مختوا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

مـُختـَوا از مهمترین طوایف ایل بزرگ سکوند است. مختواها تنها طایفه ایل سکوند هستند که در جمعیت عالیخانی‌ها و رحیم‌خانی‌ها پراکندگی دارند که شامل پنج تیره بزرگ میباشد.

ریاست ایل سکوند پس از حدود سال‌های ۱۱۲۳ تا ۱۲۲۷ در دوره قاجار تا پایان اداره ایل به صورت خان و رعیتی در دست مختواها بود.

عین الوند 》》بزرگترین تیره مختوا میتوان به تیره‌های عین الوند اشاره کرد.دربعضی نوشته ها مربوط به طوایف ایل سکوند،به اشتباه تیره عین الوند تیره ای فرعی و مستقل از طایفه ی مختوا آورده اند،در حالی که تیره عین الوند که خود شامل چند شاخه اصلی( عبدلیوند .رستم بک . قنبر بک) می باشد،بزرگترین واز تیره های اصلی مختواست که بعداز ریاست خاندان حاجی خداداد مختوا بر ایل سکوند،ریاست وکدخدایی طایفه مختوا با بزرگان تیره ی عین الوند بوده است که داوود خان رستمی وپسرانش کریم خان،چنگیزخان،تقی خان از معروفترین آنها هستند.

حاجی خدادادخان مختوا پدر( رحیم خان،حیدر خان،عالی خان و مهدی خان) میباشد که آخرین رئیس مختوا بوده و بعد از او قدرت به دست حیدرخان و بعد از ایشان به دست رحیم خان و عالی خان می افتد که شروع اختلافات و جدا شدن سکوند میشود .[۱][۲]

مختوا ها در خوزستان نقش مهمی در قوی تر شدن سکوند داشته است و درجنگ های سکوند مانند جنگ (آهودشت .دشت عباس .جنگ پیته)شرکت داشته و طایفه مختوا بزرگ ترین طایفه ایل سکوند میباشد و بیشترین سوار کاران جنگی را هم به همراه داشته اند.


تیره های مختوا

طایفه مُختَوا شامل پنج تیره بزرگ می باشد 1- دلفان

2▪عین الوند(عبدلیوند . رستم بک . قنبربک)

3▪فریوند

4▪ورونی

5▪لطفعلی وند (لیوه)

خوانین و بزرگان مختوا

داوود خان رستمی( سیف نظام)

کریم خان رستمی

چنگیزخان رستمی

تقی خان رستمی

کدخدا حیدربک سرداری

کدخدا کربلایی عیدی سکوند

کدخدا کدرمعلی مختوا کدخدا خدارحم زارعی

سکونتگاه

سکونتگاه طایفه مُختَوا بعنوان بزرگترین و مهمترین طایفه ایل بزرگ سکوند در استان خوزستان، شهرستان های شوش،اندیمشک،دزفول،اهواز و در استان لرستان، شهرستان های خرم آباد،دورود،بروجرد، مناطق (شرق خرم آباد، کرگاه، زاغه، ازناسکوند، آبستان، مهمیل، گریت، سیلاخور، کیان، ریغ اِسبی، بَردِکر و...) و استان ایلام، شهرستان های دهلران و آبدانان و همچنین در نقاطی از کشور عراق می باشد.

منابع

  1. چگنی، فرهاد (۱۳۷۸). ایل سگوند، نام و تاریخ آن. کیهان فرهنگی. ص. ۶۶، ۶۷٫ پایگاه مجلات تخصصی نور. پارامتر |تاریخ بازیابی= نیاز به وارد کردن |پیوند= دارد (کمک)
  2. قایم مقامی، جهانگیر (۱۳۲۳). جغرافیای بلاد و نواحی، عشایر خوزستان (قبائل سکوند). زبان و ادبیات یادگار. ص. پایگاه مجلات تخصصی نور. پارامتر |تاریخ بازیابی= نیاز به وارد کردن |پیوند= دارد (کمک)


  1. دکتر معصومه ابراهیمی (۱۳۹۳). «خواستگاه ،تاریخ و فرهنگ لک ها». پژوهشگاه علوم انسانی.
  2. امیدعلی نجف‌زاده،ووسی عنبری(مقدمه) (بهمن ۱۳۹۵). مردم‌شناسی قوم لک. انتشارات واژگان.
  3. رستم رحیمی (۱۳۷۸). بومیان دره مهرگان با محوریت قوم لک. انتشارات ماهیدشت(کرمانشاه).
  4. امین گجری شاهو (۱۳۷۸). از بیستون تا دالاهو پیرامون لک و کرد. انتشارات مه(تهران).
  5. امیرشرف‌الدین بدلیسی (۱۳۴۳). شرفنامه بدلیسی. انتشارات علمی(تهران).
  6. دکتر معصومه ابراهیمی (۱۳۹۳). «خواستگاه ،تاریخ و فرهنگ لک ها». پژوهشگاه علوم انسانی.
  7. امیدعلی نجف‌زاده،ووسی عنبری(مقدمه) (بهمن ۱۳۹۵). مردم‌شناسی قوم لک. انتشارات واژگان.
  8. رستم رحیمی (۱۳۷۸). بومیان دره مهرگان با محوریت قوم لک. انتشارات ماهیدشت(کرمانشاه).
  9. امین گجری شاهو (۱۳۷۸). از بیستون تا دالاهو پیرامون لک و کرد. انتشارات مه(تهران).
  10. امیرشرف‌الدین بدلیسی (۱۳۴۳). شرفنامه بدلیسی. انتشارات علمی(تهران).