ماه‌دوران سلطان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ماه‌دوران سلطان
زادروز ۱۵۰۰
بوسفور
درگذشت سوم فوریه ۱۵۸۰
استانبول
آرامگاه بورسامرادیه بورسا
محل زندگی استانبول
ملیت آلبانیا
نام‌های دیگر گلبهار
مذهب اسلام
همسر سلیمان قانونی
فرزندان شاهزاده مصطفی
راضیه سلطان


ماه‌دوران سلطان یا گلبهار (درگذشت: ۱۵۸۰) نام خاصگی نخست سلطان سلیمان قانونی است که شاهزاده مصطفی را زاد. از چگونگی آشنایی‌اش با دربار عثمانی چیزی در دست نیست.[۱][۲] گفته می شود ماه‌دوران دختر یک تاجر ثروتمند بود و اصالتی آلبانیایی یا چـِرکِسی داشت.[۳][۴]

نام‌شناسی[ویرایش]

ماه‌دوران به معنی همیشه زیبا یا کسی که زیباییش از بین نمی‌رود و یا دوران زیبایی است.[۵]معنی دیگر نام وی ماه بخت و اقبال است.[۶]سلیمان وی را ماه دوران گلبهار نامید که به معنی «گل رز» و در فصل بهار است.

بیوگرافی[ویرایش]

ماه دوران در سال 1500 در بوسفور (آلبانی) متولد شد.اوایل زندگی او کمی ناشناخته و ریشه یابی قومیتیش بحث برانگیز است. با توجه به مصاحبه با سعیده پریزاد تمروک اوغلو که از نوادگان ماه دوران است، ماه دوران دختر میرزا حیدر تمروک بیگ، شاهزاده ای در قرن 16 و شاهزاده خانم نازجان خاتون (دختر Meñli I Giray) بوده است.

ماه دوران در ژانویه یا فوریه 1512 با سلطان سلیمان ازدواج کرد. در آن زمان، سلیمان هنوز یک شاهزاده و والی مانیسا بود و شاهزاده مصطفی در سال 1515 به دنیا آمد.[۷] هنگامی که سلطان سلیم یکم در سپتامبر 1520 فوت کرد، سلیمان به همراه خانواده اش به استانبول پایتخت امپراتوری عثمانی منتقل شد و به تاج و تخت رسید. در سال 1525 راضیه سلطان به دنیا آمد.[۸]

در حرم سرای استانبول، ماه دوران سلطان یک رقیب سرسخت به نام خرم سلطان داشت که به تدریج به عنوان همسر رسمی سلیمان انتخاب شد.

با توجه به سنت و قوانین عثمانی، از همه شاهزادگان انتظار می رود که برای بخشی از آموزششان به عنوان والی یکی از استان ها انتخاب شوند. مصطفی به مانیسا فرستاده شد و ماه دوران سلطان او را همراهی کرد.

در اواخر سلطنت طولانی سلیمان، رقابت بین پسران سلیمان آشکار شد. علاوه بر این، خرم سلطان و وزیر اعظم رستم پاشا، سلیمان را علیه مصطفی تحریک کردند و مصطفی متهم به ایجاد ناآرامی و شورش شد. در طول جنگ با صفویان در ایران در 6 اکتبر 1553 در قونیه، سلیمان دستور اعدام مصطفی را صادر کرد.

فرزندان[ویرایش]

ماه دوران سلطان و سلطان سلیمان دو فرزند داشتند. یک پسر و یک دختر:

  1. شاهزاده مصطفی (۱۵۱۵ - ۶ اکتبر ۱۵۵۳)؛
  2. راضیه سلطان (۱۵۲۵ - ؟)،ازدواج با یحیی تاشلی جادی

مرگ[ویرایش]

ماه دوران سلطان در طی چندین سال پس از اعدام پسرش زندگی آشفته ای داشت. پس از آماده شدن آرامگاه پسرش در بورسا، به آنجا رفت و در فقر شدید زندگی می‌کرد. ۵ سال بعد از مرگ مصطفی، در سال ۱۵۵۸ خرم سلطان درگذشت و ۸ سال بعداز مرگ خرم نیز سلطان سلیمان درگذشت و سلیم در سال ۱۵۶۶ به پادشاهی رسید. با این که ماه‌دوران سلطان زمانی طولانی در فقر به سر برد اما چند سال آخر عمرش بهتر سپری شد، زیرا سلطان سلیم برای وی حقوقی در نظر گرفت. چند سال بعد از مرگ سلیم و در زمان پادشاهی مراد سوم در ۳ فوریه ۱۵۸۰ جسد ماه‌دوران را بر روی قبر پسرش پیدا کردند و او را در همان‌جا دفن کردند.[۹]

منابع[ویرایش]

  1. Suleyman the Magnificent 1495-1560
  2. [۱]
  3. The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire Studies in Middle Eastern History. Author: Leslie P. Peirce. Edition illustrated. Publisher Oxford University Press, 1993 ISBN 0-19-508677-5, 9780195086775 p. 55 "...a slave concubine of disputed origin — possibly Albanian or Circassian — Mahidevran appears among the..."
  4. Inside the Seraglio: private lives of the sultans in Istanbul. Author: John Freely. Edition illustrated, reprint Publisher Penguin, 2001 p. 51 "..The only concubine whose name is known was Mahidevran, identified variously as an Albanian or Circassian, who in 1515 gave birth to a son, Mustafa..."
  5. "İsim bulamadım — Mahidevran isminin anlamı" . Archived from the original on 2012-04-04. Retrieved 2012-04-10. ""Mah", Ay ya da güzel yüz, "Devran" devir ya da zaman anlamına geliyor. Mahidevran ise "zamanın güzeli, devrin güzeli" anlamına gelmektedir. Mahidevran Sultan Kanuni Sultan Süleyman'ın eşlerinden." 
  6. Leslie P., Peirce (1993). "Wives and Concubines: The Fourteenth and Fifteenth Centuries". The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire. 198 Madison Avenue, New York, New York 10016-4314: Oxford University Press. p. 55. ISBN 978-0-19-508677-5. 
  7. http://melikechimaymuhtesemyuzyil.blogspot.it/2014/05/mahidevran-hasekinin-cocuklar.html
  8. http://melikechimaymuhtesemyuzyil.blogspot.it/2014/05/mahidevran-hasekinin-cocuklar.html
  9. Lord Kinross: The Ottoman Centuries, (Trans. by Nilifer Epçeli) Altın Kitaplar, İstanbul, 2008, ISBN 978-975-21-0955-1 p. 233.

ویکی‌پدیای انگلیسی