سرشت و پرورش

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

یکی از مشهورترین مجادله های فکری در زیست شناسی و سایر علوم، جدالِ سرشت و تربیت نام دارد. در این جدال، بحثِ اصلی بر سرِ این است که رفتار ما تا چه اندازه به وسیله ی وراثت ( سرشت ) و تا چه اندازه توسطِ محیط و یادگیری ( تربیت ) تعیین می شود. مثلا ً چه میزان از شخصیت فرد از پیش توسطِ عواملِ ژنتیکی و چقدر از شخصیتِ فرد توسطِ تجربیاتِ محیطی و در طولِ زندگی شکل می گیرد؟ [۱]

این عبارت به شکل های مختلفی ترجمه شده است. از جمله :طبیعت و تربیت، ذاتی – اکتسابی، سرشت و پرورش، وراثت و محیط

در هم آمیزی سرشت و پرورش[ویرایش]

در مورد مساله ی سرشت و پرورش آنچه مساله را پیچیده تر می کند این است که عواملِ سرشتی و تربیتی، خود نیز بر یکدیگر تاثیر می گذارند یا به عبارتِ دیگر با یکدیگر تعامل دارند. به عبارتِ دقیق تر، " امروزه دیگر قادر نیستیم همانند گذشته عواملِ محیطی و ژنتیکی را به طورِ کامل از یکدیگر جدا فرض کنیم. حجمِ وسیعی از شواهد و مدارک حاکی از وجود تعامل و تاثیر متقابل میان عواملِ محیطی و ژنتیکی است. به عبارتِ دقیق تر، بسیاری از شاخص های محیطی که در علومِ رفتاری بکار می روند، خود از عواملِ ژنتیکی تاثیر می گیرند! برای مثال تا چندی قبل پرورش فرزندان توسطِ والدین یک عاملِ محیطیِ مطلق در نظر گرفته می شد. با این حال، امروزه شواهد و مدارک نشان می دهد که تفاوت های ژنتیکی، بر رفتارِ والدین در برابرِ فرزندانشان تاثیر می گذارد. تفاوت های ژنتیکی میانِ فرزندان نیز ممکن است در این زمینه نقش داشته باشد. برای مثال والدینی که در خانه کتاب های بیشتری دارند، فرزندانشان در مدرسه عملکرد بهتری دارند، اما این همبستگی لزوما ً به معنای آن نیست که داشتنِ کتاب های زیاد در خانه علت محیطی برای عملکردِ بهترِ کودکان در مدرسه است.عواملِ ارثی ممکن است بر صفاتِ والدین موثر واقع شوند، که این صفات هم با تعداد کتابهایی که آنان در خانه دارند و هم با پیشرفت تحصیلی فرزندانِ آنها رابطه دارد. همچنین معلوم شده است عواملِ ژنتیکی در بسیاری از شاخص های به ظاهر محیطی، نظیرِ حوادثِ دوره ی کودکی، رویدادهای زندگی و... نقش دارند. به عبارتِ دیگر، اشخاص تا حدی به دلایلِ ژنتیکی، تجربیاتِ شخصی خود را می آفرینند.[۲]


پانویس[ویرایش]

  1. مبانی شناخت انسان– اثر مایکل آیزنک– ترجمهٔ ب. کوشا- چاپ اینترنتی – ویرایش اول ۱۳۸۷- (فصل سوم) ص 105 نسخه ی PDF
  2. ژنتیک رفتاری اثرِ رابرت پلامین و همکاران – ترجمه ی دکتر نیکخو و آوادی یانس – نشر مهتاب – چاپِ سوم – صفحه ی 19- 20


جستارهای وابسته[ویرایش]