ام۶۰ پاتون

ام۶۰
ام۶۰ مدل آ۳
نوع	تانک رزمی اصلی
خاستگاه	ایالات متحده آمریکا
تاریخچه خدمت
خدمت	۱۹۶۱ تا ۱۹۹۷ (آمریکا)
جنگ‌ها	جنگ ویتنام، جنگ یوم کیپور، جنگ ایران و عراق، جنگ خلیج فارس،
تاریخ تولید
تاریخ تولید	۱۹۶۰ تا ۱۹۸۷
تعداد تولید شده	بیش از ۱۵ هزار دستگاه
خصوصیات
وزن	۴۶ تن
طول	۶٫۹۴ متر
عرض	۳٫۶۳ متر
خدمه	۴ نفر
زره	۱۵۵ میلی‌متر
تسلیحات اولیه	توپ ۱۰۵ میلی‌متری ام۶۸
تسلیحات ثانویه	تیربار ۷٫۶۲ م‌م ام۷۳ هم‌محور تیربار ۱۲٫۷ م‌م ام۸۵ دفاع هوایی
موتور	۷۵۰ اسب بخار (۵۶۰ کیلووات)
قدرت/وزن	۱۵٫۸ اسب بخار به تن
سوخت ظرفیت	۱۴۵۷ لیتر
برد موثر	۵۰۰ کیلومتر در جاده
سرعت	جاده: ۴۸ کیلومتر در ساعت

ام۶۰ پاتون نخستین تانک رزمی اصلی آمریکایی بود که در سال ۱۹۶۰ تولید شد و سال‌ها مورد استفاده آمریکا و متحدان آن در جنگ سرد قرار داشت. ام۶۰ هرچند در ارتش آمریکا با ام۱ آبرامز جایگزین شده اما استفاده از آن هنوز در بسیاری از کشورها ادامه دارد.

طراحی ام۶۰ بر اساس تانک متوسط ام۴۸ پاتون صورت گرفت که تا پیش از تولید ام۶۰ تانک اصلی ارتش آمریکا بود. پیشرفته‌های ام۶۰ نسبت به‌ام۴۸ شامل استفاده از توپ نیرومندتر ۱۰۵ میلی‌متری به جای توپ ۹۰ م‌م ام۴۸، استفاده از چرخ‌های آلومینیومی به جای فولادی، زره قوی‌تر و ضخیم‌تر، موتور دیزلی قوی‌تر با توان ۷۵۰ اسب بخار، و افزایش برد عملیاتی به ۴۸۰ کیلومتر می‌شد.

انواع

ام۶۰آ۱

اولین مدل بهینه‌شده‌ام۶۰ در سال ۱۹۶۳ با نام ام۶۰آ۱ طراحی شده و تولید آن تا سال ۱۹۸۰ ادامه یافت. این مدل از یک برجک بزرگتر با طراحی بهتر، محافظت زرهی و سیستم جذب ضربه بهتر و همچنین پایدارکننده سلاح اصلی سود می‌برد. با این حال این تانک قادر نبود تا در هنگام حرکت شلیک کند چون سیستم پایدارکننده توپ فقط آن را در جهت حرکت تانک ثابت نگه می‌داشت با این حال امکان شلیک مسلسل هم‌محور وجود داشت.

ام۶۰آ۲

ام۶۰آ۲ یک مدل موقت در جریان پروژه طراحی تانک مشترک آمریکا و آلمان با نام ام‌بی‌تی-۷۰ بود. ام۶۰آ۲ که از فناوری‌های عصر فضا در آن استفاده بسیار شده بود از یک برجک کاملاً متفاوت و کم‌ارتفاع بهره می‌برد. این مدل از یک توپ ۱۵۲ میلی‌متری همچون آنِ تانک سبک ام۵۵۱ شریدان استفاده می‌کرد که توان شلیک موشک ضد تانک Shillelagh را داشت. این مدل کاملاً ناموفق بود اما بسیاری از پیشرفت‌های فنی آن در ام‌بی‌تی-۷۰ استفاده شد که البته از آن هم فقط یک پیش‌نمونه ساخته شد و هیچگاه به مرحله تولید و استفاده نرسید، هرچند لئوپارد۲ در آلمان و ام۱ آبرامز در آمریکا بر اساس دستاوردهای آن طراحی شدند.

ام۶۰آ۳

طراحی ام۶۰آ۳ در سال ۱۹۷۸ آغاز شد. در این مدل فناوری‌های جدیدی چون سیستم‌های دودزا، مسافت‌یاب لیزری، کامپیوتر ام۲۱ بالیستیکی و سیستم پایدارساز برجک مشارکت داشت و تمام ام۶۰های ارتش آمریکا بر اساس آن بهینه شدند.

تانک صمصام

تانک صمصمام نام مدل بهینه شده‌ام۶۰آ۱ در ایران است. ایران ۴۶۰ عراده‌ام۶۰ را در سال‌های ۷۰-۱۹۶۹ از آمریکا خریداری کرده بود. مهمترین اصلاحات شامل نصب سیستم کنترل آتش اسلوونیایی ئی‌اف‌سی‌اس-۳ که در دیگر تانک‌های ایرانی هم کاربرد دارد، سامانه پایدارگر سلاح، تجهیزات دید در شب، سامانه هشداردهنده لیزری و زره واکنشی انتخابی است.

کاربران

ام۶۰آ۱ ارتش آمریکا در آلمان غربی

ام۶۰آ۲

ام۶۰آ۱ سابق ارتش یونان

کاربران کنونی: سرمه‌ای، سابق: آبی روشن.

کنونی

• آرژانتین - فقط یک دستگاه برای آزمایش و بررسی که هم‌اکنون در موزه قرار دارد.
• افغانستان – ۱۳ دستگاه که از یونان به عنوان کمک نظامی دریافت شد.
• بوسنی و هرزگوین – ۴۵ ام۶۰آ۳
• بحرین – ۱۸۰ ام۶۰آ۳
• برزیل – ۹۱ ام۶۰آ۳
• مصر – ۱۷۰۰ ام۶۰آ۳ و آ۱
• ایران – ۱۵۰ ام۶۰آ۱ ۴۶۰ دستگاه در سال‌های ۱۹۶۹ و ۱۹۷۰ خریداری شد. تعدادی به تانک صمصام بهینه شده‌اند.
• اسرائیل – حدود ۸۰۰ دستگاه از مدل‌های بهینه‌شده بومی.
• اردن – ۳۵۴
• لبنان – ۶۶ مدل آ۳. دست دوم از آمریکا به عنوان کمک نظامی در سال ۲۰۰۹ دریافت شد.
• مراکش – ۳۴۰ ام۶۰آ۳
• عمان – ۹۳
• پرتغال – ۱۰۰ ام۶۰آ۳ (به زودی بازنشسته خواهد شد)
• عربستان سعودی – ۴۵۰ ام۶۰آ۳ و آ۱
• اسپانیا – ۱۷ ام۶۰آ۳ در تفنگداران دریایی، ۳۸ ام۶۰سی‌زد (تانک مهندسی)، ۱۲ ام۶۰وی‌ال‌پی‌دی (تانک پل‌ساز)، از مدل‌های طراحی شده بومی، در نیروی زمینی
• سودان – ۲۰
• جمهوری چین – ۴۵۰ ام۶۰آ۳
• تایلند – ۱۷۸ام۶۰آ۳ دست دوم ارتش آمریکا
• تونس – ۸۴
• ترکیه – ۹۲۵ ام۶۰آ۳ و آ۱
• یمن – ۲۴۰

سابق

• اتریش – به مصر فروخته شد و با لئوپارد جایگزین شد.
• یونان – ۶۶۹ ام۶۰آ۱/آ۳ که به تدریج با تانک‌های لئوپارد۱ و لئوپارد۲ جایگزین شدند.
• ایتالیا
• ایالات متحده آمریکا – در سال ۱۹۹۷ از خدمت فعال نظامی خارج شد. تعدادی هنوز در ذخیره/انبار قرار دارند..
• اتیوپی

منابع

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ ام۶۰ پاتون موجود است.