شکنجه دولتی

شکنجه دولتی اصطلاحاً به شکنجه‌هایی گفته می‌شود که به شکل سازمان‌یافته توسط دولت‌ها و به صورت «دستور از بالا» انجام می‌شود.^{[نیازمند منبع]}

تاریخچه شکنجه دولتی

در تاریخ ایران می‌توان از مزدک، مانی، بابک خرمدین، علی‌محمد باب و محمد علی رجایی نام برد که در طول زندگیشان مورد شکنجه قرار گرفتند.

در طول تاریخ، فلاسفه و دانشمندان مشهوری از جمله ارسطو، گالیله و فرانسیس بیکن از مشهورترین قربانیان شکنجه دولتی هستند که توسط نظام‌های وقت و بعضا توتالیته مذهبی و در دادگاه‌های قرون وسطائی به زیر دستگاه شکنجه سپرده می‌شدند.

دادگاه‌های تفتیش عقاید کلیسا

در دوران فرمانروایی سیاسی و اجتماعی مطلق کلیسای کاتولیک در اروپا، بسیاری در دادگاه‌های تفتیش عقاید متهم به ارتداد، شرک و جادوگری می‌شدند. این افراد ابتدا محکوم به تحمل شکنجه و نهایتا اعدام به صورت‌های بسیار غیر انسانی می‌گشتند.

نهایتا پاپ ژان پل دوم، با تایید جنایات کلیسا برای اولین بار در تاریخ کلیسای کاتولیک و با «اشتباه» نامیدن بیش از یکصد عمل اشتباه کلیسا در آن دوران از قربانیان شکنجه و مردم جهان عذرخواهی نمود.

شکنجه دولتی در ایران

شکنجه در ایران چه قبل و چه بعد از انقلاب ۱۳۵۷ یکی از ابزارهای نظام‌های حاکم در برخورد با مخالفانشان بوده است. همینطور در جهت سیاست تواب سازی.

در اصل ۳۸ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران آمده:

اصل ۳۸ - منع شکنجه

هرگونه شکنجه برای گرفتن اقرار و یا کسب اطلاع ممنوع است. اجبار شخص به شهادت، اقرار یا سوگند، مجاز نیست و چنین شهادت و اقرار و سوگندی فاقد ارزش و اعتبار است.

متخلف از این اصل طبق قانون مجازات می‌شود.

زندان کمیته مشترک ضد خرابکاری

نامواره کمیته مشترک ضد خرابکاری

نوشتار اصلی: زندان کمیته مشترک ضدخرابکاری

در سال ۱۳۱۱ به دستور رضاشاه بنای ساختمانی به منظور نگهداری زندانیان عادی ساخته شد که در همان زمان هم برای سرکوب مخالفان استفاده می‌شد.^{[نیازمند منبع]} معروف ترین چهره‌های همکار با حکومت پزشک احمدی بود که با تزریق آمپول هوا و آمپولهای سمی مخالفان و منتقدان حکومت را به قتل می‌رساند.^{[نیازمند منبع]}

پس از به حاکمیت رسیدن محمدرضا پهلوی و تشدید سرکوب مخالفان و ایجاد ساواک، حکومت تصمیم گرفت تشکیلات جدیدی را به منظور شناسایی، بازداشت و شکنجه و قتل مخالفانش پایه ریزی کند^{[نیازمند منبع]} و به این ترتیب در سال ۱۳۳۶ کمیته مشترک ضد خرابکاری مرکب از نیروهای ساواک، شهربانی، ژاندارمری و ارتش را بنیان گذاری کرد.

زندانی ۱۳ ساله که به دست شکنجه گران به کشته شده و زندانی دیگری با سن بالای ۷۰ سال جوانترین و پیرترین زندانیان بازداشتگاه مخوف کمیته مشترک بوده‌اند.

از معروفترین شکنجه گران در آنجا می‌توان به محمد علی شعبانی (معروف به (دکتر حسینی (شکنجه گر))،محمدحسن ناصری معروف به دکتر عضدی، بهمن نادری پور (معروف به تهرانی (شکنجه گر)) و فریدون توانگری (معروف به آرش (شکنجه گر))و منوچهری اشاره کرد. از شکنجه‌های رایج در بازداشتگاه:

• شوک الکتریکی، آپولو، آسیاب، دست بند قپانی، کشیدن ناخن، عریان کردن زندانی، اتصال برق به نقاط حساس بدن زندانی، تجاوز و فرو بردن سر زندانی در آب تا مرز خفگی

پس از انقلاب این شکنجه گاه به زندان توحید تغییر نام داده و هم چنان برای بازداشت و شکنجه زندانیان سیاسی مورد استفاده قرار می‌گرفت و نهایتا در دور دوم فعالیت دولت محمد خاتمی تعطیل و به موزه عبرت تبدیل شد.در این موزه هیچ اشاره‌ای به شکنجه زندانیان پس از انقلاب نشده است.

شکنجه دولتی در آمریکا

به عنوان مثال تحقیقی که توسط یک گروه مشورتی بهداشت روانی ارتش آمریکا در فاصله زمانی ماه‌های اوت تا اکتبر سال ۲۰۰۶ در عراق انجام شده حاکی از آن است که:

• بیش از یک سوم این سربازان معتقدند اگر شکنجه در کمک به نجات جان یک سرباز دیگر آمریکایی موثر باشد، و یا آنکه در به دست آوردن اطلاعات راجع به شورشیان کمک کند، مجاز است.
• ده درصد از این سربازان گفتند عملاً به غیرنظامیان عراقی یورش برده یا آن‌ها را لگد زده‌اند.[۲]

شکنجه در بازداشتگاه گوانتانامو

فوزی عوده، یکی از زندانیان از سال ۲۰۰۲ در بازداشتگاه گوانتانامو مدعی شکنجه در بند شده‌است.[۳]

شکنجه در زندان ابوغریب

نوشتار اصلی: زندان ابوغریب

یک سرباز زن آمریکایی در حال بخیه‌زدن پای یک عراقی به دوربین لبخند می‌زند. پای این زندانی را یک سگ گاز گرفته‌بود.

گروه دیده بان حقوق بشر که مقر آن در آمریکا است، می‌گوید اظهارات سربازان آمریکایی نشان می‌دهد که زندانیان در سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۵ به طور مرتب با ضرب و جرح شدید، محرومیت از خواب و دیگر انواع سوء رفتار مواجه بوده‌اند. [۴] اما یکی از سخنگویان وزارت دفاع آمریکا، پنتاگون، گفته‌است موضوع تا به حال ۱۲ بار مرور شده و هیچ شاهدی از تشویق و ترویج سوء رفتار در دست نیست.[۵] همچنین سرهنگ دوم مارک بالستروس به خبرگزاری رویتر گفته‌است: «رفتار با زندانیان همواره انسانی بوده‌است.»[۶]

جان سیفتون، تهیه کننده گزارش دیده بان حقوق بشر، ادعاهای دولت آمریکا را در این مورد که شکنجه زندانیان و سوء رفتار با آنان بدون مجوز صورت گرفته و موردی استثنایی بوده‌است، را باطل می‌داند.[۷]

گروه‌های حقوق بشر معتقدند شکنجه در زندان ابوغریب و همچنین بازداشتگاه‌هایی در فرودگاه بغداد به نام اردوگاه ناما و در نزدیکی فرودگاه موصل و در پایگاهی در نزدیکی القیم در مرز سوریه نیز، حتی پس از افشای ماجرای زندان ابوغریب به صورت امری روزمره در جریان است.[۸]

در یادداشتی که در سال ۲۰۰۳ به امضای ژنرال سانچز (فرمانده کل نیروهای آمریکایی مستقر در عراق) رسیده بود، مجوز شکنجه زندانیان عراقی در جریان بازجویی با استفاده از روش‌های گوناگون را صادر شده.[۹]

در نهایت و پس از تحقیقات بسیار، مقامات آمریکایی با اعلام این‌که یک تحقیق جدید نشان می‌دهد که شاهدی از عملکرد اشتباه ژنرال سانچز و سه تن از دستیاران ارشد او در دست نیست. وی را از اتهامات وارده تبرئه کردند و به جای وی نظامیان رده پایین‌تری(یک سرهنگ و چند سرباز) را مقصر دانستند.[۱۰]

جستارهای وابسته

• شکنجه دولتی در ایران