پرش به محتوا

ماستیت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
ورم پستان
دیگر نام‌هامامیتیس؛ گارگت
تصویر رنگی شده از ورم پستان، ۱۹۰۸
تلفظ
تخصصزنان و زایمان
نشانه‌هادرد و قرمزی موضعی پستان، تب[۱]
عوارضآبسه[۲]
دورهٔ معمول آغازسریع[۱]
روش تشخیصبر اساس علائم[۲]
تشخیص افتراقیگرفتگی مجرای شیر،[۳] احتقان پستان،[۴] سرطان پستان (نادر)[۱]
پیشگیریشیردهی مکرر با تکنیک مناسب[۲]
درمانآنتی‌بیوتیک‌ها (سفالکسین)، ایبوپروفن[۲][۱]
فراوانی۱۰٪ از زنان شیرده[۲]

ماستیت (به انگلیسی: mastitis) به التهاب پستان یا غدد شیری گفته می‌شود که معمولاً با شیردهی ارتباط دارد.[۱][۵][۶] علائم آن اغلب شامل درد و قرمزی موضعی است.[۱] تب و درد عمومی نیز همراه آن گزارش می‌شود.[۱] شروع آن معمولاً نسبتاً سریع است و در چند ماه اول زایمان رخ می‌دهد.[۱] عوارض می‌تواند شامل تشکیل آبسه باشد.[۲]

عوامل خطر شامل شیردهی ضعیف، ترک خوردگی نوک پستان‌ها و از شیر گرفتن نوزاد است.[۱] استفاده از شیردوش از نظر تاریخی با ورم پستان مرتبط بوده است، اما به عنوان یک ارتباط غیرمستقیم تعیین شده است.[۷] باکتری که بیشتر در آن دخیل است، استافیلوکوکوس اورئوس است.[۱] تشخیص معمولاً براساس علائم است.[۲] سونوگرافی ممکن است برای تشخیص آبسه احتمالی مفید باشد.[۱]

پیشگیری از بروز این مشکل شیردهی، اتخاذ تکنیک‌های مناسب شیردهی است.[۲] در صورت وجود عفونت، ممکن است آنتی‌بیوتیک‌هایی مانند فلوکلوکساسیلین (داروی انتخابی) توصیه شود.[۲] معمولاً شیردهی باید ادامه یابد، زیرا تخلیه پستان برای بهبودی مهم است.[۲][۱] شواهد تجربی از فواید مصرف پروبیوتیک‌ها پشتیبانی می‌کنند.[۱] حدود ۱۰٪ از زنان شیرده مبتلا به این وضعیت می‌شوند.[۲]

انواع

[ویرایش]

ورم پستان وقتی در مادران شیرده رخ می‌دهد، به عنوان ورم پستان پس‌از زایمان، ورم پستان شیردهی یا ورم پستان شیردهی شناخته می‌شود. وقتی در زنان غیرشیرده دیده شود، به عنوان ورم پستان غیرپس‌از زایمان یا ورم پستان غیر شیردهی شناخته می‌شود. ورم پستان می‌تواند، در موارد نادر، در مردان نیز رخ دهد. سرطان التهابی پستان علائمی بسیار شبیه به ورم پستان دارد و باید رد شود.

علائم ورم پستان پس‌از زایمان و بدون ارتباط با زایمان، مشابه است، اما عوامل مستعدکننده و درمان می‌توانند بسیار متفاوت باشند.

مرتبط با بارداری

[ویرایش]
تصویر سونوگرافی از ورم پستان پس‌از زایمان

ورم پستان پس‌از زایمان عبارت است از التهاب پستان در ارتباط با بارداری، شیردهی یا از شیر گرفتن نوزاد. از آنجایی که یکی از برجسته‌ترین علائم، احتقان پستان است، تصور می‌شود که ناشی از انسداد مجاری شیر یا اضافی شیر باشد. این وضعیت نسبتاً شایع است؛ تخمین‌ها بسته به روش‌شناسی بین ۵ و ۳۳ درصد متغیر است. با این حال، فقط حدود ۰.۴ تا ۰.۵ درصد از مادران شیرده دچار آبسه می‌شوند.[۸]

برخی از عوامل مستعدکننده شناخته شده‌اند، اما ارزش پیش‌بینی‌کنندگی آنها کم است. به نظر می‌رسد که تکنیک مناسب شیردهی، شیردهی مکرر و اجتناب از استرس، مهم‌ترین عواملی هستند که می‌توانند در نظر گرفته شوند.

موارد خفیف ورم پستان اغلب احتقان پستان نامیده می‌شوند؛ این تمایز همپوشانی دارد و احتمالاً دلخواه است یا تابع تغییرات منطقه‌ای قرار دارد.

مرتبط با بارداری

[ویرایش]

اصطلاح ورم پستان غیرپس‌از زایمان، ضایعات التهابی پستان را توصیف می‌کند که به بارداری و شیردهی مربوط نمی‌شوند. این مقاله شامل شرح ورم پستان و همچنین انواع مختلف آبسه‌های پستانی است. بیماری‌های مرتبط با پوست مانند درماتیت و فولیکولیت یک موجودیت جداگانه هستند.

نام‌های ورم پستان غیرپس‌از زایمان به‌طور مداوم استفاده نمی‌شوند و شامل ورم پستان، آبسه زیر هاله پستان، گشاد شدن مجاری، التهاب اطراف مجرا، بیماری زوسکا و موارد دیگر می‌شوند.

ورم پستان پری‌داکتال نوعی ورم پستان غیرشیردهی است و با التهاب مجاری زیر هاله پستان مشخص می‌شود. اگرچه علت ورم پستان اطراف مجاری در حال حاضر ناشناخته است، پیش‌بینی می‌شود که ممکن است با سیگار کشیدن مرتبط باشد. این بیماری عمدتاً در زنان جوان دیده می‌شود، اما در مردان نیز رخ می‌هد.[۹]

علائم و نشانه‌ها

[ویرایش]
ورم پستان موضعی در قسمت زیرین پستان، با ناحیه وسیعی از التهاب

ورم پستان شیردهی معمولاً فقط یک پستان را تحت تأثیر قرار می‌دهد و علائم می‌توانند به سرعت بروز کنند.[۱۰] این بیماری در سه مرحله، از مرحله اولیه، مرحله تشکیل چرک، تا مرحله ترمیم، توسعه می‌یابد.[۱۱] علائم و نشانه‌ها معمولاً به‌طور ناگهانی ظاهر می‌شوند و عبارتند از:

  • حساسیت پستان یا گرمی در لمس
  • ضعف عمومی یا احساس بیماری[۷]
  • تورم پستان
  • درد یا احساس سوزش به‌طور مداوم یا هنگام شیردهی
  • قرمزی پوست، اغلب به شکل گوه
  • تب ۱۰۱ درجه فارنهایت (۳۸.۳ درجه سانتیگراد) یا بیشتر[۱۲]
  • سپس پستان آسیب‌دیده می‌تواند شروع به ظاهر شدن توده‌ای و قرمز کند.

برخی از زنان ممکن است علائمی شبیه آنفلوآنزا را تجربه کنند مانند:

به محض اینکه بیمار ترکیبی از علائم و نشانه‌ها را نشان داد، باید با یک ارائه‌دهنده خدمات درمانی با صلاحیت ویژه شیردهی تماس گرفته شود. اکثر زنان ابتدا علائم شبیه آنفلوآنزا را نشان داده و درست پس‌از آن ممکن است متوجه یک ناحیه قرمز دردناک روی پستان شوند. همچنین، زنان در صورت مشاهده هرگونه ترشح غیرطبیعی از نوک پستان‌ها، اگر درد پستان عملکرد روزانه را دشوار می‌کند، یا اگر درد طولانی‌مدت و غیرقابل توضیح پستان دارند، باید به پزشک مراجعه کنند.

آبسه پستان

[ویرایش]
پستان با عفونت و التهاب قابل مشاهده، درست قبل از مداخله جراحی برای آبسه پستان
پستان درست پس از مداخله جراحی برای آبسه پستان

آبسه پستان تجمع چرک است که به دلایل مختلف در پستان ایجاد می‌شود.[۱۴] در دوران شیردهی، آبسه پستان به ندرت ایجاد می‌شود، اکثر منابع حدود ۰.۴ تا ۰.۵ درصد از زنان شیرده را ذکر می‌کنند.[۸] عوامل خطر شناخته‌شده عبارتند از سن بالای ۳۰ سال، زایمان اول (زایمان اول) و زایمان دیرهنگام. هیچ ارتباطی با وضعیت سیگار کشیدن یافت نشد. با این حال، این ممکن است تا حدی به این دلیل باشد که زنان سیگاری بسیار کمتری شیردهی را انتخاب می‌کنند.[۱۵] آنتی‌بیوتیک‌ها در پیشگیری از آبسه شیردهی مؤثر نشان داده نشده‌اند، اما برای درمان عفونت ثانویه مفید هستند (به بخش درمان آبسه پستان در این مقاله مراجعه کنید).

متاپلازی سنگفرشی کراتینیزه کننده مجاری شیری ممکن است نقش مشابهی در پاتوژنز آبسه زیر هاله پستان غیرپس‌از زایمان داشته باشد.

علل

[ویرایش]

از دهه ۱۹۸۰، ورم پستان اغلب به زیرگروه‌های غیرعفونی و عفونی تقسیم شده است. با این حال، تحقیقات اخیر[۱۶] نشان می‌دهند که ممکن است تقسیم‌بندی به این روش امکان‌پذیر نباشد. نشان داده شده است که انواع و مقادیر باکتری‌های بالقوه بیماری‌زا در شیر مادر با شدت علائم ارتباطی ندارند. علاوه بر این، اگرچه فقط ۱۵٪ از زنان مبتلا به ورم پستان در مطالعه کویست و همکارانش آنتی‌بیوتیک دریافت کردند، همه بهبود یافتند و تعداد کمی از آنها علائم عودکننده داشتند. بسیاری از زنان شیرده سالم که مایل به اهدای شیر خود هستند، باکتری‌های بالقوه بیماری‌زا را در شیر خود دارند، اما هیچ علامتی از ورم پستان ندارند.[نیازمند منبع]

عوامل خطر

[ویرایش]

ورم پستان معمولاً زمانی ایجاد می‌شود که شیر به درستی از پستان خارج نشود. تجمع شیر می‌تواند منجر به مسدود شدن مجاری شیر در پستان‌ها شود، زیرا شیر مادر به‌درستی و به‌طور منظم دوشیده نمی‌شود.[۱۷] همچنین پیشنهاد شده که مجاری شیر مسدودشده می‌توانند در نتیجه فشار بر پستان، مانند لباس تنگ یا سوتین بیش‌ازحد تنگ، رخ دهد، اگرچه شواهد کمی برای این فرضیه وجود دارد. ورم پستان ممکن است زمانی رخ دهد که نوزاد هنگام تغذیه به‌درستی به پستان نچسبد، نوزاد به ندرت شیر بخورد یا در مکیدن شیر از پستان مشکل داشته باشد.

وجود ترک یا زخم روی نوک پستان‌ها احتمال عفونت را افزایش می‌دهد. این احتمال وجود دارد که نوزادانی که عوامل بیماری‌زای عفونی را در بینی خود حمل می‌کنند، بتوانند مادران خود را آلوده کنند؛[۱۸] اهمیت بالینی این یافته هنوز ناشناخته است.

ورم پستان همچنین می‌تواند به دلیل آلودگی ایمپلنت پستان یا هر جسم خارجی دیگری، مثلا پس‌از سوراخ کردن نوک پستان، ایجاد شود. در چنین مواردی، برداشتن جسم خارجی توصیه می‌شود.[۱۹]

زنان شیرده در معرض خطر ابتلا به ورم پستان قرار دارند، به خصوص اگر نوک پستان‌هایشان زخم یا ترک‌خورده باشد یا قبلاً در هنگام شیردهی به نوزاد دیگری دچار ورم پستان شده باشند. همچنین، اگر زنان فقط از یک موقعیت برای شیردهی استفاده کنند یا سوتین تنگ بپوشند، که ممکن است جریان شیر را محدود کند، احتمال ابتلا به ورم پستان افزایش می‌یابد.[۲۰] دشواری در گرفتن پستان توسط نوزاد چسبیدن به پستان نیز می‌تواند خطر ابتلا به ورم پستان را افزایش دهد.[۲۱]

زنان مبتلا به دیابت، بیماری‌های مزمن، ایدز یا سیستم ایمنی ضعیف ممکن است بیشتر مستعد ابتلا به ورم پستان باشند.[۲۲]

عفونت

[ویرایش]

برخی از زنان (تقریباً ۱۵٪)[۱۶] برای عفونتی که معمولاً توسط باکتری‌های پوست یا دهان کودک که از طریق ضایعات پوستی نوک پستان یا از طریق دهانه نوک پستان وارد مجاری شیر می‌شوند، ایجاد می‌شود، به درمان آنتی‌بیوتیکی نیاز دارند.[۲۳] عفونت معمولاً توسط استافیلوکوکوس اورئوس ایجاد می‌شود.[۲۴] پاتوژن‌های عفونی که معمولاً با ورم پستان مرتبط هستند، عبارتند از استافیلوکوکوس اورئوس، استرپتوکوک. اس‌پی‌پی و باسیل‌های گرم منفی مانند اشریشیا کلی. سالمونلا. اس‌پی‌پی، مایکوباکتری‌ها و قارچ‌هایی مانند کاندیدا و کریپتوکوکوس در موارد نادر شناسایی شده‌اند.[۸]

تحقیقات اخیر نشان می‌دهد که پاتوژن‌های عفونی نقش بسیار کمتری در پاتوژنز نسبت به آنچه که معمولاً فقط چند سال پیش فرض می‌شد، دارند. اکثر پاتوژن‌های شناسایی‌شده گونه‌های بسیار رایجی هستند که بخش طبیعی از فلور پستان بوده و تشخیص ساده حضور آنها برای اثبات نقش علت کافی نیست. علاوه بر این، نشانه‌هایی وجود دارد که درمان با آنتی‌بیوتیک‌ها ممکن است تأثیر کمی داشته باشد،[۲۵][۲۶] و در مجموع شواهد کافی برای تأیید یا رد اثربخشی درمان آنتی‌بیوتیکی برای درمان ورم پستان شیردهی وجود ندارد.[۲۷]

تشخیص

[ویرایش]

تشخیص ورم پستان و آبسه پستان معمولاً می‌تواند براساس معاینه فیزیکی انجام شود.[۲۴] پزشک همچنین علائم و نشانه‌های بیماری را در نظر می‌گیرد.

با این حال، اگر پزشک مطمئن نباشد که توده، آبسه است یا تومور، ممکن است سونوگرافی پستان انجام دهد. سونوگرافی تصویر واضحی را از بافت پستان ارائه می‌دهد و ممکن است در تمایز بین ورم پستان ساده و آبسه یا تشخیص آبسه در اعماق پستان مفید باشد. این آزمایش شامل قرار دادن یک پروب سونوگرافی روی پستان است.

در موارد ورم پستان عفونی، ممکن است برای تعیین نوع ارگانیسمی که باعث عفونت می‌شود، کشت لازم باشد. کشت‌ها در تصمیم‌گیری در مورد نوع خاص آنتی‌بیوتیک‌هایی که برای درمان بیماری استفاده می‌شوند، مفید هستند. این کشت‌ها ممکن است از شیر مادر یا از مواد آسپیره‌شده از آبسه گرفته شوند.

ماموگرافی یا بیوپسی پستان معمولاً روی زنانی که به درمان پاسخ نمی‌دهند یا روی زنان غیرشیرده انجام می‌شود. این نوع آزمایش‌ها گاهی برای رد احتمال نوع نادری از سرطان پستان که علائمی را مشابه ورم پستان ایجاد می‌کند، تجویز می‌شوند.

تشخیص افتراقی

[ویرایش]

اختلالات خلقی و اضطرابی پری‌ناتال

[ویرایش]

برخی از زنانی که هنگام شیردهی دچار درد یا علائم دیگری می‌شوند، اما هیچ علامت قابل تشخیصی از ورم پستان ندارند، ممکن است دچار اختلال پردازش حسی، افسردگی پس‌از زایمان، اضطراب پری‌ناتال، رفلکس دیسفوریک خروج شیر، بیزاری غیرارادی از شیردهی، یا دیگر مشکلات سلامت روان باشند.[۲۸]

سرطان پستان

[ویرایش]

سرطان پستان ممکن است با علائم ورم پستان همزمان باشد یا آنها را تقلید کند. فقط رفع کامل علائم و معاینه دقیق برای رد تشخیص سرطان پستان کافی است.

خطر ابتلا به سرطان پستان در طول عمر برای زنانی که باردار و شیرده بوده‌اند، به‌طور قابل توجهی کاهش می‌یابد. به نظر نمی‌رسد که دوره‌های ورم پستان بر خطر ابتلا به سرطان پستان در طول عمر تأثیر بگذارد.[نیازمند منبع]

با این حال، ورم پستان مشکلات زیادی را در تشخیص سرطان پستان ایجاد می‌کند. سرطان پستان ممکن است با ورم پستان همزمان باشد یا کمی پس‌از آن ایجاد شود. تمام علائم مشکوکی که ظرف ۵ هفته به‌طور کامل از بین نمی‌روند، باید بررسی شوند.[نیازمند منبع]

فرض می‌شود که میزان بروز سرطان پستان در دوران بارداری و شیردهی مشابه گروه کنترل است. سیر و پیش‌آگهی نیز بسیار شبیه به گروه کنترل همسان از نظر سن است.[۲۹][۳۰] با این حال، تشخیص در دوران شیردهی به ویژه مشکل‌ساز است و اغلب منجر به تأخیر در تشخیص و درمان می‌شود.

برخی داده‌ها نشان می‌دهند که میزان بروز سرطان پستان غیرالتهابی ظرف یک سال پس‌از دوره‌های ورم پستان غیرپس‌از زایمان افزایش می‌یابد و مراقبت‌های ویژه‌ای برای غربالگری پیشگیری از سرطان لازم است.[۳۱] تاکنون فقط داده‌های حاصل از مشاهده کوتاه‌مدت در دسترس است و نمی‌توان در مورد افزایش خطر کلی قضاوت کرد. به دلیل زمان بسیار کوتاه بین بروز ورم پستان و سرطان پستان در این مطالعه، بسیار بعید به نظر می‌رسد که التهاب نقش قابل توجهی در سرطان‌زایی داشته باشد، بلکه به نظر می‌رسد که برخی از ضایعات پیش‌سرطانی ممکن است خطر التهاب را افزایش دهند (هیپرپلازی که باعث انسداد مجاری می‌شود، حساسیت بیش‌ازحد به سیتوکین‌ها یا هورمون‌ها) یا ضایعات ممکن است عوامل مستعدکننده مشترکی داشته باشند.

نوع بسیار جدی سرطان پستان به نام سرطان التهابی پستان (IBC) با علائمی مشابه ورم پستان (هم در دوران پس‌از زایمان و هم در دوران غیرپس‌از زایمان) بروز می‌کند. این نوع، تهاجمی‌ترین نوع سرطان پستان با بالاترین میزان مرگ‌ومیر است. تصور می‌شود که فنوتیپ التهابی IBC عمدتاً ناشی از تهاجم و انسداد لنفاوی پوستی است، با این حال اخیراً نشان داده شده که فعال شدن ژن‌های هدف NF-κB ممکن است به‌طور قابل توجهی در فنوتیپ التهابی نقش داشته باشد. گزارش‌های موردی نشان می‌دهند که علائم التهابی سرطان پستان می‌توانند پس‌از آسیب یا التهاب شعله‌ور شده و این امر احتمال اشتباه گرفتن آن را با ورم پستان بیشتر می‌کند. همچنین مشخص شده که علائم تا حدی به پروژسترون و آنتی‌بیوتیک‌ها پاسخ می‌دهند، واکنش به دیگر داروهای رایج را نمی‌توان در این مرحله رد کرد.[۳۲][۳۳][۳۴][۳۵][۳۶]

درمان

[ویرایش]

ورم پستان شیردهی

[ویرایش]

هنگامی که ورم پستان با شیردهی مرتبط است، درمان باید بین کاهش کوتاه‌مدت علائم و حل مشکلات اساسی که باعث ورم پستان شده‌اند، تعادل برقرار کند. به عنوان مثال، آکادمی پزشکی شیردهی توصیه می‌کند که از تلاش برای «تخلیه» پستان‌ها، چه از طریق فشار آوردن به نوزاد برای تغذیه بیشتر و چه از طریق استفاده از پمپ پستان، خودداری شود.[۲۸] این ممکن است در کوتاه‌مدت احساس پری یا تورم را کاهش دهد، اما به قیمت تحریک تولید بیش‌ازحد شیر، که می‌تواند باعث عود ورم پستان در روزها و هفته‌های آینده شود.[۲۸]

مراقبت از خود

[ویرایش]

برای زنان شیرده مبتلا به احتقان پستان یا ورم پستان خفیف، استفاده از کمپرس گرم ممکن است راحت باشد.[۲۸] با این حال، کمپرس گرم با افزایش جریان خون به ناحیه، علائم را برای دیگر زنان بدتر می‌کند.[۲۸] کمپرس سرد می‌تواند ادم (تورم) و درد را کاهش دهد.[۲۸] در طب سنتی عامیانه، گاهی پستان با قرار دادن برگ کلم روی آن خنک می‌شد، اما اکنون این کار بیشتر با کیسه یخ یا پارچه مرطوب انجام می‌شود.[۲۸]

ماساژ ملایم («مانند نوازش گربه»[۲۸]) ممکن است راحت باشد و تورم را کاهش دهد.[۲۸] با این حال، مالش تهاجمی‌تر به‌راحتی به بافت‌های پستان که از قبل توسط ورم پستان تحت فشار قرار گرفته‌اند، آسیب می‌رساند و تورم و درد را افزایش می‌دهد.[۲۸] ماساژ بیش‌ازحد، مانند استفاده بیش‌ازحد از پمپ پستان، ممکن است یک عامل خطر برای ورم پستان مکرر باشد.[۲۸]

پروبیوتیک‌ها ممکن است مفید باشند یا نباشند، اما اعتقاد بر این است که مضر نیستند.[۲۸] داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی بدون نسخه، مانند ایبوپروفن و پاراستامول، ممکن است التهاب را کاهش دهند.[۲۸]


درمان‌های دارویی

[ویرایش]

آنتی‌بیوتیک‌ها فقط برای ورم پستان باکتریایی مناسب هستند، که در صورت عدم بهبود ورم پستان غیرعفونی ممکن است ایجاد شود.[۲۸] داروهای ضدقارچ نیز فقط در صورت وجود عفونت قارچی، مانند برفک، مفید هستند.[۲۸] عفونت‌های شدید ممکن است نیاز به مراقبت‌های حمایتی پزشکی معمولی، مانند مایعات داخل وریدی در صورتی که مادر قادر به نوشیدن آب یا مایعات دیگر به اندازه کافی نباشد، داشته باشند.[۲۸]

سونوگرافی درمانی ممکن است تورم را کاهش دهد.[۲۸]

درمان‌های بی‌اثر و مضر

[ویرایش]

شکل تورم در یک نقطه خاص ممکن است باعث شود افراد تصور کنند که پستان‌ها حاوی لوله‌های ساده‌ای هستند و یکی از آنها مسدود شده است. با این حال، مجرای شیر پستان‌ها لوله‌های ساده‌ای نیستند و آناتومی به‌هم‌پیوسته آنها مسدود شدن واقعی آنها را غیرممکن می‌کند.[۲۸] در نتیجه، درمان شامل بریدن، ترکاندن یا فشردن هیچ مجرای به اصطلاح «مسدودشده» نمی‌شود.[۲۸] هیچ «انسدادی» (مثلاً شیر خشک‌شده) برای برداشتن وجود ندارد.[۲۸] این تورم‌های موضعی معمولاً ناشی از احتقان لنفاوی (تجمع مایعات غیرشیری بدن در پستان‌ها)، ادم آلوئولار (تورم در بخشی از پستان که شیر تولید می‌کند) یا دیسبیوز پستانی (تغییرات در میکروبیوم پستان) هستند که می‌توانند باعث تنگی جزئی، اما نه انسداد، در سطح میکروسکوپی شوند.[۲۸] شیردهی در سطح طبیعی ممکن است بدون ایجاد بیش‌ازحد شیر، تسکین موقت تورم را فراهم کند.[۲۸] درمان تاول‌های نوک پستان (برجستگی‌های بافتی بسیار کوچک، معمولاً کم‌رنگ در انتهای نوک پستان) با استروئیدهای موضعی ایمن‌تر از بریدن پوست است.[۲۸]

هر عملی که پوست را پاره کند، می‌تواند باعث عفونت شود که التهاب را افزایش می‌دهد و ممکن است جدی شود.[۲۸]

آنتی‌بیوتیک‌ها از عود ورم پستان جلوگیری نمی‌کنند.[۲۸][۳۷]

ورم پستان غیرپس‌از زایمان

[ویرایش]

ورم پستان غیرپس‌از زایمان، با دارو و احتمالاً آسپیراسیون یا تخلیه درمان می‌شود (به ویژه به درمان آبسه زیر هاله پستان و درمان ورم پستان گرانولوماتوز مراجعه کنید). طبق گزارش بهترین شیوه‌های بی‌ام‌جی، آنتی‌بیوتیک‌ها معمولاً در تمام موارد ورم پستان غیرمرتبط با شیردهی استفاده می‌شوند و در موارد عفونت‌های قارچی عمیق، آنتی‌بیوتیک‌ها با یک عامل ضدقارچ مانند فلوکونازول جایگزین می‌شوند و در صورت ورم پستان گرانولوماتوز (با تشخیص افتراقی با عفونت سل پستان) از کورتیکواستروئیدها استفاده می‌شود.[۱۹]

در ورم پستان گرانولوماتوز بدون علت مشخص، درمان موفقیت‌آمیز شامل اقدامات جراحی تهاجمی یا درمان کمتر تهاجمی با داروهای استروئیدی است.[۳۸]

آنتی‌بیوتیک‌ها برای ورم پستان باکتریایی

[ویرایش]

در ورم پستان ناشی از شیردهی، آنتی‌بیوتیک‌ها در اکثر موارد نیازی نیست و فقط باید برای عفونت‌های باکتریایی استفاده شود.[۲۵] برای افرادی که عفونت‌های شدید ندارند، دیکلوکساسیلین یا سفالکسین توصیه می‌شود.[۳۹] برای افرادی که عفونت‌های شدید دارند، وانکومایسین توصیه می‌شود.[۴۰] طول درمان آنتی‌بیوتیکی بین ۵ تا ۱۴ روز متغیر است.[۴۱] اثرات آنتی‌بیوتیک‌ها تا سال ۲۰۱۳ به خوبی مطالعه نشده است.[۴۲]

فلگمون شیردهی (ناحیه التهاب) باید از نظر احتمال تبدیل شدن به آبسه (ناحیه محصور پر از چرک ناشی از عفونت) تحت نظر قرار گیرد.[۲۸]

آبسه پستان

[ویرایش]

آبسه (یا آبسه مشکوک) در پستان ممکن است با آسپیراسیون با سوزن ظریف تحت هدایت سونوگرافی (آسپیراسیون از راه پوست) یا با برش و تخلیه جراحی درمان شود؛ هر یک از این رویکردها تحت پوشش آنتی‌بیوتیک انجام می‌شود. در صورت بروز آبسه پستان پس‌از زایمان، شیردهی از پستان مبتلا باید در صورت امکان ادامه یابد.[۲۵][۴۳]

برای آبسه‌های کوچک پستان، آسپیراسیون با سوزن ظریف تحت هدایت سونوگرافی، مانند تخلیه کامل آبسه، به عنوان یک روش درمانی اولیه ترجیحی شناخته می‌شود.[۴۴]

یکی از درمان‌های توصیه‌شده شامل آنتی‌بیوتیک‌ها، ارزیابی سونوگرافی و در صورت وجود مایع، آسپیراسیون با سوزن ظریف تحت هدایت سونوگرافی از آبسه با سوزن گیج ۱۸ سوزن، تحت شست‌وشوی درمانی با سرم نمکی تا زمان شفاف شدن مایع است.[۴۵] سپس ترشحات برای آنالیز میکروبیولوژیکی برای شناسایی پاتوژن و تعیین مشخصات حساسیت آنتی‌بیوتیکی آن ارسال می‌شود،[۴۶] که به‌نوبه‌خود ممکن است نشانه‌ای برای تغییر آنتی‌بیوتیک‌ها باشد. در پیگیری، در صورت بهبود وضعیت، ماموگرافی انجام می‌شود؛ در غیر این صورت، آسپیراسیون با سوزن ظریف تحت هدایت سونوگرافی همراه با شست‌وشو و آنالیز میکروبیولوژیکی تکرار می‌شود.[۴۷] اگر سه تا پنج بار آسپیراسیون هنوز مشکل را برطرف نکند، تخلیه از راه پوست همراه با قرار دادن کاتتر دائمی توصیه می‌شود، و فقط در صورتی که چندین تلاش برای تخلیه با هدایت سونوگرافی شکست بخورد، برداشتن جراحی مجاری شیری ملتهب (ترجیحاً پس‌از پایان دوره حاد انجام می‌شود) توصیه می‌شود.[۴۸] با این حال، لازم به ذکر است که حتی برداشتن مجاری آسیب‌دیده لزوماً از عود جلوگیری نمی‌کند.[۴۸]

آبسه‌های پستان غیرپس‌از زایمان در مقایسه با آبسه‌های پستان پس‌از زایمان، میزان عود بالاتری دارند.[۴۹] همبستگی آماری بالایی بین آبسه پستان غیرپس‌از زایمان و دیابت شیرین (DM) وجود دارد. بر این اساس، اخیراً پیشنهاد شده است که غربالگری دیابت باید در بیماران مبتلا به چنین آبسه‌ای انجام شود.[۵۰][۵۱]

اگرچه توصیه‌های متعددی در مورد درمان آبسه‌های پستان وجود دارد، یک بررسی در سال ۲۰۱۵ شواهد کافی را در مورد اینکه آسپیراسیون سوزنی با برش و تخلیه قابل مقایسه است یا خیر، یا اینکه به‌طور کلی باید به زنانی که تحت برش و تخلیه قرار می‌گیرند، آنتی‌بیوتیک داده شود یا خیر، پیدا نکرد.[۵۲]

پیشگیری

[ویرایش]

اعتقاد بر این است که اکثر تلاش‌ها برای پیشگیری از بروز ورم پستان در زنان شیرده بی‌اثر یا دارای اثر نسبتاً کمی هستند.[۳۷] ماساژ طب فشاری احتمالاً تا حدودی خطر را کاهش می‌دهد.[۳۷] اقدامات پیشگیرانه احتمالاً مؤثر شامل مصرف پروبیوتیک‌ها، ماساژ پستان و پالس‌درمانی با فرکانس پایین است.[۳۷] روش‌های بی‌اثر شامل آنتی‌بیوتیک‌های پیشگیرانه، درمان‌های موضعی (ورم پستان، التهاب عمقی پستان است، بنابراین درمان پوست بی‌ربط است[۲۸])، آموزش تخصصی شیردهی و غلات تولیدکننده فاکتور ضدترشحی.[۳۷]

پیش‌آگهی

[ویرایش]

نه وجود تب و نه شدت علائم در زمان مراجعه، پیامد را پیش‌بینی نمی‌کنند؛ زنانی که نوک پستان‌هایشان دردناک یا آسیب‌دیده است، ممکن است نیاز به توجه ویژه داشته باشند.[۵۳][۵۴]

اپیدمیولوژی

[ویرایش]

ورم پستان بین زنان شیرده بسیار شایع است. سازمان جهانی بهداشت تخمین می‌زند که اگرچه میزان بروز آن بین ۲.۶٪ و ۳۳٪ متغیر است، شیوع آن در سطح جهان تقریباً ۱۰٪ از زنان شیرده است. اکثر مادرانی که به ورم پستان مبتلا می‌شوند، معمولاً در چند هفته اول پس‌از زایمان آن را نشان می‌دهند. بیشتر عفونت‌های پستان در ماه اول یا دوم پس‌از زایمان یا در زمان از شیر گرفتن رخ می‌دهند.[۲۲] با این حال، در موارد نادر، زنانی را که شیر نمی‌دهند، نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.[۵۵]

اصطلاح‌شناسی

[ویرایش]

استفاده رایج از اصطلاح ورم پستان براساس منطقه جغرافیایی متفاوت است. در خارج از ایالات متحده، این اصطلاح معمولاً برای هر دو مورد پس‌از زایمان (یعنی مواردی که برای مادران شیرده رخ می‌دهد) و غیرپس‌از زایمان (غیرمرتبط با شیردهی) استفاده می‌شود. در ایالات متحده، ورم پستان معمولاً به ورم پستان پس‌از زایمان همراه با تب یا دیگر علائم عفونت سیستمیک اشاره دارد (این علائم لزوماً ناشی از عفونت واقعی نیستند[۲۸]). موارد خفیف‌تر ورم پستان پس‌از زایمان که چند روز پس‌از تولد ظاهر می‌شوند، اغلب احتقان پستان نامیده می‌شوند.[۲۸] در ایالات متحده، اصطلاح ورم پستان غیرپس‌از زایمان به ندرت استفاده می‌شود و نام‌های جایگزین مانند گشاد شدن مجاری، آبسه زیر هاله پستان و ورم پستان سلول پلاسما بیشتر مورد استفاده قرار می‌گیرند.

در این مقاله، ورم پستان به معنای اصلی تعریف به عنوان التهاب پستان استفاده می‌شود و در صورت لزوم، توصیفات اضافی نیز به آن اضافه می‌شود.

ورم پستان مزمن کیستیک نام قدیمی‌تری برای تغییرات فیبروکیستیک پستان است.

ریشه‌شناسی و تلفظ

[ویرایش]

کلمه ورم پستان (‎/mæstˈaɪtɪs/‎) از ترکیب mast- + -itis استفاده می‌کند. کلمه mammitis (‎/mæmˈaɪtɪs/‎) از ترکیب mamm- + -itis استفاده می‌کند. این دو کلمه در کاربرد مدرن مترادف هستند و ورم پستان رایج‌ترین مترادف آن است.

دیگر حیوانات

[ویرایش]

ورم پستان در دیگر حیوانات مانند انسان رخ می‌دهد، و به ویژه در دام‌ها نگران‌کننده است، زیرا شیر از پستان‌های آسیب‌دیده دام ممکن است وارد منابع غذایی شده و خطری برای سلامت ایجاد کند.

این بیماری در برخی گونه‌ها، مانند گاوهای شیری، یک بیماری عمده است. این بیماری علت ناراحتی‌های ناخواسته زیادی برای گاوهای شیری است. این بیماری برای صنعت لبنیات از اهمیت اقتصادی فوق‌العاده‌ای برخوردار است و همچنین برای سلامت عمومی نگران‌کننده است. همین ملاحظات در مورد ورم پستان در گوسفند و بز و دیگر ماده‌های تولیدکننده شیر نیز صدق می‌کند. این بیماری در خوک ماده نیز از اهمیت اقتصادی برخوردار است، اما در این گونه، به سلامت عمومی مربوط نمی‌شود. در دیگر ماده‌های اهلی (گربه ماده، مادیان و غیره)، این بیماری بیشتر یک بیماری فردی است که توسط دامپزشکان درمان می‌شود.

جستارهای وابسته

[ویرایش]


منابع

[ویرایش]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Berens PD (December 2015). "Breast Pain: Engorgement, Nipple Pain, and Mastitis". Clinical Obstetrics and Gynecology. 58 (4): 902–14. doi:10.1097/GRF.0000000000000153. PMID 26512442. S2CID 13006527.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Spencer JP (September 2008). "Management of mastitis in breastfeeding women". American Family Physician. 78 (6): 727–31. PMID 18819238.
  3. ↑ Ferri FF (2009). Ferri's Clinical Advisor 2010 E-Book: 5 Books in 1 (به انگلیسی). Elsevier Health Sciences. p. 593. ISBN 978-0-323-07685-2.
  4. ↑ Buttaro TM, Trybulski J, Bailey PP, Sandberg-Cook J (2007). Primary Care: A Collaborative Practice. Elsevier Health Sciences. p. PT1608. ISBN 978-0-323-07841-2.
  5. ↑ The Worldwatch Institute (2015). State of the World 2006: Special Focus: China and India (به انگلیسی). Island Press. p. 36. ISBN 978-1-61091-633-2.
  6. ↑ Ratcliffe SD (2008). Family Medicine Obstetrics (به انگلیسی). Elsevier Health Sciences. p. 634. ISBN 978-0-323-04306-9.
  7. 1 2 Mitoulas LR, Davanzo R (2022). "Breast Pumps and Mastitis in Breastfeeding Women: Clarifying the Relationship". Frontiers in Pediatrics. 10. doi:10.3389/fped.2022.856353. PMC 9226559. PMID 35757121.
  8. 1 2 3 Michie C, Lockie F, Lynn W (September 2003). "The challenge of mastitis". Archives of Disease in Childhood. 88 (9): 818–21. doi:10.1136/adc.88.9.818. PMC 1719627. PMID 12937109.
  9. ↑ Dixon JM, Pariser KM. "Nonlactational mastitis in adults". UpToDate. Retrieved 2019-08-02.
  10. ↑ "Symptoms of mastitis". Archived from the original on 2014-05-21. Retrieved 2010-04-20.
  11. ↑ Zhang Y, Sun X, Li K, Wang X, Cai L, Li X, Zhou M (2018-05-02). ""The Therapy of Elimination First" for Early Acute Mastitis: A Systematic Review and Meta-Analysis". Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine. 2018. doi:10.1155/2018/8059256. PMC 5954910. PMID 29853971.
  12. ↑ "Symptoms". Retrieved 2010-04-20.
  13. ↑ "Breast Infection Symptoms". Retrieved 2010-04-20.
  14. ↑ Segura-Sampedro JJ, Jiménez-Rodríguez R, Camacho-Marente V, Pareja-Ciuró F, Padillo-Ruiz J (May 2016). "Breast abscess and sepsis arising from oral infection". Cirugia Espanola. 94 (5): 308–9. doi:10.1016/j.ciresp.2015.05.007. PMID 26148851.
  15. ↑ Cusack L, Brennan M (December 2011). "Lactational mastitis and breast abscess - diagnosis and management in general practice". Australian Family Physician. 40 (12): 976–9. PMID 22146325.
  16. 1 2 Kvist LJ, Larsson BW, Hall-Lord ML, Steen A, Schalén C (April 2008). "The role of bacteria in lactational mastitis and some considerations of the use of antibiotic treatment". International Breastfeeding Journal. 3 (1): 6. doi:10.1186/1746-4358-3-6. PMC 2322959. PMID 18394188.
  17. ↑ "Non-infectious mastitis and milk stasis". Archived from the original on 2010-04-28. Retrieved 2010-04-20.
  18. ↑ Amir LH, Garland SM, Lumley J (October 2006). "A case-control study of mastitis: nasal carriage of Staphylococcus aureus". BMC Family Practice. 7. doi:10.1186/1471-2296-7-57. PMC 1630426. PMID 17032458.
  19. 1 2 Mastitis and breast abscess بایگانی‌شده در ۲۰۰۹-۰۶-۱۲ توسط Wayback Machine، BMJ Best Practice (last updated 5 September 2014) (subscription-limited access)
  20. ↑ "Risk factors". Retrieved 2010-04-20.
  21. ↑ "Common questions about breastfeeding and pain". womenshealth.gov. Archived from the original on 4 August 2017. Retrieved 4 August 2017.مالکیت عمومی This article incorporates text from this source, which is in the public domain.
  22. 1 2 "Breast Infection Causes". Retrieved 2010-04-20.
  23. ↑ "Breastfeeding Mastitis Causes and Symptoms". Archived from the original on 2019-07-19. Retrieved 2010-04-20.
  24. 1 2 "Exams and Tests". Retrieved 2010-04-20.
  25. 1 2 3 Peters J (April 2004). "[Mastitis puerperalis - causes and therapy]". Zentralblatt für Gynäkologie (به آلمانی). 126 (2): 73–6. doi:10.1055/s-2004-44880. PMID 15112132. S2CID 7649157.
  26. ↑ Barbosa-Cesnik C, Schwartz K, Foxman B (April 2003). "Lactation mastitis". JAMA. 289 (13): 1609–12. doi:10.1001/jama.289.13.1609. PMID 12672715.
  27. ↑ Antibiotics for mastitis in breastfeeding women[پیوند مرده]. Cochrane Database of Systematic Reviews, PubMed Health. Review published 2013; Review content assessed as up-to-date: November 23, 2012.
  28. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 Mitchell KB, Johnson HM, Rodríguez JM, Eglash A, Scherzinger C, Zakarija-Grkovic I, et al. (May 2022). "Academy of Breastfeeding Medicine Clinical Protocol #36: The Mastitis Spectrum, Revised 2022". Breastfeeding Medicine. 17 (5): 360–376. doi:10.1089/bfm.2022.29207.kbm. PMID 35576513. S2CID 248832395.
  29. ↑ Middleton LP, Amin M, Gwyn K, Theriault R, Sahin A (September 2003). "Breast carcinoma in pregnant women: assessment of clinicopathologic and immunohistochemical features". Cancer. 98 (5): 1055–60. doi:10.1002/cncr.11614. PMID 12942575. S2CID 21424443.
  30. ↑ Shousha S (July 2000). "Breast carcinoma presenting during or shortly after pregnancy and lactation". Archives of Pathology & Laboratory Medicine. 124 (7): 1053–60. doi:10.5858/2000-124-1053-BCPDOS. PMID 10888783.
  31. ↑ Peters F, Kiesslich A, Pahnke V (October 2002). "Coincidence of nonpuerperal mastitis and noninflammatory breast cancer". European Journal of Obstetrics, Gynecology, and Reproductive Biology. 105 (1): 59–63. doi:10.1016/S0301-2115(02)00109-4. PMID 12270566.
  32. ↑ Kusama M, Koyanagi Y, Sekine M, Serizawa H, Ebihara Y, Hirota T, Nakamura Y, Matsunaga T (September 1994). "[A case of inflammatory breast cancer successfully treated with 5'-DFUR and MPA]". Gan to Kagaku Ryoho. Cancer & Chemotherapy (به ژاپنی). 21 (12): 2049–52. PMID 8085857.
  33. ↑ Yamada T, Okazaki M, Okazaki A, Sato H, Watanabe Y, Toda K, Okazaki Y, Asaishi K, Hirata K, Narimatsu E (September 1992). "[A case of inflammatory breast cancer treated with medroxyprogesterone acetate (MPA) in combination with intra-arterial infusion chemotherapy]". Gan to Kagaku Ryoho. Cancer & Chemotherapy (به ژاپنی). 19 (11): 1923–5. PMID 1387777.
  34. ↑ Van Laere SJ, Van der Auwera I, Van den Eynden GG, Elst HJ, Weyler J, Harris AL, van Dam P, Van Marck EA, Vermeulen PB, Dirix LY (June 2006). "Nuclear factor-kappaB signature of inflammatory breast cancer by cDNA microarray validated by quantitative real-time reverse transcription-PCR, immunohistochemistry, and nuclear factor-kappaB DNA-binding". Clinical Cancer Research. 12 (11 Pt 1): 3249–56. doi:10.1158/1078-0432.CCR-05-2800. PMID 16740744. S2CID 86034806.
  35. ↑ Van Laere SJ, Van der Auwera I, Van den Eynden GG, van Dam P, Van Marck EA, Vermeulen PB, Dirix LY (September 2007). "NF-kappaB activation in inflammatory breast cancer is associated with oestrogen receptor downregulation, secondary to EGFR and/or ErbB2 overexpression and MAPK hyperactivation". British Journal of Cancer. 97 (5): 659–69. doi:10.1038/sj.bjc.6603906. PMC 2360371. PMID 17700572.
  36. ↑ van der Burg B, van der Saag PT (June 1996). "Nuclear factor-kappa-B/steroid hormone receptor interactions as a functional basis of anti-inflammatory action of steroids in reproductive organs". Molecular Human Reproduction. 2 (6): 433–8. doi:10.1093/molehr/2.6.433. PMID 9238713.
  37. 1 2 3 4 5 Crepinsek MA, Taylor EA, Michener K, Stewart F, et al. (Cochrane Pregnancy and Childbirth Group) (September 2020). "Interventions for preventing mastitis after childbirth". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2020 (9). doi:10.1002/14651858.CD007239.pub4. PMC 8094918. PMID 32987448.
  38. ↑ Lei X, Chen K, Zhu L, Song E, Su F, Li S (September 2017). "Treatments for Idiopathic Granulomatous Mastitis: Systematic Review and Meta-Analysis". Breastfeeding Medicine. 12 (7): 415–421. doi:10.1089/bfm.2017.0030. PMID 28731822.
  39. ↑ Spencer JP (September 2008). "Management of mastitis in breastfeeding women". American Family Physician (review). 78 (6): 727–731. PMID 18819238.
  40. ↑ David MZ, Daum RS (2017). "Treatment of Staphylococcus aureus Infections". Staphylococcus aureus. Current Topics in Microbiology and Immunology. Vol. 409. pp. 325–383. doi:10.1007/82_2017_42. ISBN 978-3-319-72061-6. PMID 28900682.
  41. ↑ Jahanfar S, Ng CJ, Teng CL (2016). "Antibiotics for mastitis in breastfeeding women". Sao Paulo Medical Journal = Revista Paulista de Medicina. 134 (3): 273. doi:10.1590/1516-3180.20161343T1. PMC 10496608. PMID 27355802.
  42. ↑ Jahanfar S, Ng CJ, Teng CL (February 2013). "Antibiotics for mastitis in breastfeeding women". The Cochrane Database of Systematic Reviews (2). doi:10.1002/14651858.CD005458.pub3. PMC 11297410. PMID 23450563.
  43. ↑ Trop I, Dugas A, David J, El Khoury M, Boileau JF, Larouche N, Lalonde L (October 2011). "Breast abscesses: evidence-based algorithms for diagnosis, management, and follow-up". Radiographics (review). 31 (6): 1683–99. doi:10.1148/rg.316115521. PMID 21997989., p. 1684
  44. ↑ Silberman AW, Silberman AW (28 March 2012). Principles and Practice of Surgical Oncology: A Multidisciplinary Approach to Difficult Problems. Lippincott Williams & Wilkins. p. 301. ISBN 978-1-4511-5323-1.
  45. ↑ Trop I, Dugas A, David J, El Khoury M, Boileau JF, Larouche N, Lalonde L (October 2011). "Breast abscesses: evidence-based algorithms for diagnosis, management, and follow-up". Radiographics (review). 31 (6): 1683–99. doi:10.1148/rg.316115521. PMID 21997989., Fig. 9 on p. 1696
  46. ↑ Trop I, Dugas A, David J, El Khoury M, Boileau JF, Larouche N, Lalonde L (October 2011). "Breast abscesses: evidence-based algorithms for diagnosis, management, and follow-up". Radiographics (review). 31 (6): 1683–99. doi:10.1148/rg.316115521. PMID 21997989., p. 1691
  47. ↑ Trop I, Dugas A, David J, El Khoury M, Boileau JF, Larouche N, Lalonde L (October 2011). "Breast abscesses: evidence-based algorithms for diagnosis, management, and follow-up". Radiographics (review). 31 (6): 1683–99. doi:10.1148/rg.316115521. PMID 21997989., p. 1692–1693
  48. 1 2 Trop I, Dugas A, David J, El Khoury M, Boileau JF, Larouche N, Lalonde L (October 2011). "Breast abscesses: evidence-based algorithms for diagnosis, management, and follow-up". Radiographics (review). 31 (6): 1683–99. doi:10.1148/rg.316115521. PMID 21997989., p. 1694
  49. ↑ Trop I, Dugas A, David J, El Khoury M, Boileau JF, Larouche N, Lalonde L (October 2011). "Breast abscesses: evidence-based algorithms for diagnosis, management, and follow-up". Radiographics (review). 31 (6): 1683–99. doi:10.1148/rg.316115521. PMID 21997989., abstract
  50. ↑ Rizzo M, Gabram S, Staley C, Peng L, Frisch A, Jurado M, Umpierrez G (March 2010). "Management of breast abscesses in nonlactating women". The American Surgeon. 76 (3): 292–5. doi:10.1177/000313481007600310. PMID 20349659. S2CID 25120670.
  51. ↑ Verghese BG, Ravikanth R (May 2012). "Breast abscess, an early indicator for diabetes mellitus in non-lactating women: a retrospective study from rural India". World Journal of Surgery. 36 (5): 1195–8. doi:10.1007/s00268-012-1502-7. PMID 22395343. S2CID 23073438.
  52. ↑ Irusen H, Rohwer AC, Steyn DW, Young T (August 2015). "Treatments for breast abscesses in breastfeeding women". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2015 (8). doi:10.1002/14651858.CD010490.pub2. hdl:10019.1/104306. PMC 9226721. PMID 26279276.
  53. ↑ Kvist LJ, Hall-Lord ML, Larsson BW (January 2007). "A descriptive study of Swedish women with symptoms of breast inflammation during lactation and their perceptions of the quality of care given at a breastfeeding clinic". International Breastfeeding Journal. 2: 2. doi:10.1186/1746-4358-2-2. PMC 1784075. PMID 17244353.
  54. ↑ Kvist LJ, Hall-Lord ML, Rydhstroem H, Larsson BW (June 2007). "A randomised-controlled trial in Sweden of acupuncture and care interventions for the relief of inflammatory symptoms of the breast during lactation". Midwifery. 23 (2): 184–95. doi:10.1016/j.midw.2006.02.003. PMID 17052823.
  55. ↑ "Causes of mastitis". NHS. Archived from the original on 2010-04-28. Retrieved 2010-04-20.
  56. ↑ Kandasamy S, Green BB, Benjamin AL, Kerr DE (Dec 2011). "Between-cow variation in dermal fibroblast response to lipopolysaccharide reflected in resolution of inflammation during Escherichia coli mastitis". J. Dairy Sci. 94 (12): 5963–75. doi:10.3168/jds.2011-4288. PMID 22118085.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:نام‌های متعدد:فهرست نویسندگان (link)

پیوند به بیرون

[ویرایش]
برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=ماستیت&oldid=43784990»