زبان سواحلی

گسترهٔ زبان سواحلی در آفریقای شرقی.

زبان سواحلی عضوی از خانوادهٔ زبان‌های بانتو است و در شرق آفریقا به‌کار می‌رود. سواحلی زبان اول حدود ۵ میلیون نفر و زبان دوم حدود ۵۰ میلیون نفر است. علاوه بر عربی، واژه‌های زبان‌های فارسی، آلمانی، هندی و انگلیسی نیز به دلیل ارتباطات با دیگر خانواده‌های زبانی وارد این زبان شده‌است.

تأثیر فارسی بر سواحلی

زبان سواحلی ترکیبی است از زبان مردم بومی منطقه به ویژه بنتو و بسیاری از واژه‌های عربی و فارسی. این زبان در شرق و تا حدودی مرکز آفریقا بکار برده می‌شود.

در زبان سواحلی برخی واژه‌ها با گویش بندری فارسی بسیار نزدیک و هم‌معنی هستند مانند:

• کاکا= برادر
• دادا= خواهر
• بندری= بندری (بندرگاه)
• سیفه=سیفه (روغن کوسه)
• منشوه= منشوه (یک نوع قایق)
• چنگو= چنگو (یک نوع ماهی خوش مزه برای برشتن)
• رفیقی= رفیق

در اصطلاحات دریانوردی و لنج‌داری و مراسم زار واژه‌های فارسی بیشتری وجود دارد.

چند واژه و معانیش در زبان سواحلی

• می‌می= من
• وی.وی= تو، شما
• زیچی= قشنگ، زیبا
• جمبو = سلام
• سننه= خوب، عالی
• کا کا میزی = دانشجو
• حباری= چطوری؟
• مزاری سننه= خیلی خوب
• کواری = خدا حافظ
• بووانا =اقا، جناب
• اسنتی سننه = خیلی ممنون
• جمبو بووانا = سلام آقا
• ح کونا ما تا تا= اشکالی ندارد، مشکلی نیست، خبر بدی نیست.

ادبیات زبان سواحلی

ادبیات به زبان سواحلی، در قالب اشعار حماسی شکل گرفته‌است. این اشعار از فرهنگ و ادب اسلامی مایه گرفته‌اند و دربارهٔ زندگانی محمد، پیامبر اسلام، علی‌ابن ابی طالب و حسین‌ابن علی سروده شده‌اند.

ابن حاجی غسّانی نیز اشعاری غیر مذهبی سرود. شیخ امری عابدی و ماتیاس مِنیمپالا از شاعران برجستهٔ سواحلی زبان در قرن بیستم میلادی هستند. نویسندگانی مانند دیوید دیوا و عُمر شریف، آثاری بر پایهٔ افسانه‌ها و اسطوره‌های سنتی شرق در این زبان آفریدند.

شَبان روبِرت، بزرگترین نویسندهٔ مسلمان و معاصر در زبان سواحلی است که داستانهای تربیتی نوشت. او آغازگر مقاله نویسی به این زبان است. در دورهٔ معاصر رمان‌ها و داستان‌های پلیسی نیز به زبان سواحلی نوشته شده‌است.

پیوند به بیرون

• فرهنگ لغات سواحلی

منابع

• زبان سواحلی، نوشته جی، اف، سخری، ترجمهٔ پریوش مقیم خان، ته‍ران، انتشارات قاضی، ۱۳۸۵.
• عبادیان، محمود، یکی از ویژگیهای زبانی فرهنگ مردم سواحلی، ادبیات داستانی، (پاییز ۱۳۷۳): ص ۴۰ - ۴۱ ویژه‌نامه.
• تاثیر اسلام بر فرهنگ سواحلی، عبدالعزیز، نامه فرهنگ، سال ۶، ش ۱، (به‍ار ۱۳۷۵)، ص ۱۵۰ - ۱۵۶.