نسبت‌های خانوادگی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

نسبت‌های خانوادگی به نسبت‌هایی گفته می‌شود که اقوام و خویشان برای نام بردن از هم استفاده می‌کنند.

نسبت‌های خانوادگی بر دو گونه‌اند. نسبت‌های قومی و نسبت‌های خویشی و نسبت‌های ناتنی.

نسبت‌های قومی[ویرایش]

نسبت‌های قومی، نسبت‌های خانوادگی ای هستند که بواسطهٔ زاد و ولد بوجود آمده‌اند. نسبت‌های قومی همیشگی هستند.

نسبت‌های قومی به ترتیب نسل برای هر شخص عبارت است از:

سه نسل قبل پدر مادربزرگ (جد، نیا)، پدر پدربزرگ (پدرجد یا جد اعلاء یا نیای بزرگمادر مادربزرگ و مادر پدربزرگ (به مادربزرگ پدر، جده می‌گویند)

دو نسل قبل پدربزرگ پدری (جد، نیا)، پدربزرگ مادری (جد، نیا)، مادربزرگ پدری، مادربزرگ مادری

یک نسل قبل والدین شامل مادر و پدر، خاله، دایی، عمه، عمو

هم نسل خواهر، برادر، پسرخاله، دخترخاله، پسردایی، دختردایی، پسرعمه، دختر عمه، پسرعمو، دختر عمو

نسل بعد فرزند شامل دختر (فرزند) و پسر (فرزند)، برادرزاده، خواهرزاده

دو نسل بعد نوه

سه نسل بعد نواده=نتیجه

چهار نسل بعد نبیره

پنج نسل بعد ندیده

نسبت‌های خویشی[ویرایش]

نسبت‌های خویشی، نسبت‌های خانوادگی‌ای هستند که بواسطهٔ پیوند خویشاوندی (ازدواج) بوجود می‌آیند. نسبت‌های خویشی با از بین رفتن پیوند خویشاوندی از بین می‌روند.

نبست‌های خویشی هر شخص عبارت است از:

همسر شامل زن (همسر) و مرد شوهر یا دو زن (همسر) یا دو مرد شوهر

باجناق و جاری

برادرزن، برادرشوهر، خواهرزن، خواهرشوهر

پدرزن، پدرشوهر، مادرزن، مادرشوهر

پدربزرگ شوهر، مادربزرگ شوهر، پدربزرگ زن، مادربزرگ زن

داماد و عروس

زن برادر و شوهر خواهر

نسبت‌های ناتنی[ویرایش]

نسبت‌های ناتنی نسبت‌هایی هستند که با ازدواج دوم (و بعد از آن) یک مرد یا زن پدید می‌آید. این نسبت‌ها و تعریفشان تا حدودی بستگی به فرهنگ جامعه نیز دارد.

نابرادری (برادر ناتنی) ناپسری ناخواهری (خواهر ناتنی) نادختری (دختر ناتنی) هوو

نام نسبت‌های خانوادگی در لهجه‌هاو گویش های مختلف فارسی[ویرایش]

فارسی معیار تهرانی کابلی هراتی شیرازی مشهدی لری بلوچی مازنی گیلکی هرمزگانی
برادر داداش بیادر (Biyaadar) برار (Boraar)، لالا کاکو ب رار ب رار برات برار (Berar) برار (Berar) کاکا
خواهر خواهر (Xaahar) خواهر (Xwaahar) خور (Xowar) آبجی خوار گوار خواخر (Khakher) خواخور (Khakhor) دادا
مادر مادر بوبو مادر دا مامه ننا (Nena) ننه (Nana) مم ٬ دی
پدر بابا بابه پر (Piyar) آقا بواَ بابه ببا (Beba) پر (per) بپ
عمو عمو کاکا عمو، کاکا آمو ناکو عمو عامو آمو
دایی دایی ماما خالو، ماما، دایی خالو هالو کاکا دایی دایی خالو
شوهر، شوی(Shouy) شوهر (Shohar) شوهر (Shavhar) شو (Shou) مِرَ شو شی (Shi) شو شو
باجناق باجه باجه همزلف هُم ریش همزلف باجا (Baja) زاما هم ریش
جاری امبجین هُم ب ِیی یاری (Yari) هم جراد
برادرزن برادرزن خسر بوره خسر بوری برارزن ب رار زِ نَ جنه براس زن برار (Zan Berar) زن برار (Zan Berar)
برادرشوهر برادرشوهر برارشو برارشو ب رار مِرَ وسر زهت شی برار (Shi Berar) شو برار (Shou Berar)
خواهرزن خواهرزن خیاشنه خشلوچه خوار زِنَ زن خواخر (Zan Khakher) زن خواخور (Zan Khakhor)
خواهرشوهر خواهرشوهر خورشو خوار مِرَ شی خواخر (Shi Khakher) شو خواخور (Shou Khakhor)
پدرزن پدرخانوم خسر خسر خسر هوسیرَ زنَ زن پیر (Zan Pier) زن پیر (Zan Pier)
پدرشوهر پدرشوهر پیرشو وسرک هو سیرَ مِرَ شی پیر (Shi Pier) شو پیر (Shou Pier)
زن داداش ینگه، خانوم بیادر زن برار، زن لالا برار زن، بری زن (Beri Zan)،(Berar Zan) زن برار (zan berar) زن کاکا
شوهر خواهر لالی؟ شو خور آق میرزا خش (Khesh)
مادر خانوم خُش زن مار (zan mar)

پانویس[ویرایش]