مردم کتول

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از کتول)
پرش به: ناوبری، جستجو

کَتول قوم اصلی ساکن در منطقه علی آبادکتول و دشت کمالان در استان گلستان است که به زبان مازندرانی گویش می کنند. حد واسط بین منطقه فندرسک و مَلِک. ییلاق و قشلاق آنها در دشت کمالان و روستاهای دهنهٔ محمد آباد کَتول و در دهنه زرین گل روستاهایی چون چینووافراتخته وشیرین آباد(دهنه به معنی دره سرسبز که رودخانه در ان جاریست می باشد) می‌باشد. از دیگر ساکنان کتول میتوان به مازندرانی ها، ترک های زنجانی، خراسانی ها و شاهرودی هااشاره کرد.البته در یکی دو دهه اخیر به دلیل کمبود کارگر در بخش کشاورزی سیستانیها هم در این منطقه سکنی گزیده اند.مردم این منطقه با وجود قومهای مختلف در آرامش در کنار هم زندگی میکنند. اقتصاد اصلی منطقه بر مبنای کشاورزی وباغداری و دامپروری می باشد ومحصولات که در منطقه کشت میشود در بخش کشاورزی گندم و پنبه و سویا، شالی، گوجه فرنگی، کلم، جو، ذرت، کلزا ودر بخش باغی پرتقال، خرمالو، شلیل و هلو و آلو، در ارتفاعات فندق وگردو ودر دامنه زیتون می باشد.

از مهمترین محله‌هایی که در علی آبادکتول به گویش کَتولی صحبت می‌کنند محله خارکلاته، محله علی آباد و روستاهای پیچک محله، مزرعه کتول و محمد اباد کتول و شیرنگ و سنگدوین... می‌باشد. مردم علی‌آبادکتول اکثرآ از بومیان استان و قومیت‌های کتولی، ترک های زنجانی وسیستانی،،نیشابوری،کاشمری،سبزواری و فندرسکی هستند که هرکدام دارای گویش‌های متفاوت خود هستند. کتولی گویشی از زبان مازندرانی است و گویش فندرسکی برگرفته از بخش فندرسک است. [۱] در این شرستان اقوام سیستانی هم زندگی میکنند که گویش آن ها نیز به زبان سیستانی و فارسی است.

موسیقی مقامی کتول: چاربیده (چهاربیته) کَله کَش، نی بید ( نِی بیت) منظومه عاشقانه طالب (مشترک با مازندران) و منظومه حماسی عباس گالش ( مشترک با منطقه ملک)

صنایع دستی: چادرشب بافی ( بُقبند) بقچه بند، سفره بافی، لباس سنتی چوپانی ( چوقا) و صنایع چوب قاشق، لگن (لاک)، چیقه

وجه تسمیه[ویرایش]

کتول از دو واژه اوستایی کته (KATA) و اول (UL) تشکیل شده است. کته به معنای جا و مکان و اول به معنای شیب، دره و گودال می‌باشد؛ و کتول به مجموعه آبادیها گفته می‌شود که در درون دره و کوه قرار دارند. از این واژه نخستین بار در کتاب روضه الصفا (در سال۱۰۷۸ هـ. ق) یاد شده‌است. همچنین (۳۲۸ سال پیش) در زبان پهلوی نیز کلمه کتول از دو واژه کت KAT به معنای جا و مکان و اول UL به معنی به بالا یا سوی بالا و بلند بکار می‌رود و کتول به مجموعه آبادیهایی گفته می‌شود؛ که در درون دره و شیب واقع شده باشند؛ و این واژه دارای معانی و تعاریف گوناگونی است.[نیازمند منبع]

کتول همچنین در زبان مازندرانی به معنای «کسی که رسم چوپانی را نداند»، «کشاورز و زارع»، «گاو شیرده» و «غریب یا کسی که از وطن به دور افتاده» می‌باشد.[۲]

منابع[ویرایش]

  1. میردیلمی، سیدضیاء، تاریخ کتول، ناشر مؤلف، ص ۲۸ و ۲۱.
  2. لغتنامه طبرستان: کتول