شبه‌جزیره سیاه‌کوه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
شبه‌جزیره سیاه‌کوه.

شبه‌جزیره سیاه‌کوه (منقشلاق) شبه‌جزیره‌ای است در غرب قزاقستان. این شبه‌جزیره از سوی شمال و غرب به دریای خزر محدود شده است. سیاه‌کوه جزئی از استان منقیستاو قزاقستان به‌شمار می‌آید.

نام منقشلاق (Mangyshlak) قزاقی است و نام این جزیره از قدیم در فارسی «سیاهکوه» بوده است.[۱]

به‌جز تپه‌های سیاه‌کوه (کاراتاو=قره‌داغ) بقیه اراضی این شبه‌جزیره زیر سطح دریاهای آزاد قرار دارند. گودی «باتیر» ۱۳۰ متر زیر سطح دریا قرار گرفته است. در این شبه‌جزیره نفت، منگنز و زغالسنگ یافت می‌شود.[۲]

پیشینه[ویرایش]

دزدی دریایی قبایل ترکمن در شرق دریای خزر که از سده چهارم قمری/دهم میلادی با تاراج کشتی‌ها در شبه‌جزیره سیاه‌کوه آغاز شده بود در سده دوازده قمری/ هیجده میلادی به اوج خود رسید. منطقه اصلی این دزدان دریایی بعدها در نزدیکی سواحل صخره‌ای دماغه چله‌کن متمرکز شد.[۳]

تعداد بسیاری از قزاق‌ها در سال‌های ۱۳۰۷ تا ۱۳۱۵ به دلیل فشار استالین از شبه‌جزیره سیاه‌کوه از مرزهای شمالی ایران و با گذشتن از سختی‌های درگیری با عشایر ترکمن ترکمنستان وارد خاک ایران شدند. مهاجرت قزاق‌ها پس از آن نیز ادامه پیدا کرد. آن ها بیشتر در سه شهر گرگان، گنبد و بندرترکمن ساکن شدند و در هر سه شهر محل اصلی اقامت آن‌ها «قزاق‌محله» نام دارد.[۴][۵]

شهرهای شبه‌جزیره[ویرایش]

مسجد زیرزمینی بَکَت‌آتا در سیاه‌کوه.
  • آکتاو (آق‌داغ، شِفچنکو) (Шевченко)
  • بینو (Бейнеу)
  • اوزن (Узень)
  • منقشلاق (منقیستاو) (Мангышлак)
  • ژتی‌بای (یدی‌بای) (Жетыбай)
  • فورت شفچنکو (Форт-Шевченко)
  • شتپه (Шетпе)
  • ارلیوو (Ералиево)
  • تاوچیک (Таучик)
  • باوتینو (Баутино)
  • آق‌شُکُر (Акшукур)

منابع[ویرایش]

  1. de Planhol, Xavier: (1990), CASPIAN SEA i. GEOGRAPHY, Encyclopædia Iranica. Vol.V, Fasc. 1, pp. 48-50
  2. The Columbia Electronic Encyclopedia, 6th ed. 2012, Columbia University Press.
  3. de Planhol, Xavier: (1990), CASPIAN SEA i. GEOGRAPHY, Encyclopædia Iranica. Vol.V, Fasc. 1, pp. 48-50
  4. عبادالله میرزا زنجانی، از نهضت جنگل تا گمیشان و گنبد کاووس، «مجله فراغی»، شماره ۳۷، بهار ۸۹
  5. قزاق‌های مقیم ایران (سایت قزاقی)