زبان‌های سلتی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
شش منطقه با ملیت سلتی که هر منطقه زبان خاص بومی خود را که زیر مجموعه زبان سلتی است دارا می باشد:      گالیک اسکاتلندی      ایرلندی      برتون      کرونی      مانکسی      ولزی

سِلتی که کِلتی یا کلتیک (Celtic) نیز نامیده می‌شود، نام گروهی از زبان‌های همخانواده در قاره اروپا است.

این گروه از خانواده زبان‌های هند و اروپایی، از نظر تاریخی و جغرافیایی، به دو بخش قاره‌ای و جزیره‌ای تقسیم می‌شود. بخش نخست (قاره ای) اکنون منسوخ شده، اما بخش جزیره‌ای کمابیش بکار رفته و زیرگروه‌های زیر را دربر می‌گیرد:

۱) بریتونی (Brythonic): شامل زبان‌های برِتون (Breton)، کورنی (Cornish)، و ولزی (Welsh).

۲) گالیک (Gaelic): شامل زبان‌های گِیلیک ایرلندی، گالیک اسکاتلند، اِرس (Erse)، و مانکس (Manx).

تا سده پنجم میلادی از زبان‌های سلتی، بویژه زبان گالیک، در سراسر اروپای غربی استفاده می‌شده است. اما امروزه دانش ما دربارهٔ این زبان‌ها محدود به آن چیزی است که در جزیره‌های بریتانیا و ایرلند باقی مانده است.

بطور کلی، زبان‌های سلتی آوای /p/ موجود در زبان‌های هند و اروپایی را حذف کرده است. برای نمونه، porcus که در زبان لاتین یعنی خوک، و بشکل‌های porc و pork وارد زبان‌های اروپایی شده، در زبان‌های سلتی بشکل orc درآمده است.

دو جنس (مونث و مذکر) در زبان‌های سلتی وجود دارد و صفت معمولاً پس از اسم می‌آید. در این زبان‌ها (همانند برخی دیگر از زبان‌های هند و اروپایی) از اسم فعل بجای صفت فاعلی استفاده می‌شود. جمله‌ها همیشه با فعل آغاز می‌شوند و کارگزار در جمله با استفاده از مجهول غیرشخصی بیان می‌شود. برای شناختن کارگزار، به بخش معناشناسی مراجعه کنید.

همه زبان‌های سلتی، امروزه برای نوشتن از الفبای لاتین استفاده می‌کنند.

نمونه زبان‌ها[ویرایش]

ولزی کورنی برتونی ایرلندی گالیک اسکاتلندی مانکس فارسی
gwenynen gwenenen gwenanenn beach seillean, beach shellan زنبور
cadair kador kador cathaoir cathair caair صندلی
caws keus keuz cáis càis(e) caashey پنیر
tu fas, tu allan yn-mes er-maez amuigh a-muigh mooie بیرون
cwympo kodha kouezhañ tit(im) tuit(eam) tuitt(ym) افتادن
gafr gaver gavr gabhar gobhar goayr بز
chi ti teach, tigh taigh thie خانه
gwefus gweus gweuz liopa bile, lip meill لب
aber aber aber inbhear inbhir inver خور (دهانه رود)
rhif, nifer niver niver uimhir àireamh earroo شماره
gellygen, peren peren perenn piorra peur/piar peear گلابی
ysgol skol skol scoil sgoil scoill مدرسه
ysmygu megi mogediñ tobac a chaitheamh smocadh toghtaney/smookal دود کردن
seren steren steredenn réalta reul rollage ستاره
heddiw hedhyw hiziv inniu an-diugh jiu امروز
chwibanu hwibana c'hwibanat feadaíl fead fed سوت زدن
chwarel mengleudh mengleuz cairéal coireall, cuaraidh quarral معدن سنگ
llawn leun leun lán làn lane پر
arian arhans arc'hant airgead airgead argid نقره
arian mona, arhans moneiz airgead airgead argid پول

منابع[ویرایش]

دانشنامه رشد.