مردمان شیرازی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۴°۳۲′ جنوبی ۳۹°۲۵′ شرقی / ۴.۵۳۳° جنوبی ۳۹.۴۱۷° شرقی / -4.533; 39.417

شیرازی نام قومی از ساکنان سواحل شرق قاره آفریقاست که عمدتاً در زنگبار، پمبا و مجمع‌الجزایر قمر زندگی می‌کنند.

تاریخچه[ویرایش]

در گذشته شیراز بزرگترین شهر و مرکز تجارت جنوب ایران بود، از آنجا قالی، خنجر، عطر و ظروف سفالی به آفریقا صادر می‎شد و شهرت فراوان داشت، به گونه‎ای که ناحیه جنوب ایران را شیراز می‎گفتند، از این رو است که در منابع از ایشان با عنوان شیرازی و نه ایرانی نام برده‎اند.[۱] تاریخ ورود شیرازی‌ها به سواحل شرقی آفریقا در منابع مختلف، متفاوت ذکر شده‌است. در دانشنامه بریتانیکا آمده که ایرانیان در قرن دهم میلادی و اعراب در نیمه دوم قرن دوازدهم از طریق اقیانوس هند، راهی زنگبار شدند. مهمترین این افراد، شیرازی نام داشتند.[۲]

بر اساس شواهد گروهی از شاهزادگان ایرانی که به تجارت اشتغال داشتند در هفت شهر در طول سواحل شرقی آفریقا مستقر شدند. هرچند که برخی در مورد ریشه ایرانی این افراد ابراز تردید کرده‌اند اما کمیساریای عالی سازمان ملل برای پناهندگان در نشریات خود، قوم شیرازی را ایرانیانی می‌داند که از شیراز به جهت تجارت برده، عاج و ادویه راهی شرق آفریقا شده‌اند. به نظر می‌رسد ازدواج بین ایرانیان ساکن زنگبار با آفریقایی‌ها رایج‌تر از ازدواج اعراب و آفریقایی‌ها بوده‌است و آفریقایی‌های حاصل از ازدواج با افراد غیرآفریقایی با نام شیرازی شناخته می‌شده‌اند. [۳]

قوم شیرازی بر این باورند که اجداد آنها شاهزادگانی ایرانی بودند و در زمان‌هایی بسیار دور از ایران به آفریقا مهاجرت کرده‌اند. اولین مهاجرت با ورود علی بن سلطان حسن از شیراز به زنگبار صورت گرفته‌است. حوالی سال ۹۷۵ میلادی وی کابوسی می‌بیند که در آن یک موش عظیم‌الجثه با فک‌های آهنین ستون‌ها و پی‌های قصر وی را از بین برده‌است. او این کابوس را نشانه‌ی بدیمنی، زیان و ناراحتی بر خانه‌اش تعبیر کرد و به همراه خانواده، دوستان وفادار و مریدانش با هفت کشتی از شیراز خارج شدند. آنها در راه دچار طوفان گشته و در هفت نقطه مختلف از ساحل به خشکی رسیدند و در این نقاط خشکی، جوامع شیرازی را بنا نهادند.[۴]

شیرازی‌ها همچون باقی مردمان شرق آفریقا به زبان سواحیلی صحبت می‌کنند. این گروه اسلام را در جنوب و شرق آفریقا گسترش داده‌اند. مذهب ایشان اسلام سنی است و پاره‌ای از ایشان نیز شیعه هستند.

شواهدی بر ایرانی بودن قوم شیرازی[ویرایش]

  • بقایای چندین بنای قدیمی در تانزانیا به بازرگانان شیرازی نسبت داده شده‌است. از این بناهای تاریخی میتوان به مخروبه‌ی دهکده‌ی ماهیگیری تونگونی، و سایر بناها در تانبوتا و جزیره پمبا اشاره کرد.
  • وجود بشقاب‌های چینی در قبرهای منسوب به ملوانان ایرانی در زنگبار نشان‌دهنده‌ی وجود ارتباط تجاری بین قاره‌ی آفریقا و جنوب چین می‌باشد. گمان می‌رود این ارتباط تجاری از طریق بازرگانان ایرانی صورت می‌گرفته‌است. [۵]
  • ۴۵۸ سکه‌ی نقره ضرب‌شده با نام بهرام در بقایای قصر باستانی در پمبا نشان می‌دهد که ایرانیان در این جزیره ساکن بوده‌اند.[۵]
  • رسم الخط کوفی در مسجد شیرازی‌های کیزیمکازی در زنگبار، با بقایای خط کوفی پیدا شده در بندر سیراف در استان بوشهر ایران به یکدیگر شبیه هستند. به گفته دیوید وایت هاوس، این امر نشان‌دهنده‌ی سکونت دائمی مسلمانان ایران در سواحل شرقی آفریقاست. ایرانیان برای ادامه سکونت در زنگبار، مسجد، قصر و شهر ساخته‌اند.[۶]
  • برگزاری جشن نوروزی (به انگلیسی: nairuzi) که در آن دهقانان سال نوی زراعی را جشن می‌گیرند. این جشن شامل مراسم مختلفی از قبیل حمام و شستشو در آب دریا به قصد پاک شدن، و برپایی آتش و اجرای مراسم آئینی تولد دوباره‌ی انسان از آتش است که به وسیله‌ی ابزار ابتدایی صورت می‌گیرد. این مراسم ممکن است دارای ریشه‌هایی ایرانی باشد. [۵]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. عبدالله فریار، مجله وحید، نیمه اول دی 1355، شماره 199، صفحه 613تأسیس امپراطوری زنگ یاکیلوا
  2. شیرازی،دانشنامه بریتانیکا، تاریخ دسترسی: تیر ۱۳۹۱
  3. گروه بین‌المللی حقوق اقلیت، راهنمای جهانی اقلیت ها و مردمان بومی، جمهوری متحده تانزانیا: شیرازی و اعراب زنگبار، ۲۰۰۸، تاریخ دسترسی:۲۹ ژوئن۲۰۱۲
  4. گروه‌های قومی تانزانیا، مرکز مطالعات آفریقا، دانشگاه پنسیلوانیا، تاریخ دسترسی: تیرماه ۱۳۹۱
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ عبدالشریف، فرهنگ کشتی‌های بادبانی و اقیانوس هند: چندفرهنگی، تجارت و اسلام. انتشارات دانشگاه کلمبیا، سپتامبر ۲۰۱۰
  6. دیوید وایت هاوس، سیراف: تاریخ، نقشه‌برداری و محیط. موسسه بریتانیایی مطالعات باستان‌شناسی ایران،دانشگاه آکسفورد، ۲۰۰۹

پیوند به بیرون[ویرایش]