نبردناو بیسمارک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۶۰°۱۹.۴۹′ شمالی ۵°۱۴.۴۸′ شرقی / ۶۰.۳۲۴۸۳° شمالی ۵.۲۴۱۳۳° شرقی / 60.32483; 5.24133

Bundesarchiv Bild 193-04-1-26, Schlachtschiff Bismarck.jpg
بیسمارک در ۱۹۴۰
مالک
نامگذاری: اتو فون بیسمارک
سازنده: بلوم و ووس آلمان-هامبورگ
به آب اندازی: ۱ ژوئیه ۱۹۳۶
شروع کار: ۱۴ فوریه ۱۹۳۹
مامور شدن: ۲۴ اوت ۱۹۴۰
سرنوشت: غرق شد در ۲۷ می ۱۹۴۱ در اقیانوس اطلس شمالی
۴۸°۱۰′ شمالی ۱۶°۱۲′ غربی / ۴۸.۱۶۷° شمالی ۱۶.۲۰۰° غربی / 48.167; -16.200
مشخصات اصلی
کلاس و نوع: بیسمارک-کلاس نبردناو
وزن:
  • ۴۱٬۷۰۰ تن متری (۴۱٬۰۰۰ long ton; ۴۶٬۰۰۰ تن کوچک) بارگیری استاندارد
  • ۵۰٬۳۰۰ تن متری (۴۹٬۵۰۰ long ton; ۵۵٬۴۰۰ تن کوچک) حداکثر ظرفیت بارگیری
درازا:
پهنا: ۳۶ متر (۱۱۸ فوت)
فرورفتگی در آب: ۹٫۳ متر
پیشرانه:
  • ۱۲ واگنر سوپرهیتد بویلر
  • ۳ توربین دنده‌ای
  • ۳ پروانه سه پر
  • ۱۵۰٬۱۷۰ اسب بخار کوتاه (۱۱۱٫۹۸ مگاوات)
سرعت: ۳۱٫۱ گره دریایی
برد: ۸٬۸۷۰ مایل دریایی (۱۶٬۴۳۰ کیلومتر; ۱۰٬۲۱۰ مایل) at ۱۹ گره (۳۵ کیلومتر بر ساعت; ۲۲ مایل بر ساعت)
پرسنل تکمیلی:
  • ۱۰۳ افسر
  • ۱۹۶۲ ملوان
مهمات:
زره:
  • کمربند: ۳۲۰ میلیمتر (۱۳ اینچ)
  • تورت: ۳۶۰ میلیمتر (۱۴ اینچ)
  • عرشه اصلی: ۱۰۰ تا ۱۲۰ میلیمتر (۳٫۹ تا ۴٫۷ اینچ)
هواپیماهای قابل حمل: ۴ × آرادو آر ۱۹۶ هواپیمای شناور
تجهیزات هوانوردی: ۱ دو سویه پرتاب کننده هواپیما

بیسمارک (به آلمانی: Die Bismarck) اولین نبردناو از دو نبردناو کلاس بیسمارک بود که برای نیروی دریایی آلمان ساخته شد. این نبردناو به نام اتو فون بیسمارک، قدرت اصلی پشت اتحاد آلمان در ۱۸۷۱ نامگذاری شد، کار روی کشتی در کشتی‌سازی بلوم و ووس در هامبورک در ژوئیه ۱۹۳۶ شروع شد و دو و نیم سال بعد در فوریه ۱۹۳۹ به آب انداخته شد. کار ساخت در آگوست ۱۹۴۰ به پایان رسید، که وارد خدمت در ناوگان آلمان شد. بیسمارک و کشتی خواهرش تیرپیتز بزرگترین نبردناوهایی بودند که تا آن موقع توسط آلمان ساخته شده بودند و دو تا از بزرگترین کشتی‌های ساخته شده توسط قدرتهای اروپایی بودند.

در طی هشت ماه دوران خدمتش تحت افسر فرمانده‌اش کاپیتان ارنست لیندمن، بیسمارک فقط در یک ماموریت تهاجمی در می ۱۹۴۱ با نام رمز راینوبونگ شرکت کرد. کشتی به همراه رزمناو سنگین پرینز یوگین، باید به اقیانوس اطلس وارد می‌شدند تا بتوانند به کشتی‌رانی متفقین از آمریکای شمالی به بریتانیای کبیر حمله کنند. دو کشتی بارها در سواحل اسکاندیناوی شناسایی شدند و واحدهای نیروی دریایی بریتانیا برای سد کردن راه این دو اعزام شدند. در نبرد آبراه دانمارک، بیسمارک با رزمناو اچ‌ام‌اس هود، مایه غرور نیروی دریایی سلطنتی درگیر شد و آن را غرق کرد، و نبردناو اچ‌ام‌اس پرنس ولز را وادار به عقب‌نشینی کرد. بیسمارک خودش سه بار مورد اصابت قرار گرفت و دچار نشت سوخت از مخزنش شد.

تخریب هود موجب تعقیبی بی امان توسط نیروی دریایی سلطنتی شامل ده‌ها کشتی جنگی را موجب شد. دو روز بعد، در حالی که در مسیر ایمنی نسبی فرانسه اشغالی قرار داشت، بیسمارک توسط اژدرافکنهای دوباله قدیمی فیری‌سوردشیپ از ناو هواپیمابر اچ‌ام‌اس آرک‌رویال مورد حمله قرار گرفت، یکی از آنها موفق شد که منجر به از کار افتادن سیستم سکان کشتی شد. در نبرد نهایی‌اش در صبح روز بعد، بیسمارک مورد بمباران مداوم از ناوگان بریتانیا قرارگرفت و توسط خدمه خود تخریب و با از دست رفتن زندگی‌های بسیار غرق شد. اکثر کارشناسان معتقدند که آسیب نبرد در نهایت می‌توانست منجر به غرق شدن بیسمارک شود. در ژوئن ۱۹۸۹، چند سال پس از کشف لاشه تایتانیک، رابرت بالارد لاشه را پیدا کرد، که از آن زمان به بعد مورد بررسی‌های متعدد در کاوشهای دیگر شده است.

ساخت و مشخصات[ویرایش]

بیسمارک در ابتدا تحت نام ارساتز هانوفر[پانویس ۱] (جایگزین هانوفر) برای جایگزینی پیش دردنات اس ام اس هانوفر قدیمی تحت قرار داد "F" سفارش داده شد.[۱] ساخت کشتی به کشتی سازی بلوم و ووس در هامبورگ سپرده شد، جایی که تیر اصلی کشتی در اول ژوئیه ۱۹۳۶ در هلگن ۹ به زمین گذاشته شد.[۲][۳] این کشتی در تاریخ ۱۴ فوریه ۱۹۳۹ به آب انداخته شد و در طی مراسمی مفصل توسط دوروتی فون لونفلد نوه صدراعظم اتو فون بیسمارک صاحب نام کشتی، نام گذاری شد. آدولف هیتلر سخنرانی مراسم نامگذاری را انجام داد.[۴] تجهیز کشتی پس از به آب اندازی ادامه یافت که طی آن ستون اصلی کشتی با نوع شیب دار کمان آتلانتیک[پانویس ۲] مشابه رزم‌ناو شارنهورست جایگزین شد.[۵] بیسمارک در۲۴ اوت ۱۹۴۰ برای سپری کردن کارآزمایی دریایی در دریای بالتیک تحویل نیروی دریایی شد.[۶] کاپیتان ارنست لیندمن فرماندهی کشتی را در زمان تحویل به ناوگان عهده دار شد.ویلیامسون.

نمای سه بعدی نبردناو بیسمارک در نبرد رینوبانگ

بیسمارک وزنی بالغ بر ۴۱۷۰۰ تن داشت که با بارگیری کامل به ۵۰۳۰۰ تن می‌رسید. طول آن ۲۵۱ متر بود و ۳۶ متر پهنا داشت و بیشینه فرورفتیگی در آب آن ۹٫۹ متر بود.[۱] این نبردناو بزرگترین کشتی جنگی آلمان بود [۷] و بیشتر از هر نبرناو اروپایی به استثناء اچ ام اس واناگارد که در پایان جنگ به آب انداخته شد بارگیری داشت.[۸] بیسمارک را سه موتور بخار دنده دار بوم و ووس و دوازده دیگ بخار سوپرهیتد نفت‌سوز واگنر قدرت می‌بخشید که در مجموع ۱۵۰۱۷۰ اسب بخار قدرت داشت و می‌توانست در طی آزمایشهای سرعتی به سرعت بیشینه ۳۰٫۰۱ گره دریایی دست یابد و با ۱۹ گره دریایی ۸۸۷۰ مایل برد دریانوردی داشته باشد.[۱] بیسمارک مجهز به سه مجموعه جستجوی راداری فومو ۲۳ (FuMO 23) بود که در جلو، عقب و نوک دکل جلویی کشتی نصب شده بودند.[۹]

تعداد خدمه استاندارد شامل ۱۰۳ افسر و ۱۹۶۲ سرباز بود.[۱۰] خدمه به دوازده یگان ۱۸- تا ۲۲۰ نفره تقسیم شده بودند. شش یگان اول به جنگ افزارهای کشتی تخصیص داده شده بودند، واحدهای یک تا چهار برای توپخانه اصلی و دوم، یگانهای پنجم و ششم توپخانه ضدهوایی را کنترل می‌کردند. یگان هفتم شامل متخصص‌ها بود: آشپزها، نجارها و یگان هشتم حمل مهمات را برعهده داشت. اپراتورهای رادیو و سررشته دارها یگان نهم را تشکیل می‌دادند. سه یگان آخر خدمه موتورخانه بودند. بیسمارک در هنگام ترک بندر با احتساب خدمتکاران کشتی، خدمه تصرف و مشاوران جنگی مزید بر ۲۲۰۰ نفر خدمه داشت.[۱۱] حدود ۲۰۰ نفر از پرسنل موتورخانه خدمه سابق رزمناو سبک کارلزروهه (Karlsruhe) بودند که در طی عملیات وسروبانگ (Weserübung) در حمله آلمان به نروژ از دست رفته بود.[۱۲] خدمه بیسمارک یک روزنامه به نام دای شیفزگلوک (Die Schiffsglocke - زنگ کشتی) [۱۳] چاپ می‌کردند. این نشریه فقط یک بار در تاریخ ۲۳ آوریل ۱۹۴۱ توسط فرمانده دایره مهندسی، گرهارد یوناک (Gerhard Junack) چاپ شد.[۱۴]

بیسمارک مسلح به هشت توپ ۳۸ سانتی اس کا سی/۳۴ دریایی بود که به صورت دوتایی در چهار برج گردان مستقر شده بودند: دو برج گردان ابرآتش روبه جلو (آنتون و برونو) و دو تا در عقب (سزار و دورا).[a] تسلیحات ثانویه شامل دوازده توپ ۱۵ سانتی اس کا سی/۲۸ و شانزده توپ ۱۰٫۵ سانتی‌متری فلاک ۳۸ و شانزده توپ ضدهوایی ۳٫۷ سانتی اس کا سی/۳۰ و دوازده توپ ضدهوایی ۲ سانتی متری فلاک ۳۸/۳۰ بود. بیسمارک همچنین حامل چهار هواپیمای شناسایی آرادو آر ۱۹۶ شناور با یک بلندکننده بزرگ تکی و یک پرتاب‌کننده هواپیمای دوسویه بود.[۱۰]

زره کمربند کشتی ۳۲۰ میلی متر ضخامت داشت و با یک جفت عرشه‌های فوقانی و اصلی که به ترتیب ۵۰ و ۱۰۰ تا ۱۲۰ میلی متر ضخامت داشتند پوشیده شده بود. برج گردان توپخانه ۳۸ سانتی متری با صفحات ۳۶۰ میلی متری در جلو و ۲۲۰۰ میلی‌متری در اطراف حفاظت می‌شدند.[۱]

تاریخ خدمت[ویرایش]

بیسمارک در بندر هامبورگ

در ۱۵ سپتامبر ۱۹۴۰، سه هفته بعد از ورود به ناوگان، بیسمارک هامبورگ را برای شروع کارآزمایی دریایی در بندر کیل ترک کرد.[۱۶] اشپربرکر ۱۳ کشتی را تا دماغه آرکونا در ۲۸ سپتامبر و سپس تا گوتن هافن برای کارآزمایی در خلیج دانزیگ اسکورت کرد.[۱۷] نیروگاه کشتی مورد آزمون کامل قرار گرفت و بیسمارک آزمونهای مسافت-سنجی و بیشینه سرعت را انجام داد. در حالیکه ثبات و مانورپذیری‌اش مورد آزمون بود، یک اشکال در طرح کشتی کشف شد. خدمه در حالیکه سعی داشتند کشتی را تنها با تغییر نحوه چرخش پیشرانه هدایت کنند، متوجه شدند که بیسمارک با سختی زیاد روی مسیر درست قرار می‌گیرد. حتی وقتی پروانه‌های بیرونی با تمام قوا در جهت‌های مخالف فعال بودند توان اندکی برای تغییر جهت کشتی داشتند.[۱۸]

توپخانه اصلی بیسمارک اولین بار در اواخر نوامبر شلیک آزمایشی خود را انجام داد. آزمون نشان داد که بیسمارک سکوی توپخانه بسیار باثباتی است.[۱۹] کارآزمایی‌ها تا آخر دسامبر ادامه داشت، بیسمارک به سمت هامبورگ رفت و در ۹ دسامبر به مقصد رسید تا تغییرات جزیی اعمال شود و روند مجهزسازی آن تکمیل شود.[۱۶]

طبق برنامه کشتی قرار بوددر ۲۴ ژانویه ۱۹۴۱ به کیل بازگردد، اما یک کشتی تجاری در کانال کیل غرق شده بود و استفاده از آبراه را غیرممکن کرده بود. شرایط بد آب و هوایی تلاش برای برداشتن لاشه را بی نتیجه گذاشته بود، لذا بیسمارک تا مارس نتوانست به کیل برود.[۱۶] این تاخیر لیندمن را ناامید کرد:"بیسمارک برای پنج هفته در هامبورگ گیر افتاده بود... زمان ارزشمندی در دریا از دست رفت که نمی‌توان آن را جایگزین کرد، تاخیر قابل توجه در ورود نهایی کشتی به جنگ اجتناب ناپذیر است."[۲۰] در حالیکه بیسمارک در انتظار رفتن به کیل بود، کاپیتان اندرس فورشل، وابسته نیروی دریایی سوئد در برلین را میزبانی کرد. او کشتی را با جزئیات توصیف کرد، که در نهایت این اطلاعات توسط عناصر طرفدار انگلیس در نیروی دریایی سوئد به انگلیسی‌ها درز پیدا کرد. این اطلاعات نیروی دریایی سلطنتی را با اولین توصیف کامل از این کشتی آشنا کرد، با وجود اینکه در جزئیات نواقصی داشت اما شامل اطلاعات مهمی همچون حداکثر سرعت، شعاع عملیاتی و میزان بارگیری می‌شد.[۲۱]

بیسمارک در کارآزمایی; فقدان مسافت‌یاب که هنوز نصب نشده بود قابل توجه است.

در ۶ مارس بیسمارک فرمان حرکت به کیل را دریافت کرد. در طی مسیر کشتی توسط چندین جنگنده ماسرشمیت ب‌اف ۱۰۹ و یک جفت کشتی تجاری مسلح به همراه یک یخ شکن اسکورت شد. در ساعت ۸:۴۵ هشتم مارس بیسمارک مختصری در ساحل جنوبی کانال کیل به گل نشست، که طی یک ساعت رها شد. کشتی روز بعد به کیل رسید، جاییکه خدمه مهمات، سوخت و سایر تدارکات را بارگیری کردند و جهت استتار کشتی را با رنگ‌آمیزی دزل (dazzle paint) پوشاندند. بمب افکنهای انگلیسی در ۱۲ مارس بندر را بدون موفقیت بمباران کردند.[۲۲] در ۱۷ مارس نبردناو قدیمی شیلیزین که به عنوان یخ‌شکن استفاده می‌شد بیسمارک را از میان یخ‌ها تا گوتن‌هافن اسکورت کرد، تا در آنجا به تمرین‌های آمادگی نظامی ادامه دهد.[۲۳]

فرماندهی عالی دریایی (OKM) به فرماندهی آدمیرال اریک رادر قصد داشت استفاده از کشتی‌های سنگین برای حمله سطحی به حمل و نقل دریایی متفقین در اقیانوس اطلس را ادامه دهد. در آن زمان دو نبردناو کلاس شارن‌هورست در برست فرانسه مستقر بودند و به تازگی عملیات برلین را به پایان رسانده بودند، که یک عملیات بزرگ حمله به اقیانوس اطلس بود. کشتی خواهر بیسمارک تیرپیتز به سرعت در حال تکمیل بود. بیسمارک و تیرپیتز قرار بود با هم از دریای بالتیک گذشته و به دو کشتی کلاس شارنهورست بپیوندند. این عملیات در ابتدا برای ۲۵ آوریل ۱۹۴۱ برنامه‌ریزی شده بود، وقتی که ماه نو شرایط را مساعدتر می‌کرد.[۲۴]

کار ساخت تیرپیتز دیرتر از آنچه انتظار می‌رفت تمام شد و این کشتی تا ۲۵ آوریل وارد ناوگان نشد و تا اواخر سال برای نبرد آماده نبود. برای پیچیده‌تر کردن شرایط نبردناو گنایزنو در حالیکه در برست بود مورد اصابت اژدر قرار گرفت و وقتی در حوضچه تعمیر بود طی بمبارانی صدمه بیشتر دید. نبردناو شارن‌هورست نیز پس از عملیات برلین نیاز به سرویس کلی دیگ بخار داشت، کارگران در طی این سرویس متوجه شدند که وضعیت دیگهای بخار بدتر از آن است که تصور می‌شد. بنابر این شارن‌هورست نیز برای یورش برنامه ریزی شده آماده نبود.[۲۵]

حملات بمب‌افکنهای انگلیسی به انبارهای تدارکات کیل تعمیرات رزمناو سنگین آدمیرال شیر و آدمیرال هیپر را دچار تاخیر کرد. این دو تا ژوئیه یا آگوست کشتی برای جنگ آماده نبودند.[۲۶] آدمیرال گونتر لوچنز افسری که برای هدایت عملیات برگزیده شده بود می‌خواست عملیات حداقل تا زمانیکه شارن‌هورست یا تیرپیتز آماده باشند به تاخیر بیفتد،[۲۷] با این‌حال فرماندهی عالی دریایی تصمیم گرفت که عملیات را ادامه دهد، با نام رمز عملیات راینوبونگ، با نیرویی که تنها از بیسمارک و رزمناو سنگین پرینس آیگن تشکیل شده بود.[۲۵]

عملیات راینوبونگ[ویرایش]

بیسمارک در عکسی که در بالتیک از روی پرینز یوگن و در ابتدای عملیات راینوبونگ گرفته شده است.

در پنج می، آدولف هیتلر و ویلهلم کایتل، با انبوهی از همراهان برای بازدید از بیسمارک و تیرپیتز وارد گوتن‌هافن شدند. برای این گروه تور مشروحی از کشتی‌ها بر‌گزار شد، بعد از آن هیتلر با لوتجینز ملاقاتی داشت تا در باره عملیات پیش رو به گفتگو بپردازد.[۲۸] در ۱۶ می لوتجینز گزارش داد که بیسمارک و پرینز یوگین کاملاً برای عملیات راینوبونگ آماده هستند، لذا به او فرمان داده شد تا عملیات را در غروب ۱۹ می شروع کند.[۲۹] به عنوان بخشی از نقشه عملیاتی گروهی از ۱۸ کشتی تدارکات برای تدارکات رسانی به بیسمارک و پرینز یوگین مستقر می‌شدند. چهار یوبوت در مسیر ترابری هالیفاکس و انگلستان مستقر می‌شدند تا برای مهاجمین دیده‌بانی کنند.[۳۰] در ابتدای عملیات خدمه بیسمارک به ۲۲۲۱ افسر و ملوان افزایش یافتند. این شامل ۶۵ نفر کارمندان آدمیرال و ۸۰ ملوان برای تصرف کشتی‌ها می‌شد که قرار بود برای کشتی‌های ترابری تصرف شده در حین ماموریت به کار گرفته شوند. در ساعت ۲ بامداد ۱۹ می بیسمارک گوتن‌هافن را ترک کرد و به سمت آبراه دانمارک حرکت کرد. در ساعت ۱۱:۲۵ پرینز یوگین به آن ملحق شد، که شب قبل در ساعت ۲۱:۱۸ از دماغه آرکونا حرکت کرده بود.[۳۱] دو کشتی توسط سه ناوشکن زد۱۰ هانز لودی و زد۱۶ فردریک اکولد و ناوشکن زد۲۳ و ناوگان کوچکی از مین‌روبها اسکورت می‌شدند. لوفت‌وافه پوشش هوایی در طی سفر به خارج از آبهای آلمان را تامین می‌کرد.[۳۲] حوالی ظهر ۲۰ می، لیندمن از طریق بلندگوهای کشتی ماموریت کشتی را اعلام کرد. تقریباً در همان زمان گروهی از ده یا ۱۲ هواپیمای سوئدی که در عملیاتی شناسایی بودند نیروهای آلمان را ردیابی کردند و ترکیب و جهت آن را گزارش دادند، گرچه آلمانها سوئدی‌ها را ندیدند.[۳۳]

یک ساعت بعد، ناوگروه آلمانی با رزمناو سوئدی اچ‌ام‌اس گوتلند مواجه شد، رزمناو آلمانی‌ها را تا دو ساعت در کاتگات تحت نظر داشت.[۳۴] گوتلند گزارشی به فرماندهی مخابره کرد که در آن ذکر شده بود:«دو کشتی بزرگ به همراه سه ناوشکن، پنج شناور اسکورت، و ۱۰-۱۲ هواپیما از مارتسلند عبور کردند، گرا ۲۰۵درجه و ۲۰ دقیقه.»[۳۲] فرماندهی عالی دریایی آلمان نگران خطرات امنیتی ناشی از گوتلند نبود، چراکه لوتجینز و لیندمن هر دو باور داشتند که عملیات جنبه محرمانه‌اش را از دست داده است.[۳۴] این گزارش در نهایت به کاپیتان هنری دنهام وابسته نیروی دریایی بریتانیا در سوئد رسید و او این اطلاعات را به مقر نیروی دریایی بریتانیا مخابره کرد.[۳۵] رمزشکن‌ها در بلچلی پارک تایید کردند که یک حمله در اطلس نزدیک است، چرا که آنها قبلاً گزارشهایی را رمزگشایی کرده بودند که نشان می‌داد بیسمارک و پرینز یوگین خدمه تصرف سوار کرده و از فرماندهی دریایی درخواست جدولهای ناوبری اضافه داشته‌اند. در پی این اطلاعات به یک جفت سوپرمرین اسپیت‌فایر دستور داده شده در سواحل نروژ به دنبال این ناوگره بگردند.[۳۶] گشت هوایی آلمان تایید کرد که یک ناو هواپیمابر، سه نبردناو و چهار رزمناو در پایگاه اصلی دریایی بریتانیا در اسکاپا فلو کماکان لنگرانداخته‌اند، برای لوجینز مسلم شد که در این لحظه انگلیسیها از عملیاتش مطلع نشده‌اند. در غروب ۲۰ می بیسمارک و بقیه ناوگروه به ساحل نروژ رسیدند. مین‌روبها از گروه جدا شدند و دو مهاجم به همراه ناوشکن‌های اسکورتشان به سمت شمال ادامه مسیر دادند. صبح روز بعد افسران شنود رادیویی پرینز یوگین سیگنالی را ردگیری کردند که به هواپیماهای شناسایی بریتانیا دستور یافتن دو نبردناو و سه ناوشکن در مرزهای شمالی ساحل نروژ را می‌داد.[۳۷] در ساعت ۷:۰۰ بیست و یکم، آلمانیها چهار هواپیمای ناشناس را ردگیری کردند، گرچه به سرعت از دید خارج شدند. کمی بعد در ۱۲:۰۰، ناوگروه به برگن رسید و در گریمزتادفورد لنگر انداخت. خدمه کشتی در آنجا استتار بالتیک را با استاندارد خاکستری قایقران که توسط کشتی‌های جنگی آلمان فعال در اقیانوس اطلس استفاده می‌شد رنگ‌آمیزی کردند.[۳۸]

عکش شناسایی هوایی که توسط افسر پرواز مایکل ساکلینگ گرفته شده، بیسمارک را لنگر انداخته در نروژ نشان می‌دهد

در نروژ، یک جفت جنگنده بی‌اف ۱۰۹ بالای بیسمارک گشت می‌دادند تا آن را از حملات هوایی بریتانیا محافظت کنند. با اینحال افسر پرواز مایکل ساکلینگ توانست اسپیت‌فایرش را مستقیماً روی ناوگروه آلمانی در ارتفاع ۸۰۰۰ متری برده و چندین عکس از بیسمارک و همراهانش بگیرد.[۳۹] پس از دریافت اطلاعات، آدمیرال جان تووی به رزمناو هود، نبردناو به تازه‌وارد پرینس ولز و شش ناوشکن دستورداد تا جفت رزمناوی که در آبراه دانمارک مشغول گشتی زنی بودند ملحق شوند. باقی ناوگان خانه در اسکاپا فلو در حالت آماده‌باش قرار گرفت. هجده برای حمله به آلمانها اعزام شدند، اما آب و هوای فیورد بدتر شد و آنها نتوانستند کشتی‌های جنگی آلمانی را پیدا کنند.[۴۰]

بیسمارک در لنگرگاهش در نروژ نتوانست سوخت‌گیری کند، چرا که دستوراتش او را ملزوم به اینکار نمی‌کرد. او بندر را در حالیکه ۲۰۰ تن ظرفیت سوختش خالی بود ترک کرد در حالیکه ۱۰۰۰ تن سوخت در طی مسیر از گوتان‌هافن صرف شده بود. پرینز یوگین در این زمان ۷۶۴ تن از سوخت را در اختیار داشت.[۴۱] در ۱۹:۳۰ بیست و یکم می بیسمارک، پرینز پوگین و سه ناوشکن اسکورت برگن را ترک کردند.[۴۲] در نیمه‌شب وقتی نیروها در دریا بودند و به سوی اقیانوس منجمد شمالی حرکت کردند، رادر در نهایت عملیات را برای هیتلر شرح داد، و او با اکراه اجازه حمله را صادر کرد. سه ناوشکن اسکورت در ۴:۱۴، ۲۲ می از گروه جدا شدند، در حالیکه گروه از تروندهایم دور می‌شد. حدود ساعت ۱۲:۰۰ لوتجینز به دو کشتی اش دستور داد به سمت آبراه دانمارک تغییر جهت دهند تا بتوانند برای فرار به اقیانوس اطلاس اقدام کنند.[۴۳]

در ۴:۰۰ روز ۲۳ می، لوتجینز به بیسمارک و پرینز یوگین دستور داد که سرعتشان را به ۲۷ گره دریایی افزایش دهند تا از آبراه بگریزند.[۴۴] به محض ورود به آبراه، هر دو کشتی تجهیزات راداری جستجوی FuMO خود را فعال کردند.[۴۵] بیسمارک با ۷۰۰ متر فاصله پرینز یوگین را در پشت سر داشت، مه دید را به ۳۰۰۰ تا ۴۰۰۰ متر کاهش داده بود. آلمانیها در حدود ۱۰:۰۰ با مقداری یخ مواجه شدند که لازم شد سرعتشان را به ۲۴ گره دریایی کاهش دهند. دو ساعت بعد دو کشتی به نقطه شمالی ایسلند رسیده بودند، کشتی‌ها برای پیشگیری از برخورد با یخهای شناور مسیری زیگزاگ داشتند. در ۱۹:۲۲ هایدروفون و اپراتورهای رادار رزم‌ناو اچ ام اس سوفولک را در فاصله ۱۲۵۰۰ متری شناسایی کردند.[۴۴] تیم شنود رادیویی پرینز یوگین توانست مخابره‌ای رادیویی را کدشکنی کند که از سوفولک ارسال شده بود و متوجه شد که موقعیتشان از قبل گزارش شده است.[۴۶]

لوتجینز به پرینز یوگین دستور درگیری با سوفولک را صادر کرده بود با اینحال کاپیتان کشتی نتوانست هدف را به خوبی ردگیری کند و لذا حمله‌ای صورت نگرفت.[۴۷] سوفولک به سرعت به فاصله‌ای امن عقب‌نشینی کرد و به زیر نظرگرفتن کشتی‌های آلمانی ادامه داد. در ساعت ۲۰:۳۰، رزم‌ناو سنگین اچ ام اس نورفولک به سوفولک ملحق شد. لوجینز به کشتی‌هایش دستور درگیری با رزم‌ناوهای انگلیسی را داد، بیسمارک پنج بار آتش گشود که سه تا از آنها نزدیک نورفولک برخورد کرد و ترکشهایش روی عرشه‌های نورفولک فرود آمد. درگیری با ایجاد استتار دود توسط نورفولک و فرارش به سمت کرانه‌های مه آلود پایان یافت. لرزشهای ناشی از شلیک توپخانه ۳۸ میلیمتری مجموعه‌های راداری FuMO 23 بیسمارک را از کار انداخت، درد نتیجه لوجینز به پرینز یوگین دستور داد در جلو حرکت کند تا بتواند از رادارهای سالمش برای دیده‌بانی گروه استفاده کند.[۴۸]

حدود ساعت ۲۲:۰۰ لوجینز به بیسمارک دستور داد ۱۸۰ درجه تغییر جهت دهد برای اینکه بتواند حمله‌ای غیرمنتظره به رزم‌ناوهای انگلیسی تعقیب کننده انجام دهد. با وجودیکه بیسمارک از لحاظ دید زیر باران شدید پنهان بود ولی رادارهای سوفولک به سرعت مانور بیسمارک را شناسایی کردند و لذا رزم‌ناو توانست به موقع از درگیری با بیسمارک بگریزد.[۴۹] رزم‌ناوها همچنان در طی شب در موقعیت بودند و به طور دائم محل و مسیر کشتی‌های آلمانی را گزارش می‌دادند. صبح ۲۴ می هوای بد برطرف شد و آسمانی پاک شد. در ۰۵:۰۷ صبح اپراتورهای هیدروفون یک جفت شناور ناشناس را که به گروه آلمانی نزدیک می‌شدند در فاصله ۲۰ مایلی شناسایی کردند و اینطور گزارش دادند: «نویز ناشی از دو کشتی توربینی با سرعت بالا در گرای نسبی ۲۸۰ درجه!»[۵۰]

نبرد آبراه دانمارک[ویرایش]

در یاعت ۵:۴۵، دیده‌بانهای آلمانی دودی را در افق شناسایی کردند، این دود متعلق به هود و پرنس ولز بود، که تحت فرمان دریاسالار لنسلوت هولند بودند. لوجینز به خدمه دو کشتی‌اش دستور استقرار در موقعیت جنگی داد. در ۵:۵۲، فاصله به ۲۶۰۰۰ متر رسید و هود و یک دقیقه بعد پرنس ولز آتش گشودند.[۵۱] هود با پرینز یوگین درگیر شد که انگلیسی‌ها فکر می‌کردند بیسمارک است در حالیکه پرنس ولز به پرینز یوگین حمله کرد. [پانویس ۳] آدالبرت اشنایدر افسر یکم توپخانه بیسمارک درخواست اجازه شلیک را داد ولی لوجینز مخالفت کرد.[۵۲] لیندمن مداخله کرد، در حالیکه زیر لب می‌گفت: «من اجازه نمی‌دهم کشتی‌ام از پشت خودم مورد اصابت قرار گیرد»[۵۳] او به لوجینز اصرار کرد که اجازه شلیک صادر کند، که تا ساعت ۵:۵۵ نپذیرفت که در این ساعت به کشتی‌هایش دستور درگیری داد. [۵۳]

بیسمارک از روی عرشه پرینز یوگین دیده می‌شود بعد از نبرد آبراه دانمارک

کشتی‌های بریتانیایی از جلو به آلمانیها نزدیک شدند که به آنها تنها اجازه استفاده از توپهای جلویی را می‌داد، در حالی که بیسمارک وپرینز یوگین می‌توانند از تمامی توپهای خود از پهلو استفاده کنند. چند دقیقه بعد از شروع آتش، هلند دستور داد کشتی‌اش ۲۰ درجه به سمت پورت بچرخد، که این اجازه می‌داد که از توپهای عقب کشتی هم شلیک کند. هر دو کشتی آلمانی هود را نشانه گرفتند، تنها یک دقیقه بعد شروع آتش پرینز یوگین توانست با توپی ۲۰٫۳ سانتی متری از نوع انفجاری هدف را مورد اصابت قرار دهد، این منجر به انفجار مهمات یوپی (Unrotated Projectile) شد که آتش‌سوزی بزرگی ایجاد کرد که به سرعت خاموش شد.[۵۴] بعد از شلیک سه تا چهار توپ، اشنایدر به برد صفر با بیسمارک رسید، او بلافاصله دستور آتشبار سریع از هشت توپ ۳۸ سانتی متری بیسمارک را صادر کرد. او همچنین دستور درگیری توپخانه ثانویه کشتی با پرینس ولز را صادر کرد. سپس هولند دستور چرخش ۲۰ درجه دیگری به پورت را داد تا کشتی‌هایش در مسیر موازی با بیسمارک و پرینز یوگین قرار گیرند.[۵۵] لوجینز به پرنز یوگین دستور تغییر جهت آتش و حمله به پرنس ولز را صادر کرد تا هر دو کشتی رقیب را زیر آتش قرار دهد. طی چند دقیقه پرینز یوگین توانست چند اصابت به نبردناو را ثبت کند که آتش سوزی کوچکی برپا کردند.[۵۶]

لوجینز سپس دستور داد پرینز یوگین در پشت بیسمارک قرار گیرد تا بتواند به دیده‌بانی موقعیت نورفولک و سوفولک که هنوز در فاصله ۱۰ تا ۱۲ مایلی در شرق بودند ادامه دهد. در ساعت ۶:۰۰ هود در حال کامل کردن دومین چرخشش به پورت بود که پنجمین آتشبار بیسمارک به او برخورد کرد. دو تا از گلوله‌ها در نزدیکی هود روی آب برخورد کردند اما حداقل یکی از توپهای شکافنده زره ۳۸ سانتی به هود برخورد کرد و از زره نازک عرشه‌اش عبور کرد. گلوله به مخزن مهمات پشتی هود رسید و ۱۱۲ تن پیشرانه کاردایت را منفجر کرد.[۵۷] انفجار عظیمی در پشت کشتی میان دکل اصلی و فانل عقب کشتی صورت گرفت، قسمت جلوی کشتی اندکی به حرکت ادامه داد و سپس ورود جریان شدید آب جلوی کشتی را با زاویه شیب داری به بالا برد و به همین صورت عقب کشتی با ورود آب به بخشهای از هم گسیخته کشتی با زاویه شیب داری از آب بلند شد.[۵۸] اشنایدر در بلندگوی کشتی بانگ زد: «اون داره غرق میشه!».[۵۷] تنها طی هشت دقیقه از آتش گشودن، هود از میان رفت و همراه با خود همه به جز سه نفر از ملوانانش را با خود برد.[۵۹]

بیسمارک در حال آتش‌کردن توپخانه اصلی خود در طی نبرد

بیسمارک سپس آتش خود را به سمت پرنس ولز منتقل کرد. نبردناو بریتانیایی توانست از شش آتش‌باری که داشت یک اصابت به بیسمارک ثبت کند، اما بیسمارک در اولین آتشبار توانست هدف را مورد اصابت قرار دهد. یکی از گلوله‌های توپ بیسمارک به پل پرنس ولز برخورد کرد اما منفجر نشد و از سمت دیگر خارج شد ولی همه افراد مستقر در اتاق فرماندهی به جز کاپیتان جان لیچ فرمانده کشتی و یک نفر دیگر را به کشتن داد.[۶۰] دو کشتی آلمانی به حمله به پرنس ولز ادامه دادند و صدمات جدی به آن وارد کردند. توپهای کشتی تازه وارد سرویس شده بریتانیایی دچار نقص فنی می‌شدند در حالیکه هنوز خدمه غیر نظامی روی عرشه داشت.[۶۱] با وجود اشکالات توپخانه اصلی پرنس ولز در طی نبرد توانست سه برخورد با بیسمارک را ثبت کند. اولین مورد به قسمت جلو عرشه کشتی در بالای خط آب برخورد کرد، اما آنقدر پایین بود که به آب اجازه ورود به داخل کشتی بدهد. دومین گلوله توپ زیر کمربند زرهی کشتی برخورد و در تماس با دیواره اژدر منفجر شد و صدمه جزیی وارد کرد. سومین گلوله توپ از یکی از قایقهای روی کشتی عبور کرد و سپس بدون اینکه منفجر شود از درون پرتابگر هواپیمای شناور کشتی عبور کرد.[۶۲]

در ۶:۱۳، لیچ دستور عقب‌نشینی صادر کرد. فقط دو تا از ده توپ ۱۴ اینچی کشتی هنوز شلیک می‌کردند و کشتی صدمه جدی برداشته بود. پرنس ولز با گذاشتن استتار دود برای پوشاندن عقب نشینی اش ۱۶۰ درجه چرخش کرد. آلمانیها وقتی فاصله افزایش یتفت آتش بس کردند. با وجودیکه لیندمن به شدت اصرار داشت که به تعقیب پرنس ولز ادامه دهند و نابودش کنند،[۶۳] لوجینز از فرمان پیشگیری از هر نوع درگیری قابل اجتناب از دشمنی که در حال حمایت از محموله ترابری نیست پیروی کرد،[۶۴] و به شدت با این درخواست مخالفت کرد و به جایش به بیسمارک و پرینز یوگین دستور داد به سمت اقیانوس اطلس شمالی حرکت کنند.[۶۵] در طی نبرد بیسمارک ۹۳ گلوله توپ شکافنده زره شلیک کرد و در برابر سه بار مورد اصابت قرار گرفت.[۵۹] برخورد جلوی کشتی منجر به ورود ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ تن آب به داخل کشتی شد که ذخیره سوخت نفت کشتی را آلوده کرد. لوجینز درخواست خدمه تعمیرات برای کاهش سرعت برای ترمیم سوراخ ایجاد شده را که گشادتر شده و اجازه ورود آب بیشتری به داخل کشتی می‌داد را قبول نکرد.[۶۶] دومین برورد منجر به ورود کمی آب و آسیب ناشی از ترکش به خط بخار در اتاق توربو-ژنراتور شده بود، با اینحال بیسمارک ذخیره ژنراتور کافی داشت و این مشکل زا نبود.

ورود آب ناشی از این دو برخورد منجر به ۹ درجه فرورفتن در آب از کناره و ۳ درجه فرورفتن در آب از جلو کشتی شد.[۶۷]

تعقیب[ویرایش]

بعد از درگیری، لوجینز گزارش داد که، «رزناوی، احتمالاً هود غرق شد، یک نبردناو دیگر، کینگ جورج پنجم و یا رینون صدمه دیده فرار کردند. دو رزمناو سنگین هنوز تماس را حفظ کرده‌اند.»[۶۸] در ۸:۰۱ او یک گزارش خسارت مخابره کرد و قصدش را برای فرماندهی عالی دریایی تشریح کرد، که شامل جدا شدن از پرینز یوگین برای حمله به ترابری و حرکت به سمت سن نزر برای تعمیرات بود.[۶۹] کمی بعد لوجینز به پرینز یوگین دستور داد که در پشتش حرکت کند تا میزان وخامت نشت سوخت ناشی از برخورد پشتی را مشخص کند. بعد از تایید جریانهای گسترده نفت در دو سوی دنباله بیسمارک،[۷۰] پرینز یوگین به موقعیت پیش بازگشت.[۷۰] حدود یک ساعت بعد، یک قایق پرنده ساندرلند کوتاه بریتانیایی لکه نفتی را به سوفولک و نورفولک گزارش داد، که به پرنس ولز صدمه دیده ملحق شده بودند. دریابان فردریک ویک-واکر، فرمانده دو رزمناو دستور داد پرنس ولز در پشت کشتی‌ها حرکت کند.[۷۱]

نیروی دریایی سلطنتی به همه کشتی‌های جنگی که در آن منطقه داشت دستور داد به تعقیب بیسمارک و پرینز یوگین بپیوندند. ناوگان خانه تووی برای ردگیری مهاجمان آلمانی نزدیک می‌شد اما در صبح ۲۴ می هنوز بیش از ۳۵۰ مایل دریایی دور بود. فرماندهی دریایی به رزمناوهای سبک اچ ام اس منچستر، اچ ام اس بیرمنگام و اچ ام اس آرتوسا دستور داد از در دانمارک به گشت بپردازند تا راه عقب‌نشینی احتمالی لوجینز بسته باشد. نبردناو اچ ام اس رادنی که در حال اسکورت آر ام اس بریتانیک و قرار بود برای تجهیز به لنگرگاه بوستون برود هم به ترووی پیوست. دو نبردناو قدیمی کلاس ریونج هم به گروه شکار پیوستند: اچ ام اس ریونج از هالیفاکس و اچ ام اس رامیلیز که در حال اسکورت محموله اچ اکس ۱۲۷ بود.[۷۲] در مجموع ۶ نبردناو و رزمناو، دو ناو هواپیمابر و ۱۳ ناو و ۲۱ ناوشکن در این عملیات تعقیب حضور داشتند.[۷۳] در حدود ۱۷:۰۰ خدمه روی پرنس ولز نه تا از ۱۰ توپخانه اصلی کشتی را تعمیر کرده بودند که اجازه می‌داد ویک-واکر در جلوی آرایش کشتی‌ها برای حمله احتمالی به بیسمارک قرار گیرد.[۷۴] با بدتر شدن هوا، لوجینز سعی کرد در ۱۶:۴۰ از پرینز یوگین جدا شود. بوران آنقدر سنگین نبود که دور شدن از ناوهای ویک-واکر را که کماکان تماس راداری را حفظ کرده بودند پوشش دهد. در نتیجه پرینز یوگین موقتاً فراخوان شد.[۷۵] رزمناو در ۱۸:۱۴ موفق به جدا شدن شد. بیسمارک برای روبرو شدن با آرایش ویک-واکر چرخید و سوفولک با تمام سرعت دور شد. پرنس ولز دوازده آتشبار شلیک کرد که با نه آتشبار از بیسمارک پاسخ داده شد، هیچ برخوردی صورت نگرفت. این کار توجه بریتانیایی‌ها را دور کرد و به پرینز یوگین اجازه داد فرار کند. سپس بیسمارک به مسیر خود ادامه داد، سه کشتی ویک واکر در سمت پورت بیسمارک مستقر شدند.[۷۶]

با وجود اینکه بیسمارک در درگیری صدمه دیده بود و مجبور شده بود سرعت کم کند اما هنوز قادر به رسیدن به ۲۷ تا ۲۸ گره دریایی بود که حداکثر سرعت اچ ام اس کییگ جورج تووی بود. اگر سرعت بیسمارک کم نمی‌شد بریتانیایی‌ها نمی‌توانستند مانع از رسیدنش به سن نزر شوند. کمی قبل از ۱۶:۰۰ ۲۵ می، تووی ناو هواپیمابر اچ ام اس ویکتوریوس و چهار ناو سبک را آزاد کرد که در مسیری قرار گیرند که بتوانند بمب افکنهای اژدرافکن خود را استفاده کند.[۷۷] در ۲۲:۰۰، ویکتوریوس عملیات ضربتی را با فرستادن مجموعه‌ای از شش جنگنده فری فولمر و نه اژدرافکن فری سوردفیش آغاز کرد. هوانوردان بی تجربه نزدیک بود که در هنگام نزدیک شدن به نورفولک حمله کنند، این گیجی خدمه توپخانه ضدهوایی بیسمارک را هشیار کرد.[۷۸] بیسمارک حتی از توپخانه اصلی و ثانویه خود با شلیک حداکثر برای ایجاد امواج غول‌آسا در مسیر اژدرافکن‌های درحال نزدیک شدن استفاده کرد.[۷۹] با این حال هیچیک از هواپیماها سرنگون نشدند. بیسمارک از نه تا از هشت اژدری که به سویش پرتاب شده بود جان به در برد.[۷۸] نهمین اژدر به میانه کشتی و روی زره اصلی برخورد کرد و صدمه جزئی ایجاد کرد. به علت شوک ناشی از موج برخورد یک نفر به سمت دیواری پرتاب و کشته شد، پنج نفر دیگر زخمی شدند.[۸۰]

شک ناشی از انفجار اژدر صدمه جزیی به تجهیزات الکترونیکی وارد کرد، با این حال سرعت بالا و مانورهای سنگین برای پرهیز از اژدرها صدمات جدی تری وارد کرد. تغییرات سریع سرعت و جهت منجر به شل شدن تشکهای برخورد شد و ورود آب ناشی از سوراخ جلویی افزایش یافت، در نهایت اتاق دیگ بخار کناری شماره دو تخلیه شد. از دست دادن دو دیگ بخار در سمت محور کناری و علاوه بر آن کاهش سطح سوخت و افزایش فرورفتگی جلویی کشتی منجر به کاهش سرعت به ۱۶ گره دریایی شد. غواصان تشکهای برخوردی جلویی را تعمیر کردند و کشتی توانست سرعتش را به ۲۰ گره افزایش دهد. خدمه فرماندهی به این نتیجه رسیده بودند که این اقتصادی ترین سرعت برای سفر به فرانسه اشغالی می‌تواند باشد.[۸۱]

کمی بعد از خروج سوردفیش‌ها از صحنه بیسمارک و پرنس ولز در یک دویل توپخانه دیگر درگیر شدند. هر دو کشتی نتوانست برخوردی را ثبت کنند.[۸۲] تیم کنترل صدمه بیسمارک بلافاصله بعد این درگیری کوتاه به فعالیت ادامه دادند. آب دریایی که اتاق دیگ بخار دو را پر کرده بود سیستم تغذیه آب ژنراتور توربین ۴ را تهدید می‌کرد، این اجازه ورود آب شور به توربین‌ها را می‌داد. آب شور می‌توانست تیغه‌های توربین‌ها را تخریب کند و این می‌توانست سرعت کشتی را دچار کاهش کند. تا صبح ۲۵ می خطر رفع شده بود. کشتی به ۱۲ گره کاهش سرعت داد تا به غواصان اجازه پمپاژ سوخت از مخازن جلویی به تانکرهای عقبی را بدهد، دو شلنگ متصل شد و مقادیر قابل توجهی سوخت با موفقیت منتقل شد.[۸۳]

در حالیکه تعقیب به آبهای آزاد می‌رسید، کشتی‌های ویک-واکر برای پرهیز از یوبوت‌های آلمانی که ممکن بود در منطقه باشند مجبور به حرکت زیگزاگ شدند. کشتی‌ها لازم بود برای ماندن در مسیر ده دقیقه به سمت استاربورد و ده دقیقه به سمت پورت حرکت کنند. در آخرین دقایق چرخش به پورت بیسمارک از رادار سوفولک خارج شد.[۸۴] در ساعت ۳:۰۰ صبح ۲۵ می لوجینز دستور افزایش سرعت کشتی به حداکثر که ۲۸ گره بود را صادر کرد. او سپس دستور داد کشتی حرکتی دایره‌وار به سمت غرب و سپس شمال انجام دهد. این مانور که همزمان با دوره‌ای بود که کشتی از برد راداری خارج شده بود، بیسمارک موفق شد تماس راداری را بشکند و در پشت تعقیب کنندگانش قرارگیرد. کاپیتان سوفولک تصور می‌کرد که بیسمارک به غرب رفته و سعی کرد با حرکت به غرب آن را پیدا کند. بعد از یک ساعت او به ویک-واکر اطلاع داد، ویک واکر دستور داد که سه کشتی پراکنده شوند تا بتوانند در نور روز به جستجوی دیداری کشتی بپردازند. [۸۵]

جستجوی نیروی دریایی سلطنتی آشفته شد، چرا که کشتی‌های بریتانیایی دچار کمبود سوخت بودند. ویکتوریوس و ناوهای اسکورتش به غرب فرستاده شدند، کشتی‌های ویکی واکر یه سمت جنوب و غرب ادامه دادند و تووی همچنان به سمت میان اطلس ادامه مسیر داد. نیروی اچ به مرکزیت ناوهواپیمابر آرک رویال که از جبل الطارق حرکت کرده بود هنوز یک روز دورتر بود.[۸۶] لوجینز که از دررفتنش از تعقیب آگاه نبود پیغامی رادیویی به مقر دریایی غرب در پاریس مخابره کرد که سیگنالش توسط بریتانیایی‌ها ردیابی شد و از طریق آن گرای بیسمارک مشخص شد. با اینحال این اطلاعات به اشتباه محاسبه شد و در نتیجه ناوگروه تووی جهت اشتباهی را برای هفت ساعت طی کردند. زمانی که اشتباه پیدا شد بیسمارک رفته بود. [۸۷]

ناوهواپیما بر آرک رویال با گروهی از سوردفیش‌ها در پرواز بر فرازش

رمزشکن‌های بریتانیایی رمز سیگنال آلمانی را شکستند که شامل دستور به لوجینز برای حرکت به سمت برست بود. از آنجا که واحدهای لوفت‌وافه برای حمایت به برست تغییر مکان داده بودند، مقاومت فرانسه این اطلاعات را تایید کرد. تووی اکنون می‌توانست نیروهای خود را به سمت فرانسه و مناطقی که احتمال عبور بیسمارک بود تغییر مسیر دهد.[۸۸] یک اسکادران از پیبی کاتالیتاهای گارد ساحلی مستقر در ایرلند شمالی هم به جستجو ملحق شدند و مسیر احتمالی بیسمارک به سمت فرانسه اشغالی را پوشش دادند. در ۱۰:۳۰ ۲۶ می یک خلبان کاتالینا به نام لئونارد بی اسمیت از نیروی دریایی آمریکا بیسمارک را در ۶۹۰ مایلی شمال غرب برست شناسایی کرد. [۹۰] با همین سرعت بیسمارک آنقدر نزدیک بود که در کمتر از یک روز به محافظت یوبوت‌ها و لوفت‌وافه برسد. هیچ نیروی بریتانیایی در نزدیکی نبود تا جلویش را بگیرد.[۹۱]

تنها امکان برای نیروی دریایی سلطنتی آرک رویال با نیروی اچ به فرماندهی آدمیرال جیمز سامرویل بود.[۹۲] ویکتوریوس، پرنس ولز ، سوفولک و اچ ام اس ریپالس به علت کمبود سوخت مجبور به کناره‌گیری از جستجو شدند. تنها کشتی‌های سنگین باقی‌مانده کینگ جرج و رادنی بودند اما آنها خیلی دور بودند.[۹۳] سوردفیشهای آرک رویال از قبل در اطراف محل شناسایی کاتالینا در حال پرواز بودند. چندین اژدرافکن نبردناو را در ۶۰ مایلی آرک رویال شناسایی کردند. سامرویل بلافاصله بعد بازگشت سوردفیش‌ها و تجهیزشان با اژدر دستور حمله صادر کرد. او از رزمناو اچ ام اس شفیلد جدا شد تا بیسمارک را در نظر بگیرد، هوانوردان آرک رویال از این باخبر نشدند. [۹۴] در نتیجه سوردفیشی که با اژدرهای مجهز به چاشنی‌های جدید مغناطیسی مسلح شده بود به اشتباه به شفیلد حمله کرد. چاشنی‌های مغناطیسی عمل نکردند و شفیلد صدمه ندیده جان به در برد.[۹۵]

یک سوردفیش از آرک رویال بعد از حمله پرتاب اژدر به بیسمارک

بعد از بازگشت به آرک رویال سوردفیش‌ها با اژدرهای مجهز به چاشنی‌های تماسی مسلح شدند. حمله دوم از ۱۵ هواپیما تشکیل شده بود و در ساعت ۱۹:۱۰ آغاز شد. در ۲۰:۴۷ شیرجه تهاجمی خود از میان ابرها را آغاز کردند.[۹۶] درحالیکه سوردفیش‌ها به بیسمارک نزدیک می‌شدند، بیسمارک با تویخانه اصلی‌اش به سمت شفیلد آتش گشود، دومین آتش‌بارش شفیلد را دربرگرفت. ترکش‌های توپ روی شفیلد فرود آمد و دو نفر را کشت و چندین نفر را زخمی کرد.[۹۷] شفیلد زیر پوشش استتار دود به سرعت عقب‌نشینی کرد.

سوردفیش‌ها سپس به بیسمارک حمله کردند، بیسمارک درحالیکه توپخانه ضدهوایی‌اش سعی بر نابودی بمب‌افکن‌های مهاجم را داشتند چرخش شدیدی انجام داد. او توانست بیشتر اژدرها را رد کند اما دو تا از آنها به هدف اصابت کردند.[۹۸] یکی در میانه در سمت پورت و درگیری درست زیر لبه پایینی کمربند زرهی کشتی. نیوری انفجار تا حدودی توسط سیستم حفاظتی زیر آب و کمربند زرهی گرفته شد، اما مقداری صدمات ساختاری وارد شد، که اجازه ورود مقدار کمی آب به کشتی را داد.[۹۹] در حمله اژدری دوم عقب کشتی در سمت پورت و نزدیک محور سکان مورد اصابت قرار گرفت. کوپلینگ سکان پشتی به سختی صدمه دیده بود و امکان غیرفعال کردن سکان که در جهت چرخش ۱۲ درجه به پورت قفل شده بود نبود. انفجار همچنین صدممه قابل توجهی ناشی از شوک به بار آورده بود.[۱۰۰] خدمه بارها سعی کردن که کنترل جهت دهی را به دست کردند و در نهایت موفق شدند سکان استاربورد را تعمیر کنند اما سمت پورت همچنان گیرکرده بود. پیشنهاد تخریب سکان با مواد منفجره با مخالفت لوجینز مواجه شد چرا که صدمه ناشی از انفجار می‌توانست به پروانه‌ها صدمه بزند و حرکت کشتی را مختل کند.[۱۰۱][۱۰۲] در ۲۱:۱۵ لوجینز گزارش داد که کشتی قابل مانور دادن نیست.[۱۰۳]

غرق شدن[ویرایش]

با گیر سکان پورت، بیسمارک روی یک دایره بزرگ در حال حرکت بود و نمی توانست از نیروهای تووی بگریزد. با اینکه کمبود سوخت ناوگان در اختیار بریتانیایی‌ها را کوچکتر کرده بود. نبردناوهای کینگ جورج پنجم و رادنی و در کنارشان رزمناوهای سنگین دورستشایر و نورفولک، همچنان در دسترس بودند.[۱۰۴] لوجینز در ۲۱:۴۰ به مرکز فرماندهی پیغام داد: «کشتی غیرقابل مانور. ما تا آخرین گلوله خواهیم جنگید. پاینده باد پیشوا.»[۱۰۵] روحیه خدمه هر لحظه بیشتر افسرده می‌شد، به خصوص وقتی که پاسخ از فرماندهی دریایی به کشتی رسید. در حالیکه قصد داشت روحیه را تقویت کند تنها وضعیت وخیم فعلی را روشن‌تر می‌کرد.[۱۰۶] در شروع تاریکی بیسمارک روی شفیلد آتش گشود که شفیلد به سرعت فرار کرد و در دید کم تماس را از دست داد. گروه پنج ناوشکن کاپیتان فیلیپ ویان وظیفه داشتند در طول شب تماس با بیسمارک را حفظ کنند.[۱۰۷]

در ساعت ۲۲:۳۸ کشتی‌ها با بیسمارک درگیر شدند، نبردناو به سرعت پاسخشان را با توپخانه اصلی داد. پس از شلیک سه آتشبار توانست ناوشکن پیوران واحد نظامی لهستان در غرب را در میان بگیرد. ناوشکن فاصله‌اش را نزدیک کرد تا اینکه پس از یک برخورد نزدیک در فاصله ۱۲۰۰۰ متری مجبور شد جهتش را عوض کند و دور شود.[۱۰۳] در طی شب و تا صبح ناوشکن‌های ویان مرتباً به بیسمارک نزدیک می‌شدند و با منور او را آشکار کرده و چند دوجین اژدر به سویش پرتاب کردند که هیچیک به او برخورد نکردند. میان ۵:۰۰ تا ۶:۰۰ خدمه بیسمارک تلاش کردند هوای شناور آرادو ۱۹۶ کشتی را برای حمل روزنگار جنگی کشتی و فیلمهای درگیری با هود و سایر مدارک مهم روانه کنند. سومین گلوله پرنس ولز به خط بخار پرتابگر هواپیما صدمه رسانده بود و آن را بی‌استفاده کرده بود. خدمه که نتوانستند به این صورت هواپیما را پرتاب کنند به سادگی آن را روی عرشه هل دادند.[۱۰۸]

رادنی در حال شلیک به بیسمارک

بعد از شروع روز ۲۷ می کینگ جورج پنجم حمله را رهبری کرد. رادنی در پی آن در سمت پورت حرکت می‌کرد، تووی قصد داشت مستقیماً به سمت بیسمارک حرکت کند تا به فاصله ۸ مایلی برسد. در آن نقطه به سمت جنوب می‌چرخید تا کشتی‌هایش را در موازات بیسمارک قرار دهد.[۱۰۹] در ۰۸:۴۳ دیده بان‌های کینگ جورج پنجم بیسمارک را در ۲۳۰۰۰ متری ردیابی کردند. چهار دقیقه بعد دو توپخانه جلویی رادنی، در مجموع شش توپ ۱۶ اینچی آتش گشودند، سپس توپهای ۱۴ اینچی کینگ جرج پنجم شروع به شلیک کردند. بیسمارک در ۸:۵۰ با توپهای جلویی پاسخ داد در دومین آتشبار رادنی را دربرگرفت.[۱۱۰]

با کاهش فاصله توپخانه دوم کشتی‌ها هم به نبرد پیوست. نورفولک و دورستشایر نزدیک شدند و توپهای ۸ اینچی خود را شلیک کردند. در ۰۹:۰۲ یک گلوله ۱۶ اینچی از رادنی به ابرسامانه (superstructure) جلویی بیسمارک برخورد کرد، چند صد نفر را کشت و به توپ‌های جلویی صدمه جدی وارد کرد. بر طبق بازماندگان، این برخورد احتمالاً لیندمن و لوجینز و بقیه خدمه پل فرماندهی را کشت.[۱۱۱] توپخانه اصلی در این لحظه از کار افتاده بود، با این حال در ۰۹:۲۷ توانست آخرین آتشبار خود را انجام دهد.[۱۱۲] یکی از گلوله‌های بیسمارک در ۲۰ فیتی دماغه جلویی رادنی فرود آمد و تیوب‌های اژدر استاربوردش را از کار انداخت. این نزدیک ترین برخورد برخوردی بود که بیسمارک توانست به رقبایش بزند.[۱۱۳] ایستگاه اصلی کنترل توپ‌ها به سرعت تخریب شد، ستوان فون مولن‌هایم در کنترل عقبی کنترل آتش توپخانه عقب را به اختیار گرفت. او توانست سه آتشبار انجام دهد تا اینکه برخورد یک گلوله دایرکتور توپ و ابزارآلاتش را تخریب کرد. او دستور شلیک مستقل توپ‌های فعال باقی‌مانده را داد، اما در ۰۹:۳۱ همه چهار توپخانه اصلی خنثی شده بودند.[۱۱۴]

در ساعت ۱۰:۰۰ دو نبردناو تووی بیش از ۷۰۰ آتشبار اصلی شلیک کرده بودند، خیلی از آنها از فاصله خیلی نزدیک بودند، بیسمارک که به ویرانه‌ای تبدیل شده بود از دماغه تا انتها در آتش می‌سوخت. بیسمارک دچار فرورفتگی ۲۰ درجه به سمت پورت شده بود و پشتش در آب فرو رفته بود. رادنی به به فاصله ۲۷۰۰ متری و برد نقطه خالی برای توپ‌هایش نزدیک شد و به کوبیدن بدنه آسیب‌دیده کشتی ادامه داد. تووی نمی‌توانست اعلام آتش بس کند مگر اینکه آلمانیها تغییر پرچم دهند و یا آشکار شود که در حال ترک کشتی هستند. [۱۱۵] رادنی دو اژدر از لوله سمت پورت خود شلیک کرد و یک برخورد ادعا شد. [۱۱۶] طبق لودویک کندی این ادعا «اگر درست باشد تنها مورد در تاریخ است که یک نبردناو نبردناو دیگر را با اژدر هدف قرار داده است.[۱۱۳]

اچ‌ام‌اس دورستشایر در حال از آب گرفتن بازماندگان

افسر یکم هانس اولز [پانویس ۴] به تمامی خدمه مستقر در عرشه پایینی دستور ترک کشتی را داد، او به خدمه موتورخانه دستور بازکردن درهای ضدآب کشتی و آماده کردن مواد انفجاری عقب‌نشینی شوند.[۱۱۷] گرهارد یوناک [پانویس ۵] ، افسر سرمهندس به مردانش دستور داد خرج تخریبی را با فیوز ۹ دقیقه‌ای تنظیم کنند، اما از آنجا که سیستم ارتباط داخلی خراب شده بود پیغامبری را برای تایید دستور غرق کشتی فرستاد. پیغامبر هیچگاه بازنگشت و یوناک خرج را روشن کرد و به خدمه‌اش دستور ترک کشتی را داد.[۱۱۸] یوناک و رفقایش در حالیکه در راه بالا رفتن از طبقات مختلف بودند صدای انفجار خرج را شنیدند.[۱۱۹] در همان زمان اوئلز با شتاب در حال طی کشتی و دستور به خدمه برای ترک پستهایشان بود. بعد از رسیدن به عرشه انفجار بزرگی او و حدود صد نفر دیگر را به کشتن داد.[۱۲۰]

چهار کشتی انگلیسی در مجموع ۲۸۰۰ گلوله به بیسمارک شلیک و ۴۰۰ برخورد به ثبت رساندند ولی همچنین در غرق کردن بیسمارک با توپ ناتوان ماندند. در حدود ۱۰:۲۰، در حالیکه دچار کمبود سوخت بودند تووی به رزمناو دورستشایر دستور غرق بیسمارک با اژدر را داد و نبردناوهایش را به پشت در سمت پورت فرستاد.[۱۲۱] دورستشایر چهار جفت اژدر به سمت استاربورد بیسمارک شلیک کرد. که یکی از آنها برخورد کردند. دورستشایر سپس به سمت پورت چرخید و اژدر دیگری شلیک کرد که برخورد کرد. زمانیکه این حمله اژدری به وقوع می‌پیوست کشتی از قبل در حال فرورفتن در آب بود، به طوریکه بخشی از عرشه زیر آب رفته بود. [۱۱۹] نه نظر می‌رسد که آخرین اژدر ممکن است روی ابرساختار سمت پورت بیسمارک منفجر شده باشد، که در آن زمان زیر آب بود.[۱۲۲] حدود ۱۰:۳۵، بیسمارک به پورت مایل شده و به آرامی از عقب شروع به غرق شدن کرد و در ۱۰:۴۰ از سطح ناپیدا شد.[۱۲۳] بعضی از بازماندگان گزارش دادند که کاپیتان لیندمن را ایستاده به حالت خبردار در دماغه کشتی در هنگام غرق شدن مشاهده کرده‌اند.[۱۲۴] یوناک که در هنگام واژگون شدن کشتی را ترک کرد مشاهده کرد که سمت استاربورد زیر آب کشتی هیچ صدمه‌ای نخورده است.[۱۱۸] فون مولن‌هایم-رچبرگ هم چنین ارزیابی را گزارش داد ولی احتمال داد که سمت پورت کشتی که در آن موقع زیر آب بود صدمه قابل توجهی خورده باشد.[۱۲۴] حدود ۴۰۰ مرد اکنون در آب بودند.[۱۱۸] دورستشایر و ناوشکن اچ‌ام‌اس مائوری وارد شدند و برای بالا کشیدن بازماندگان طنابهایشان را پایین بردند. در ۱۱:۴۰ کاپیتان دورستشایر دستور خاتمه عملیات نجات را بعد از مشاهده چیزی که تصور می‌شد یک یوبوت باشد صادر کرد. دورستشایر ۸۶ نفر و مائوری ۲۵ نفر را تا آن زمان که صحنه را ترک کردند نجات داده بودند.[۱۲۵] یک یوبوت کمی بعد به بازماندگان رسید و سه نفر را پیدا کرد. یک کرجی آلمانی دو نفر دیگر را نجات داد. یکی از افرادی که توسط انگلیسی‌ها نجات داده شده بود در اثر زخمهایش روز بعد مرد. از خدمه ۲۲۰۰ نفری بیسمارک فقط ۱۱۴ نفر زنده ماندند.[۱۲۳]

بیسمارک در ورماخبریچ (گزارش نیروهای مسلح آلمان) سه بار در عملیات راینوبونگ یاد شد. اولین موردی از نبرد آبراه دانمارک بود،[۱۲۶] دومین بار خلاصه‌ای از تخریب کشتی بود،[۱۲۷] و سومین بار ادعای اغراق شده‌ای بود که بیسمارک یک ناوشکن انگلیسی را غرق کرده و پنج هواپیما را سرنگون کرده است.[۱۲۸] در ۱۹۵۹، سی‌اس فارستر رمانش به نام آخرین نه روز بیسمارک را منتشر کرد. این کتاب توسط فیلم سینمایی بیسمارک را غرق کنید! که یک سال بعد منتشر شد اقتباس شد. جهت افزودن جلوه‌های دراماتیک، فیلم بیسارک را در حال غرق کردن یک ناوشکن و دو هواپیما نشان می‌دهد، اتفاقی که هیچگاه به وقوع نپیوسته بود.[۱۲۹] در همان سال جانی هورتون آهنگ بیسمارک را غرق کنید منتشر کرد.[۱۳۰]

پانویس[ویرایش]

یادداشت‌ها

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ Gröner, p. ۳۳.
  2. Campbell, "Germany 1906–1922", p. ۴۳.
  3. Gaack & Carr, p. ۱۰.
  4. Gaack و Carr به.
  5. ویلیامسون.
  6. Gröner.
  7. Garzke & Dulin, p. ۲۰۳.
  8. Gardiner & Chesneau, pp. ۱۶, ۲۲۴.
  9. Williamson, p. ۴۳.
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ Gröner, p. ۳۵.
  11. von Müllenheim-Rechberg, pp. ۲۹–۳۰.
  12. Gaack & Carr, p. ۲۶.
  13. Grützner, p. ۱۶۶.
  14. Gaack & Carr, p. ۷۷.
  15. Campbell, "Naval Weapons of World War II", p. ۲۱۹.
  16. ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ ۱۶٫۲ Garzke & Dulin, p. ۲۱۰.
  17. von Müllenheim-Rechberg, p. ۳۸.
  18. von Müllenheim-Rechberg, p. ۳۹.
  19. von Müllenheim-Rechberg, pp. ۴۴–۴۵.
  20. Bercuson & Herwig, p. ۳۹.
  21. Bercuson & Herwig, pp. ۳۹–۴۰.
  22. Bercuson & Herwig, p. ۴۰.
  23. Bercuson & Herwig, p. ۴۱.
  24. Garzke & Dulin, pp. ۲۱۰–۲۱۱.
  25. ۲۵٫۰ ۲۵٫۱ Garzke & Dulin, p. ۲۱۱.
  26. Bercuson & Herwig, p. ۴۳.
  27. Bercuson & Herwig, pp. ۴۴–۴۵.
  28. von Müllenheim-Rechberg, p. ۷۱.
  29. von Müllenheim-Rechberg, p. ۷۴.
  30. Bercuson & Herwig, pp. ۵۵–۵۶.
  31. Bercuson & Herwig, p. ۶۳.
  32. ۳۲٫۰ ۳۲٫۱ Garzke & Dulin, p. ۲۱۴.
  33. Bercuson & Herwig, p. ۶۴.
  34. ۳۴٫۰ ۳۴٫۱ Bercuson & Herwig, p. ۶۵.
  35. Bercuson & Herwig, pp. ۶۶–۶۷.
  36. Bercuson & Herwig, p. ۶۸.
  37. Zetterling & Tamelander, p. ۱۱۴.
  38. von Müllenheim-Rechberg, p. ۸۳.
  39. von Müllenheim-Rechberg, p. ۸۴.
  40. Zetterling & Tamelander, p. ۱۲۰.
  41. Bercuson & Herwig, p. ۷۱.
  42. Bercuson & Herwig, p. ۷۲.
  43. Garzke & Dulin, p. ۲۱۵.
  44. ۴۴٫۰ ۴۴٫۱ Garzke & Dulin, p. ۲۱۶.
  45. Bercuson & Herwig, p. ۱۲۶.
  46. Bercuson & Herwig, pp. ۱۲۶–۱۲۷.
  47. Bercuson & Herwig, p. ۱۲۷.
  48. Bercuson & Herwig, pp. ۱۲۹–۱۳۰.
  49. Bercuson & Herwig, p. ۱۳۲.
  50. Bercuson & Herwig, pp. ۱۳۳–۱۳۴.
  51. Garzke & Dulin, pp. ۲۱۹–۲۲۰.
  52. Zetterling & Tamelander, p. ۱۶۷.
  53. ۵۳٫۰ ۵۳٫۱ Bercuson & Herwig, p. ۱۵۱.
  54. Garzke & Dulin, p. ۲۲۰.
  55. Bercuson & Herwig, pp. ۱۵۱–۱۵۲.
  56. Bercuson & Herwig, pp. ۱۵۲–۱۵۳.
  57. ۵۷٫۰ ۵۷٫۱ Bercuson & Herwig, p. ۱۵۳.
  58. Bercuson & Herwig, pp. ۱۵۵–۱۵۶.
  59. ۵۹٫۰ ۵۹٫۱ Garzke & Dulin, p. ۲۲۳.
  60. Zetterling & Tamelander, p. ۱۷۶.
  61. Zetterling & Tamelander, pp. ۱۷۶–۱۷۷.
  62. Bercuson & Herwig, pp. ۱۶۲–۱۶۳.
  63. Bercuson & Herwig, pp. ۱۶۴–۱۶۵.
  64. Kennedy, p. ۷۹.
  65. Bercuson & Herwig, pp. ۱۶۵–۱۶۶.
  66. Garzke & Dulin, p. ۲۲۴.
  67. Garzke & Dulin, p. ۲۲۶.
  68. Bercuson & Herwig, p. ۱۶۷.
  69. Bercuson & Herwig, p. ۱۶۸.
  70. ۷۰٫۰ ۷۰٫۱ Bercuson & Herwig, p. ۱۷۳.
  71. Bercuson & Herwig, pp. ۱۷۳–۱۷۴.
  72. Bercuson & Herwig, pp. ۱۷۴–۱۷۵.
  73. Williamson, p. ۳۳.
  74. Bercuson & Herwig, p. ۱۷۵.
  75. Zetterling & Tamelander, pp. ۱۹۲–۱۹۳.
  76. Garzke & Dulin, p. ۲۲۷.
  77. Zetterling & Tamelander, pp. ۱۹۴–۱۹۵.
  78. ۷۸٫۰ ۷۸٫۱ Garzke & Dulin, p. ۲۲۹.
  79. Bercuson & Herwig, p. ۱۸۹.
  80. Garzke & Dulin, pp. ۲۲۹–۲۳۰.
  81. Garzke & Dulin, p. ۲۳۰.
  82. Bercuson & Herwig, pp. ۱۹۲–۱۹۳.
  83. Bercuson & Herwig, p. ۲۲۶.
  84. Bercuson & Herwig, pp. ۲۲۹–۲۳۰.
  85. Bercuson & Herwig, pp. ۲۳۰–۲۳۱.
  86. Bercuson & Herwig, pp. ۲۳۲–۲۳۳.
  87. Garzke & Dulin, p. ۲۳۱.
  88. Garzke & Dulin, p. ۲۳۲.
  89. Miller, p. ۱۶۲.
  90. اسمیت یکی از نه افسر آمریکایی اختصاص داده شده به نیروی هوایی سلطنتی به عنوان دیده‌بان ویژه بود.[۸۹]
  91. Garzke & Dulin, p. 233.
  92. Zetterling & Tamelander, p. 234.
  93. Zetterling & Tamelander, p. 233.
  94. Zetterling & Tamelander, p. 235.
  95. Zetterling & Tamelander, pp. 236–237.
  96. Bercuson & Herwig, pp. 258–259.
  97. Bercuson & Herwig, p. 259.
  98. Bercuson & Herwig, pp. 259–261.
  99. Garzke & Dulin, p. 234.
  100. Garzke & Dulin, pp. 234–235.
  101. Garzke & Dulin, pp. 235–236.
  102. Kennedy, p. 211.
  103. ۱۰۳٫۰ ۱۰۳٫۱ Garzke & Dulin, p. 237.
  104. Bercuson & Herwig, pp. 271–272.
  105. von Müllenheim-Rechberg, p. 182.
  106. Zetterling & Tamelander, pp. 256–257.
  107. Bercuson & Herwig, p. 279.
  108. Garzke & Dulin, pp. 237–238.
  109. Bercuson & Herwig, pp. 286–287.
  110. Bercuson & Herwig, pp. 288–289.
  111. Bercuson & Herwig, pp. 290–291.
  112. Garzke & Dulin, p. 239.
  113. ۱۱۳٫۰ ۱۱۳٫۱ Kennedy, p. 246.
  114. Bercuson & Herwig, p. 291.
  115. Bercuson & Herwig, pp. 292–293.
  116. Reports of Proceedings 1921-1964. Sydney: Nautical Press & Publications. 1982. p. 140,. ISBN 0-949756-02-4. 
  117. Bercuson & Herwig, p. 293.
  118. ۱۱۸٫۰ ۱۱۸٫۱ ۱۱۸٫۲ Gaack & Carr, pp. 80–81.
  119. ۱۱۹٫۰ ۱۱۹٫۱ Zetterling & Tamelander, p. 281.
  120. Bercuson & Herwig, p. 295.
  121. McGowen, p. 56.
  122. Jurens et. al..
  123. ۱۲۳٫۰ ۱۲۳٫۱ Garzke & Dulin, p. 246.
  124. ۱۲۴٫۰ ۱۲۴٫۱ Zetterling & Tamelander, p. 282.
  125. Bercuson & Herwig, p. 297.
  126. Die Wehrmachtberichte, Band 1, pp. 538–540.
  127. Die Wehrmachtberichte, Band 1, p. 542.
  128. Die Wehrmachtberichte, Band 1, p. 544.
  129. Niemi, p. 99.
  130. Polmar & Cavas, p. 251.
  1. Ersatz Hannover
  2. Atlantic bow
  3. انگلیسی‌ها نمی‌دانستند که کشتی‌های آلمانی محلشان را وقتی در آبراه دانمارک بودند عوض کرده‌اند. دیده بانهای پرنس ولز به درستی کشتی‌ها را تشخیص داده بودند اما نتوانستند به آدمیرال هولند اطلاع دهند.
  4. Hans Oels
  5. Gerhard Junak
خطای یادکرد: برچسپ <ref> در <references> تعریف شده، ویژگی‌های گروهی «» را دارد که درون متن قبل از آن ظاهر نمی‌شود.

یادکردها

منابع[ویرایش]

  • Ballard, Robert D. (1990). Bismarck: Germany's Greatest Battleship Gives Up its Secrets. Toronto, ON: Madison Publishing. ISBN 978-0-7858-2205-9. 
  • Ballard, Robert D. (2008). Archaeological Oceanography. Princeton, NJ: Princeton University Press. ISBN 9780691129402. 
  • Bercuson, David J.; Herwig, Holger H. (2003). The Destruction of the Bismarck. New York, NY: The Overlook Press. ISBN 978-1-58567-397-1. 
  • Campbell, John (1985). Naval Weapons of World War II. London: Conway Maritime Press. ISBN 978-0-87021-459-2. 
  • Campbell, John (1987). "Germany 1906–1922". In Sturton, Ian. Conway's All the World's Battleships: 1906 to the Present. London: Conway Maritime Press. pp. 28–49. ISBN 978-0-85177-448-0. 
  • Gaack, Malte; Carr, Ward (2011). Schlachtschiff Bismarck—Das wahre Gesicht eines Schiffes—Teil 3 . Norderstedt, Germany: BoD – Books on Demand GmbH. ISBN 978-3-8448-0179-8. 
  • Gardiner, Robert; Chesneau, Roger, eds. (1980). Conway's All the World's Fighting Ships, 1922–1946. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. ISBN 978-0-87021-913-9. OCLC 18121784. 
  • Garzke, William H.; Dulin, Robert O. (1985). Battleships: Axis and Neutral Battleships in World War II. Annapolis, MD: Naval Institute Press. ISBN 978-0-87021-101-0. 
  • Gröner, Erich (1990). German Warships: 1815–1945. Annapolis, MD: Naval Institute Press. ISBN 978-0-87021-790-6. 
  • Grützner, Jens (2010). Kapitän zur See Ernst Lindemann: Der Bismarck-Kommandant – Eine Biographie . Zweibrücken, DE: VDM Heinz Nickel. ISBN 978-3-86619-047-4. 
  • Jackson, Robert (2002). The Bismarck. London: Weapons of War. ISBN 978-1-86227-173-9. 
  • Kennedy, Ludovic (1991). Pursuit: The Sinking of the Bismarck. London: Fontana. ISBN 978-0-00-634014-0. 
  • McGowen, Tom (1999). Sink the Bismarck: Germany's Super-Battleship of World War II. Brookfield, CT: Twenty-First Century Books. ISBN 0761315101. 
  • Miller, Nathan (1997). War at Sea: A Naval History of World War II. New York, NY: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-511038-8. 
  • Niemi, Robert (2006). History in the Media: Film and Television. Santa Barbara, CA: ABC-CLIO. ISBN 978-1-57607-952-2. 
  • Polmar, Norman; Cavas, Christopher P. (2009). Navy's Most Wanted. Washington, DC: Potomac Books. ISBN 978-1-59797-226-0. 
  • von Müllenheim-Rechberg, Burkhard (1980). Battleship Bismarck, A Survivor's Story. Annapolis, MD: Naval Institute Press. ISBN 978-0-87021-096-9. 
  • Williamson, Gordon (2003). German Battleships 1939–45. Oxford, England: Osprey Publishing. ISBN 978-1-84176-498-6. 
  • Die Wehrmachtberichte 1939–1945 Band 1, 1. September 1939 bis 31. Dezember 1941 . München: Deutscher Taschenbuch Verlag GmbH & Co. KG. 1985. ISBN 978-3-423-05944-2. 
  • Zetterling, Niklas; Tamelander, Michael (2009). Bismarck: The Final Days of Germany's Greatest Battleship. Drexel Hill, PA: Casemate. ISBN 978-1-935149-04-0. 

منابع برخط

پیوند به بیرون[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ نبردناو بیسمارک موجود است.


خطای یادکرد: خطای یادکرد: برچسب <ref> برای گروهی به نام «lower-alpha» وجود دارد، اما برچسب <references group="lower-alpha"/> متناظر پیدا نشد.