قصه حسین کرد شبستری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

قصهٔ حسین کُردِ شَبــِستَری قصه‌ای عامیانه به زبان فارسی است که نویسندهٔ آن ناآشکار است. این داستان حکایت‌هایی از قهرمانی عیاران را نشان می‌دهد و شرح جنگ‌های افسانه‌آمیزی میان پهلوانان حق و باطل است.[۱]

داستان[ویرایش]

قصه حسین گرد شبستری در دوره صفویه جریان دارد. «حسین گرد» یکی از چوپان‌زادگان و پهلوانان آذربایجان است، که در آغاز مهتر و شاگرد پهلوان مسیح تکمه‌بند تبریزی از پهلوانان دربار شاه‌عباس صفوی بود. حسین گرد پس از اختلاف با همسر مسیح، تبریز را ترک می‌کند و در اصفهان به جمع پهلوانان شاه عباس می‌پیوندد. زمانی که حسین گرد مالیات هفت‌ساله ایران را از پادشاه هند گرفت و به دربار شاه آورد، شاه عباس به او خلعت فراوان داد و از آن پس، حسین گرد از نزدیکان شاه شد. جایگاه او در میان پهلوانان شاه عباس همچون جایگاه رستم در جمع پهلوانان شاهنامه است. پهلوانان داستان به سرپرستی سید میرباقر آجرپز در خدمت شاه عباس به سر می‌برند و با دشمنان شاه که بیشتر ترکان عثمانی و ازبک هستند مبارزه می‌کنند. قصه حسین گرد سال‌ها یکی از قصه‌های مورد پسند مردم آذربایجان بوده در قهوه‌خانه‌ها و گذرگاه‌ها نقل می‌شده‌است. در این قصه می‌توان گنجینه‌ای ارزشمند از ویژگی‌های زبانی فرهنگی و اجتماعی مردم آذربایجان در زمان روایت داستان را یافت.[۱][۲]

روایت سینمایی[ویرایش]

روایت سینمایی قصهٔ حسین کرد شبستری با نام حسین کرد توسط اسماعیل کوشان در سال ۱۳۴۵ خورشیدی ساخته شد.[۳] حسین کرد شبستری، چوپان سردار مسیح خان، فری ناز، دختر سردار، را از دست عده‌ای راهزن نجات می‌دهد و پس از طی ماجراهای پهلوانی و قهرمانانه شاه عباس او را به عنوان داروغه پایتخت می‌گمارد و اسباب ازدواج حسین و فری ناز را فراهم می‌کند.

این بازیگران در این فیلم ایفای نقش می‌کنند.

ایلوش، تقی ظهوری، سهیلا، ناصر ملک مطیعی، منوچهر نوذری، حمیده خیرآبادی، گوگوش، غلامحسین بهمنیار، صابر آتشین، پریا، منوچهر وثوق، حسین محسنی، ماشین‌چیان، عبدی

فرهنگ عامه[ویرایش]

قصه حسین کرد شبستری داستانی بسیار بلند است، در حدی که معمولاً به صورت کنایه از پرگویی افراد استفاده می‌شود. به این گونه که عوام ماجرا یا شرح‌های طولانی را به قصه حسین کرد تشبیه می‌کنند.

کتاب[ویرایش]

نسخه‌های گوناگونی از این کتاب تاکنون چاپ شده‌است اما کامل‌ترین روایت این داستان در سال ۱۳۸۵ خورشیدی با تصحیح ایرج افشار و مهران افشاری در ۵۱۶ صفحه چاپ شده‌است.[۴] برخی نسخه‌ها:

  • کلیات حسین کرد شبستری، با تصحیح کامل، به کوشش: سعید قانعی، تهران: دنیای کتاب، ۱۳۷۷ خورشیدی، شابک: ۹۶۴۵۸۷۰۹۲۵
  • نسخه کامل حسین کرد شبستری با صدای اردلان ضرغام و آهنگسازی مهدی زارع توسط مؤسسه نوین کتاب گویا در سال ۱۳۹۶ تولید و منتشر شد.

مقالات[ویرایش]

از تعدادی مقالات معتبر خارجی که در زمینه حسین کرد نوشته شده می‌توان به مقاله‌ای قابل توجه از «اولریش مارزلف»(به انگلیسی: Ulrich Marzolph) اشاره کرد و در بین پژوهشهای ایرانیان در این زمینه مقدمه و پیشگفتار ایرج افشار و مهران افشاری در کتابی که ایشان تصحیح کرده اند قابل توجه است و زهرا دهقان دهنوی نیز مقاله‌ای ارزشمند در این زمینه در مجله علمی پِژوهشی ادب پژوهی چاپ کرده‌است.

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ کلیات حسین کرد شبستری، با تصحیح کامل، به کوشش: سعید قانعی، تهران: دنیای کتاب، ۱۳۷۷ خورشیدی، شابک: ۹۶۴۵۸۷۰۹۲۵
  2. قصه حسین گرد شبستری، به کوشش ایرج افشار-مهران افشاری، تهران، نشرچشمه، ۱۳۸۵، مقدمهٔ کتاب
  3. بانک اطلاعاتی سینمای ایران
  4. کتاب نیوز