قابوس بن سعید

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
قابوس بن سعید
سلطان عمان
سلطنت ۲۳ ژوئیه ۱۹۷۰ - تاکنون
پیشین سعید بن تیمور
همسر نوال بنت طارق (ازدواج ۱٬۹۷۶–۱٬۹۷۹)
خاندان البوسعیدی
پدر سعید بن تیمور
مادر مزون بنت أحمد بن علی المعشنی
زادروز ۱۸ نوامبر ۱۹۴۰(۱۹۴۰-11-۱۸) ‏(۷۴ سال)
صلاله, عمان
دین و مذهب مسلمان اباضی

قابوس بن سعید بن تیمور البوسعیدی سلطان کشور پادشاهی عمان است. وی در ۱۸ نوامبر ۱۹۴۰ در شهر صلاله زاده شد. وی چهارده-امین فرد در زنجیره مستقیم سلاطین خاندان آل بوسعید است. لقب رسمی او در عربی جلالة السلطان المعظم قابوس بن سعید آل سعید (به معنی: اعلیحضرت سلطان بزرگ قابوس فرزند سعید از خاندان سعید) است. وی بیشترین طول دوران پادشاهی را در بیت دیگر حاکمان کشورهای عربی دارد.

سلاطین آل بوسعید[ویرایش]

خاندان سلاطین آل بوسعید را در سال ۱۷۴۱ میلادی امام احمد بن سعید تأسیس داد. امام احمد بن سعید در میان عمانی‌ها احترام ویژه‌ای دارد زیرا وی پس از یک جنگ طولانی با شورشیان توانست در کل کشور عمان امنیت واستقرار بر قرار نماید.

زندگی شخصی[ویرایش]

سلطان قابوس دوران کودکی را در زادگاه خود شهر صلاله پشت سرگذاشت ومراحل اولیه تعلیم خود نیز دراین شهر آغاز نمود. در سن ۱۶ سالگی بدستور پدرش سلطان سعید بن تیمور به انگلستان فرستاده شد و به مدت دو سال در مدرسه نظامی سلطنتی سندهرست آموزش دید.[۱]

قابوس بن سعید در سال ۱۳۴۹ (۱۹۷۰ میلادی) پدر خود را در کودتایی آرام و بدون خونریزی کنار گذاشت و او را به تبعید فرستاد. وی هیچ همسر و فرزندی ندارد.[۲]

سلطنت[ویرایش]

در سال ۱۹۷۰ میلادی وپس از برکناری پدرش سلطان سعید بن تیمور آل بوسعید از پادشاهی در کودتایی بدون خونریزی، قابوس به جای پدرش بر مسند حکومت نشست و لقب سلطان قابوس بن سعید سلطان عمان گرفت و از صلاله به مسقط نقل مکان نمود. پدر سلطان قابوس در سال ۱۹۷۲ میلادی درگذشت.[۲]

مدیریت و زمامداری[ویرایش]

قابوس کشور عمان را که در آغاز زمامداریش سخت عقب‌افتاده و منزوی از دنیا بود، به سوی پیشرفت اقتصادی هدایت کرد. او با استفاده از منابع ارزی ناشی از درآمدهای نفتی و جهانگردی، زیرساخت‌هایی را ایجاد کرد و مسکن و مدرسه و بندرگاه ساخت. خود نیز با استفاده از این منابع ثروت بیشتری اندوخت و حالا بنا به داده‌های نشریات غربی، یکی از ده پادشاه ثروتمند جهان به شمار می‌رود.

او در عین حال یکی از محبوب‌ترین آنها در میان مردمشان به حساب می‌آید. شکاف‌های طبقاتی و اجتماعی در عمان نسبت به بسیاری از کشورهای عربی در سطح محدودتری است و روند مدرن‌سازی با آسیب‌ها و محرومیت‌های اجتماعی شدید توام نبوده است.

مدرن‌سازی نظام آموزشی عمان دستاوردهای قابل اعتنایی داشته و دسترسی به آموزش در این کشور دو میلیون و ۶۰۰ هزار نفر (یک میلیون و ۹۰۰ هزار نفر بومی و ۷۰۰ هزار نفر خارجی) به امری قابل دسترس بدل شده است. دولت سالانه یک چهارم بودجه خود را به امور آموزشی اختصاص می‌دهد. در زمینه برابری قانونی زن و مرد نیز عمان از همه کشورهای عرب منطقه پیشروتر است.

در مجموع، سلطان قابوس در عرصه اجتماعی و سیاسی نوعی ثبات توام با اصلاحات محافظه‌کارانه را دنبال کرده و به رغم قدرت مطلقه‌اش با خواست‌های محدودی که اینجا و آنجا در جامعه محافظه‌کار عمان شکل گرفته همراهی و همگامی نشان داده است تا «ثبات» کشور و تاج و تخت دستخوش بحران نشود. همین رفتار در جریان بهار عربی که تنش‌های محدودی در درون عمان نیز در پی داشت، سبب شد که این کشور در مجموع با عوارض و پیامدهای محدود، بحران را از سر بگذراند.

عمده وعده‌های سلطان قابوس برای بهبود وضعیت اقتصادی و ایجاد مشاغل دولتی تا حدودی جامه عمل پوشیده است، ولی وعده تبدیل پادشاهی مطلقه به یک پادشاهی مشروطه کم و بیش روی کاغذ مانده است. در واقع هم تحولات منفی در سایر کشورهای بهار عربی و هم قدرت ناچیز مخالفان در عمان سبب شده که اصلاحات یادشده چندان پیگیری نشوند.

این در حالی است که نارضایتی از فساد اداری و انباشت ثروت کشور در دست نزدیکان پادشاه رو به افزایش است. اقدام دولت در تابستان ۲۰۱۴ در حذف یارانه ۷۰ قلم کالا و افزایش قیمت این کالاها نیز تاثیر مثبتی در میان مردم باقی نگذاشته است.[۲]

رابطه با ایران[ویرایش]

ایران دودمان پهلوی (پس از آمریکا و بریتانیا) نخستین کشور منطقه بود که حکومت سلطان قابوس - در پی کودتا علیه پدرش - را در سال ۱۹۷۰ به رسمیت شناخت. یک سال بعد، سلطان قابوس بن سعید آل سعید در اولین دیدارش از ایران[۲] در ردیف میهمانان ویژه جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران در تخت جمشید حضور یافت. نقش اصلی در پشتیبانی از نیروهای نظامی عمان و حتی رویارویی مستقیم با شبه نظامیان چپگرای ظفار در شورش ظفار بر عهده نیروهای نظامی ایران بود که به موجب عملیات نظامی ارتش شاهنشاهی ایران در ظفار، ایران توانست زمام امور را در سال ۱۹۷۵ به سلطان قابوس بازگرداند. از آن هنگام تاکنون به عقیده برخی تحلیلگران عرب، سلطان قابوس حکومتش را مدیون ایرانی‌هایی می‌داند که در روزهای سخت به یاری‌اش شتافتند.

در سه دهه اول پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران او هیچ‌گاه به تهران سفر نکرد. اما جهت‌گیری محافظه‌کارانه‌اش در سیاست خارجی سبب شد که دعوت به اولین دیدار از ایران در اوج انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۸ را لغو نکند و در گرماگرم اعتراض‌ها به نتیجه انتخابات به تهران برود. سومین سفر قابوس به تهران شهریور ۱۳۹۲ و اندکی پس از آغاز دوران ریاست جمهوری حسن روحانی انجام شد.[۲]

جانشینی[ویرایش]

پس از تابستان ۲۰۱۴ و طولانی‌شدن اقامت قابوس در آلمان و غیاب او در مسقط حتی در عید قربان، گمانه‌زنی‌ها بر احتمال نزدیک بودن مرگ وی بر اثر ابتلا به سرطان روده بزرگ بالا رفته است. وی هیچ فرزند یا برادری ندارد که جانشین او شوند. گفته می‌شود یک توافق اعلام نشده وجود دارد که کسی درباره جانشینی سلطان، صحبت نکند زیرا هر گاه صحبتی انجام شود، بلافاصله تقسیم بندی صورت می‌گیرد و نزاع برای قدرت آغاز می‌شود. سلطان قابوس هم اکنون سه پسر عمو به نام‌های اسعد، شهاب و هیثم بن طارق آل سعید دارد که از شانس بیشتری برای جانشینی برخوردارند.[۲]

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • کتاب: «عمان عبر التاریخ»، سلطنة عمان وزارة الاعلام، چاپ ۱۹۸۸ میلادی.
  • دکتر:القاسمی، سلطان، بن محمد، «(تقسیم الإمبراطوریة العُمانیة)» ، چاپ دوم، مطابع البیان التجاریة دبی: سال انتشار ۱۹۸۹ میلادی.
  • العوتبی، سلمة، بن مسلم، الصحاری، «(الأنساب)» ، چاپ چهارم، سال انتشار ۱۹۹۴ میلادی.
  • العوتبی، سلمة، بن مسلم، الصحاری، «(أمارة زنجار وسلاطین عمان)» ، چاپ سوم، سال انتشار ۱۹۷۷ میلادی.
  • لفتنانت کونیل، سیر آرنولد ویلسون، «(تاریخ عمان والخلیج)» ، انتشار سال ۱۹۸۸ میلادی.
  • بدوی، محمد، آلسعید، (دلیل أعلام عُمان) ، دانشگاه سلطان قابوس، مکتبه لبنان چاپ دوم، سال ۲۰۰۶ میلادی. (به عربی).
  • سایت بی‌بی‌سی فارسی، عنوان مقاله: "سلطان عمان، اولین میهمان خارجی حسن روحانی"