برِدا (Breda) متولد شده و پسر یک روستایی بوده که در دهکدۀ ‪‬بروگل‪‬ می‌زیسته است. بروگل پس از آن که در اوان زندگی توانایی و استعداد اعجاب آمیزش را در نقاشی نشان داد. به شاگردی پیتر کوئکه فان الست (Pieter Coecke van Aelst) در آمد و سپس با دختر او ‪‬مایکن‪‬ ازدواج کرد. او مدتی را در فرانسه و ایتالیا گذراند و سپس به آنتورپ رفت و در آن‌جا به سال ۱۵۵۱ به عنوان استاد به عضویت انجمن نقاشان در آمد. بروگل خیلی زود بار سفر بست و راهی ایتالیا شد سپس به آنتورپ بازگشت اما ده سال پایانی زندگی را به طور مداوم در بروکسل به سر برد. او در هنگام مرگ دو فرزند داشت: پیتر بروگل پسر و یان بروگل ارشد که هر دو نقاشان بزرگ و تحسین برانگیزی از آب درآمدند. از آن‌جایی که فرزندان بروگل در زمان مرگش بسیار کم سن و سال بودند به نظر می‌رسد که آموزششان بیش‌تر بر عهدۀ مادرشان که خود نیز یک نقاش بود صورت گرفته باشد. هنر بروگل آخرین مرحله در پیشرفت نقاشی سنتی هلند است که با یان ون ایک در قرن ۱۵ آغاز شد. این سنت انتزاع هنر قرون وسطا را به یک دید تجربی از واقعیت تغییر داد. بروگل به صراحت تاثیر هنرمندان ایتالیایی رنسانس و تعابیر کلاسیکشان را که بر آثار اکثر نقاشان هم‌دوره‌اش غالب است رد کرد. به جای موضوعات اساطیری، بدن‌های عریان و صحنه‌های شاعرانه، هنر بروگل صحنه‌هایی از طبیعت را به تصویر می‌کشد که خارج از قواعد واقع‌نمایی در عصر بروگل می‌نماید. برخلاف بسیاری از نقاشان، پیتر بروگل به دلیل عدم تمایل به ستایش خودش به ندرت نقشی از خود تصویر کرده است و این کار را برای شناسایی چهرۀ هنرمند مشکل می‌کند. هر چند که به طور کاملاً اتفاقی ممکن است تصویر مردی عادی در گوشۀ تابلوهای او ببینید که به نظر می‌رسد خود نقاش باشد. از جمله در تابلوی ‬نقاش و مشتری که به شکل واضح‌تری به نقاش پرداخته شده است. به خاطر تصویر کشیدن ظریف و دقیق زندگی روستایی به او لقب ‪‬بروگل روستایی‪‬ را داده‌اند. بروگل در ۹ سپتامبر ۱۵۶۹ در بروکسل درگذشت و در ‪‬کلیسای کاپلکرک‪‬ دفن شد.

پس‌زمینۀ تاریخی

بروگل در دوره‌ای متولد شد که اروپای غربی شاهد تغییرات بزرگی بود. آرمان‌های انسان‌گرایانۀ قرن گذشته، هنرمندان و اندیشمندان اروپایی را تحت تأثیر قرار داده بود. ایتالیا در نهایت مقاومت فرهنگی و هنری در برابر این تغییرات قرار داشت، در حالی که هنرمندانی چون میکل آنژ و داوینچی شاهکارهایشان را خلق می‌کردند. در ۱۵۱۷، حدود ۸ سال پیش از تولد بروگل، مارتین لوتر، اعلامیه‌ی ۹۵ ماده‌ای‌اش را نوشت و در آلمان همسایه، اصلاحات پروتستانی را آغازید. کلیسای کاتولیک بیش‌تر از شیوۀ زندگی و هنر اروپایی به شکل روزافزونی به او تازید. شاید مهم‌ترین چیز برای هنرمندان، در ۱۵۴۵ آن‌چه را که کلیسای کاتولیک برای هنر شایسته می‌دانست تعیین کرد. در این زمان، هلند به ۱۷ استان تقسیم شده بود. که برخی از آنان می‌خواستند از کلیسای کاتولیک که استان‌ها را از سنگرش در اسپانیا کنترل می‌کرد، جدا شوند. هلند در شرق تحت تأثیر آلمان متجدد لوتری و در غرب تحت تأثیر انگلیس متجدد آنجلیکی قرار داشت، به عنوان یک مدرک از ظهور پروتستانیسم. از هنگامی که پادشاهان هاپسبورگ اسپانیا اجرا کنندگان کلیسای کاتولیک و اصلاحات (احیا) کاتولیکی در اروپای غربی بودند، پروتستانیسم در هلند به شدت به نقد کشیده شد. پادشاه اسپانیا، چارلز پنجم، امپراتور رومن مقدس فرمان خون را در ۱۵۵۰ تصویب کرد. طبق این فرمان حکم کفر از کلیسای کاتولیک مرگ بود، گرچه چارلز این حکم را اجرا نکرد اما پسرش فیلیپ دوم که عملکردهایش منبع یک آشوب بزرگ در هلند شد در طول دهه‌ی ۱۵۶۰، فرمان خون را اجرا کرد. با وجود تهدید مرگ، کالوینیسم به شکل روز افزونی در هلند عمومی شد. توطئه‌ی قتل فیلیپ در برابر یک شاهزاده‌ی هلندی، ویلیام سکوت، سربازهای همیشه‌ حاضر اسپانیایی هدایت شده به وسیله‌ی فرناندو آلوارز دو تولدوی منفور، سومین دوک آلابا، و بلواهای کالوینیست هلند را به مرز شورش کشاند. این فضایی بود که بروگل به اوج فعالیت‌اش به عنوان یک نقاش رسیده بود. دو سال پیش از مرگ بروگل، جنگ هشت ساله بین هلند (به رهبری ویلیامِ ساکت) و اسپانیا آغاز شد. گرچه بروگل زنده نبود که ببیند، در پایان جنگ، هفتمین استان هلند پروتستان شد در حالی که ده استان باقی مانده زیر کنترل کلیسای کاتولیک باقی ماندند.

مضمون آثار

‫سبک بروگل اغلب با نقاشی دورنمایی از روستائیان شناخته می‌شود اما او کارهای مذهبی هم نقاشی کرده است. در زمان بروگل، موضوع قرار دادن زندگی و آداب روستائیان در نقاشی عمل مرسومی نبود، و او پیش‌روی این نوع نقاشی در هلند بود. تصاویر دنیوی، غیر احساساتی در عین حال شفاف او از راه و روش زندگی روستایی - شامل کشاورزی، شکار، غذا خوردن، جشن‌ها، رقص‌ها و بازی‌ها - پنجره‌های بی‌همتایی هستند به فرهنگ محلی ناپدید شده‌ و منبعی درجه یک دربارۀ وجوه فیزیکی و اجتماعی زندگی قرن ۱۶. به عنوان مثال، نقاشی ضرب‌المثل‌های هلندی (Netherlandish Proverbs) ده‌ها کلمات قصار از آن دوره را تصویر می‌کند که برخی‌شان هنوز در زبان هلندی یا فلاندری به کار می‌روند، یا نقاشی بازی کودکان (Children's Games) تنوع تفریحاتی را نشان می‌دهد که افراد کم سن با آن سرگرم بوده‌اند. دورنماهای زمستانی او از سال ۱۵۶۵ (مثلاً ‬‪‬‫شکارچیان در برف‬‫ (Hunters in the Snow) به عنوان مدارک مستدلی از شدت زمستان‌های عصر یخبندان کوچک پنداشته می‌شوند. ‬ ‫او با استفادۀ فضایی پر شور و قدرت طنز، برخی از نخستین تصاویر اعتراض حاد اجتماعی در تاریخ هنر را آفرید؛ مثل تابلوهایی چون جنگ بین کارناوال و ماه روزه (The Fight Between Carnival and Lent) که هجوی از اصلاحات پروتستانی‌ست و حکاکی‌هایی مثل ‬‪‬‫الاغ در مدرسه‬‪‬‫ و ‬‪‬‫Strongboxes Battling Piggybanks‬‪‬‫. ظاهراً او در بستر مرگ از همسرش می‌خواهد تا تندروترین آثارش را بسوزاند تا از خانواده‌اش در برابر آسیب سیاسی ناشی از تضاد بین کلیسای کاتولیک و اصلاحات پروتستانی محافظت کند.‬

نقاشی‌های بروگل

گناه‌ها و پرهیزگاری‌ها

در اواخر دهه‌ی ۱۵۵۰، بروگل برای ناشری برجسته در شهر آنتورپ به نام هیرونیموس کوک، حکاکی‌هایی را طراحی کرد. او در این آثار با مجموعه‌ای از تمثال‌ها به نام‌های هفت گناه مرگبار و پرهیزگاری‌ها به موفقتی بزرگی دست یافت. تأثیر هیرونیموس بوش در این حکاکی‌ها به وضوح مشهود است؛ گناه‌کاران عجیب و غریب و غیر قابل شناسایی هستند و تمثال پرهیزگاران اغلب روسری‌های غریبی به سر دارند.

نقاشی روستائیان

‫در ۱۵۵۸ تعداد نقاشی‌های بروگل از طراحی‌ها و حکاکی‌هایش پیشی گرفت. او ابتدائاً صحنه‌های مذهبی را در صحنه‌های فلاندری نقاشی می‌کرد ، مثل تغییر پولس رسول (Conversion of Paul the Apostle) و خطبه‌ی سن جان باپتیست (The Sermon of St. John the Baptist). در دهه‌ی ۱۵۶۰، بروگل با نام مستعار بروگل روستایی شروع به نقاشی از زندگی معمولی دهقانان کرد. بروگل اغلب یک واقعه‌ی جمعی را نقاشی می‌کرد، مانند عروسی روستایی (The Peasant Wedding) و جنگ بین کارناوال و ماه روزه. در نقاشی‌هایی چون عروسی روستایی، بروگل آدم‌ها را تکی و قابل شناسایی نقاشی کرد حال این که آدم‌ها در جنگ بین کارناوال و ماه روزه غیر قابل شناسایی و با صورت‌هایی گرد و فربه از حرص و شکم پرستی هستند. گر چه بروگل اغلب صحنه‌های عیاشی و اجتماعات را نقاشی می‌کرد، اما نقاشی‌هایی هم دارد که افلیج‌ها یا ناتوانان را به شکلی واقعی ترسیم کرده است. شاید یکی از مشهورترین نقاشی‌های وی کوری عصاکش کور دگر باشد. این تابلو که موضوعی نامعمول دارد، بلکه نقل قولی از انجیل را هم ترسیم می‌کند: «اگر کوری کور دیگری را هدایت کند، هر دو به مغاک خواهند افتاد» (انجیل متی ۱۵-۱۴). با نظر به انجیل در این نقاشی، شش مرد کور نماد کوری نوع بشر در تعقیب اهداف زمینی به جای تمرکز بر روی تعالیم مسیح‌اند.‬ ‫جامعۀ فلاندری مخاطبان زیادی را برای نقاشان تأمین می‌کرد. برای نقاشی‌های پر از ضرب‌المثل آنان، چرا که ضرب‌المثل‌ها شناخته شده بودند و مثل سرگرمی‌های دیگر با مردم سنخیت داشتند. یکی از مشهورترین نقاشی‌های بروگل ضرب‌المثل‌های هلندی‌ست که در سال ۱۵۵۹ کشیده شده است. اکثریت نقاشی‌های بروگل نمایشگر فعالیت‌های متفاوتی از مردم هستند که در یک لحظه اتفاق افتاده‌اند، اما این نقاشی، با تصویر کشیدن حدود ۸۰ ضرب‌المثل شاید پرفعالیت‌ترینِ آن‌ها باشد. ضمن آن که این اثر را باید یکی از نمادین‌ترین نقاشی‌های او دانست.‬

ماه‌های سالِ بروگل

نقاشی از ضرب‌المثل‌ها تنها موضوعات نقاشی بروگل نبودند. در ۱۵۶۵ یک مشتری ثروتمند در آنتورپ به نام نیکلاس جانخلینک، نقاشی از ماه‌های سال را به او سفارش داد. امروزه، فقط پنج نقاشی از این مجموعه باقی مانده است. کتاب‌های سنتی گاه‌شماری فلاندری، صفحات تقویمی داشتند که شامل تصاویری بودند از این که در هر ماه زندگی اجتماعی، آب و هوا و مناظر به چه شکلی هستند. نقاشی‌های بروگل در ابعادی بزرگ‌تر از نقاشی‌های یک چنین تقویمی بودند: هر کدامشان حدود ۹۰ در ۱۵۰ سانتی‌متر بودند. برای بروگل این یک مأموریت بزرگ و مهم بود زیرا اندازۀ مأموریت مبتنی بر میزان بزرگی نقاشی بود. در ۱۵۶۵ شورش‌های کالوینیستی آغاز شدند و این فقط دو سال قبل از پایان جنگ هشت ساله بود. بروگل با چنین سفارشی که به امور دنیوی می‌پرداخته، احتمالاً احساس امنیت بیش‌تری کرده است چون با کارش هیچ کالوینیست یا کاتولیکی را نمی‌رنجانده است. برخی از مشهورترین نقاشی‌های این مجموعه ‫‬شکارچیان در برف‫‬ (مربوط به ماه‌های دسامبر و ژانویه) و ‫‬دروگران‫‬ (مربوط به ماه آگوست) اند.

فرزندان بروگل

پیتر بروگل دو پسر داشت به نام‌های پیتر بروگل پسر و یان بروگل ارشد که هر دوشان فامیل‌شان را از Bruegel به Brueghel تغییر دادند. مادر بزرگ آن‌ها، میکن فرهولست، پسران را بزرگ کرد. برادر بزرگ‌تر، پیتر بروگل، از بین آن دو نقاش رده پایین‌تری بود. او سبک پدرش را کپی کرد اما استعداد چندانی در این کار از خود نشان نداد. یان موفق‌تر بود، او سبکش را به باروک تغییر داد و با پیتر پل روبنز در Allegory of Sight همکاری کرد.

تأثیر

نقاشی‌های بروگل موضوع اشعار شاعرانی چون اُدِن و ویلیام کارلوس ویلیامز بوده است. هم‌چنین فیلم‌ساز روس آندری تارکوفسکی چندین بار در فیلم‌هایش به نقاشی‌های او ارجاع داده است، فیلم‌هایی مثل ‫‬سولاریس‫ (۱۹۷۲) و ‫‬آینه‫‬ (۱۹۷۵). نقاشی ‫‬حرکت دسته جمعی به کالواریِ‫‬ (۱۵۶۴) او الهام‌بخش فیلم محصول مشترک سوئد-لهستان به نام ‫‬آسیاب و صلیب‫ (۲۰۱۱) بود که در آن روتگر هوئر نقش بروگل را بازی کرد. این عقیده هم وجود دارد که نقاشی ‫‬شکارچیان در برفِ‫‬ او بر فیلم کلاسیک ‫‬داستان کوتاه با عنوانی مشابه‫ اثرگذار بوده است.

آثار

حدود ۴۵ نقاشی معتبر باقی مانده از او وجود دارد که یک سومشان در موزۀ تاریخ هنر وین (Kunsthistorisches Museum) هستند. بقیه‌شان مفقود شده‌اند. اما طراحی‌های زیادی او باقی مانده‌اند. بروگل خودش فقط یک صفحه سیاه قلم زده است (‪‬شکار خرگوش‪‬) اما حکاکی‌ و قلم‌زنی‌های بسیاری، غالباً برای ‪‬خانه‌ی نشر کوک‪‬‌ انجام داده است.

نمایه‌ی آثار

• نبرد دریایی در خلیج ناپل، ۱۵۶۰، گالری دوریا پامفیلی، رم
• نزول فرشتگان یاغی، ۱۵۶۲، موزۀ سلطنتی هنرهای زیبای بلژیک ، بروکسل
• برج کوچک بابِل، ۱۵۶۳، موزۀ بویمانز فان بونینگن، روتردام
• حرکت جمعی به سوی کالواری، ۱۵۶۴، موزۀ تاریخ هنر، وین
• پرستش شاهان، ۱۵۶۴، گالری ملی، لندن
• کشتار بی‌گناهان، ۱۵۶۷، نسخه‌هایی در کلکسیون سلطنتی، موزۀ تاریخ هنر، وین - موزه‌ی ملی بروکنتال، سیبیو - اوپتون هاوس، بانبِری
• چشم‌انداز زمستانی با تله‌ی پرنده، ۱۵۶۵، موزۀ سلطنتی هنرهای زیبای بلژیک ، بروکسل
• چشم‌اندازی با مسیح و رسولان در دریای تیبریا، ۱۵۵۳، احتمالاً با مارتن دِ فوس، کلکسیون شخصی
• خر در مدرسه، ۱۵۵۶
• مَثَلِ برزگر، ۱۵۵۷
• چشم‌اندازی با پایین افتادن ایکاروس، ۵ـ۱۵۵۴
• ضرب‌المثل‌های هلندی، ۱۵۵۹
• جنگ بین کارناوال و ماه روزه، ۱۵۵۹
• تک‌چهره‌ای از یک پیرزن، ۱۵۶۰
• بازی کودکان، ۱۵۶۰
• اعتدال، ۱۵۶۰
• خودکشی سائول، ۱۵۶۲
• میمون‌های کوچک، ۱۵۶۲
• پیروزی مرگ، ۱۵۶۲
• Dulle Griet‬، ۱۵۶۲
• برج بابل، ۱۵۶۳
• پرواز به مصر، ۱۵۶۳
• مرگ باکره، ۱۵۶۳
• ماه‌ها - یک مجموعه‌ احتمالاً شامل ۶ نقاشی از ماه‌های فصول که پنج‌ تایشان باقی مانده‌اند:

شکارچیان در برف (دسامبر-ژانویه)، ۱۵۶۵ روز غم‌افزا (فوریه-مارس)، ۱۵۶۵ برداشت یونجه (ژوئن-ژوئیه)، ۱۵۶۵ دروگران (آگوست-سپتامبر)، ۱۵۶۵ بازگشت گله (اکتبر-نوامبر)، ۱۵۶۵

• مسیح و زن دستگیر شده در حال زنا، ۱۵۶۵
• تهمت آپولس، ۱۵۶۵
• نقاش و خبره، ۱۵۶۵
• موعظه‌های یحیای تعمید دهنده، ۱۵۶۶
• سرشماری در بیت‌اللحم، ۱۵۶۶
• رقص عروسی، ۱۵۶۶
• تغییر پولس رسول، ۱۵۶۷
• سرزمین کوکائین، ۱۵۶۷
• زاغی در پای چوبۀ دار، ۱۵۶۸
• انسان‌گریز، ۱۵۶۸
• کوری عصاکش کور دگر، ۱۵۶۸
• عروسی روستایی، ۱۵۶۸
• رقص روستایی، ۱۵۶۸
• گدایان (افلیج‌ها)، ۱۵۶۸
• روستائیان و دزدان آشیانه، ۱۵۶۸
• سه سرباز، ۱۵۶۸
• توفان و دریا، ناتمام
• شراب روز سن مارتین، کشف شده در ۲۰۱۰
• اثر چاپی: ماهی بزرگ ماهی کوچک را خورد، ۱۵۵۶

نگارخانه

• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 

منابع

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Pieter Bruegel the Elder»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۱). ‏‪[‬http://www.javanemrooz.com/articles/print.aspx?id=10748‪]‬

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ پیتر بروگل موجود است.