فهرست صورت‌های فلکی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
فهرست‌های ستاره‌شناسی

به گروهی از ستاره‌ها که در تجسم انسان شکل و پیکربندی مشخصی را تشکیل داده باشند صورت فلکی یا پیکر آسمانی می‌گویند.

صورت‌های فلکی در فرهنگ‌های گوناگون حضور داشته‌اند و طی گذشت زمان تغییراتی هم در تقسیم‌بندی، تعداد و نامگذاری آن‌ها صورت گرفته‌است. جدول زیر نام‌های فارسی صورت‌های فلکی امروزی را نشان می‌دهد:

لیست صورت‌های فلکی[ویرایش]

در زبان فارسی برای دسته‌ای از صورت‌های فلکی (پیکرهای آسمانی) که از قدیم شناخته شده بودند نام‌های گوناگونی بکار رفته است. بسیاری از آن‌ها انواع نام‌های عربی یا فارسی به‌کاررفته در متون قدیمی‌تر هستند. این نام‌های مترادف و برابرهای انگلیسی آن‌ها در زیر می‌آیند:

نام فارسی نام‌های دیگر در متون فارسی نام‌های انگلیسی نماد پیشنهادی[۱] تصویر صورت فلکی
آبمار مار آبی، نرمار، هیة الماء Hydrus Hydrus symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Hydrus constellation map.png
آتشدان مجمره، عودسوز، محراب نفاطه، الببغاء Ara Ara symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Ara constellation map.png
ارابه‌ران ممسک‌الاعنه، ممسک العِنان، عناندار، صاحب المعز Auriga Auriga symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Auriga constellation map.png
اژدها تنین، جوزهر (عربی‌شده گوزهر فارسی)، هَشتَنبَر Draco Draco symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Draco constellation map.png
اسب بزرگ فرس اعظم، فرس ثانی، اسب بالدار Pegasus Pegasus symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Pegasus constellation map.png
اسب کوچک فَرَس اول، قطعةالفَرَس، پاره‌اسب Equuleus Equuleus symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Equuleus constellation map.png
اسکنه قلم Caelum Caelum symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Caelum constellation map.png
آفتاب‌پرست حرباء Chamaeleon Chamaeleon symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Chamaeleon constellation map.png
بادبان شراع Vela Vela symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Vela constellation map.png
بزغاله جَدی، بُزیچه چرخ، بز دریایی، بزماهی، بَهی[۲] Capricornus Capricornus symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Capricornus constellation map.png
برساووش بَرَنده سر دیو، برنده سر غول، سوار، حامل رأس الغول، دیوکش Perseus Perseus symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Perseus constellation map.png
بره حَمَل Aries Aries symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Aries constellation map.png
پیاله جام، کاسه بزرگ، باطیه، معلف Crater Crater symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Crater constellation map.png
پیکان تیر، سهم Sagitta Sagitta symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Sagitta constellation map.png
تاج جنوبی اکلیل جنوبی، افسر، قبه Corona Australis Corona Australis symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Corona Australis constellation map.png
تاج شمالی فُکّه، اکلیل شمالی، کاسه درویشان، کاسه یتیمان، کاسه لئیمان، قصعةالمساکین Corona Borealis Corona Borealis symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Corona borealis constellation map.png
تازی‌ها سگ‌های تازی، سگ‌های شکاری Canes Venatici Canes Venatici symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Canes Venatici constellation map.png
ترازو میزان، پله Libra Libra symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Libra constellation map.png
تک‌شاخ - Monoceros Monoceros symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Monoceros constellation map.png
تلسکوپ - Telescopium Telescopium symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Telescopium constellation map.png
تلمبه مفرغة الهواء، تلمبه بادی Antlia Antlia symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Antlia constellation map.png
تور تور ماهیگیری، تاربست، شبکه Reticulum Reticulum symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Reticulum constellation map.png
توکان طوقان Tucana Tucana symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Tucana constellation map.png
جوی نهر، رودخانه فلکی، نهر الاردن Eridanus Eridanus symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Eridanus constellation map.png
چلپاسه سوسمار، مارمولک، بزمجه Lacerta Lacerta symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Lacerta constellation map.png
چلیپا صلیب جنوبی Crux Crux symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Crux constellation map.png
خرچنگ سرطان Cancer Cancer symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Cancer constellation map.png
خرس بزرگ دب اکبر، هفت اورنگ، ارابه داوود، بنات نعش کبری Ursa Major Ursa Major symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Ursa Major constellation map.png
خرس کوچک دب اصغر، هفت اورنگ کوچک، سریر فلک Ursa Minor Ursa Minor symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Ursa Minor constellation map.png
خرگوش اَرنَب Lepus Lepus symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Lepus constellation map.svg
دُرنا - Grus Grus symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Grus constellation map.png
دلفین - Delphinus Delphinus symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Delphinus constellation map.png
دَلو ریزنده آب، ساکب‌الماء، دال Aquarius Aquarius symbol (fixed width).svg
Aquarius constellation map.png
دوپرگار پرگار Circinus Circinus symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Circinus constellation map.png
دوپیکر جوزا، تؤمان Gemini Gemini symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Gemini constellation map visualization 1.PNG
دوشیزه عذرا، خوشه، سنبله Virgo Virgo symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Virgo constellation map.png
ذات‌الکرسی خداوند کرسی، سرور تخت Cassiopeia Cassiopeia symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Cassiopeia constellation map.png
روباهک روباه، ثعلب Vulpecula Vulpecula symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Vulpecula constellation map.png
زانوزده برزانونشسته، الجاثی علی رکبتیه، پهلوان، راقص، هرکول Hercules Hercules symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Hercules constellation map.svg
زرافه - Camelopardalis Camelopardalis symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Camelopardalis constellation map.png
زن برزنجیر اِمرأة المُسلسله، ناقه، زن زنجیری، زن در زنجیر، شاهزاده Andromeda Andromeda symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Andromeda constellation map.png
ساعت - Horologium Horologium symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Horologium constellation map.png
سپر - Scutum Scutum symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Scutum constellation map.png
سکستان السدس Sextans Sextans symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Sextans constellation map.png
سگ بزرگ کلب اکبر، کلب الجبار، سگ کلان Canis Major Canis Major symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Canis major constellation map.png
سگ کوچک کلب اصغر، کلب مقدم، الغمیصاء، تریشگ (از پارسی میانه) Canis Minor Canis Minor symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Canis minor constellation map.png
سنگتراش کارگاه، حَجّار Sculptor Sculptor symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Sculptor constellation map.png
سه‌پایه (نقاش) آلةالمصور Pictor Pictor symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Pictor constellation map.png
سه‌سو مثلث، الاشراط Triangulum Triangulum symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Triangulum Australe constellation map.png
سیاه‌گوش وشق Lynx Lynx symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Lynx constellation map.png
سیمرغ عنقاء، ققنوس Phoenix Phoenix symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Phoenix constellation map.png
شاه‌تخته کشتی، تیر حمال، السفینةالطائر Carina Carina symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Carina constellation map.png
شکارچی جبار، راعی، النسق، بزرگ‌منش Orion Orion symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Orion constellation map.png
شَلیاق چنگ رومی، دیگ‌پایه، یک‌پایه، سه‌پایه، لورا (از لاتین)، اثافی، نسر واقع، سلحفات، بربط، الصنج، کَشَف Lyra Lyra symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Lyra constellation map.png
شیر اسد، شیر سپهر Leo Leo symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Leo constellation map.png
شیر کوچک اسد اصغر Leo Minor Leo Minor symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Leo Minor constellation map.png
طاووس - Pavo Pavo symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Pavo constellation map.png
عقاب - Aquila Aquila symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Aquila constellation map.png
قطب‌نما - Pyxis Pyxis symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Pyxis constellation map.png
قنطورس سنطوروس، ظلیم Centaurus Centaurus symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Centaurus constellation map.png
قیفاووس سلطان، ملتهب Cepheus Cepheus symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Cepheus constellation map.png
کبوتر حمامه Columba Columba symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Columba constellation map.png
کژدم عقرب Scorpius Scorpius symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Scorpius constellation map.png
کشتی‌دم دنباله کشتی Puppis Puppis symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Puppis constellation map.png
کلاغ غُراب، زاغ Corvus Corvus symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Corvus constellation map.png
کمان قوس، رامی، کماندار، کمانگیر، تیرانداز، نیم‌اسب Sagittarius Sagittarius symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Sagittarius constellation map.png
کوره تنور Fornax Fornax symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Fornax constellation map.png
کوهمیز میز، میز صحرائی Mensa Mensa symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Mensa constellation map.png
گاو ثور Taurus Taurus symbol (fixed width).svg
Taurus constellation map.png
گاوران عوّا، گاوچران، بقار، صیّاح، حارس‌الشمال، حارس‌السماء، بورطیس حارس، طاردالدب Boötes Bootes symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Bootes constellation map.png
گرگ سبع Lupus Lupus symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Lupus constellation map.png
گونیا خط‌کش، تراز Norma Norma symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Norma constellation map.png
گیسو گیسوان برنیکه Coma Berenices Coma Berenices symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Coma Berenices constellation map.png
مار حیّه Serpens Serpens symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Serpens constellation map.png
مار باریک شجاع Hydra Hydra symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Hydra constellation map.png
مارافسای حوّاء، حامل مار Ophiuchus Ophiuchus symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Ophiuchus constellation map.png
ماکیان دجاجه، قو، مرغ، طایر، اوز العراقی، الفوارس Cygnus Cygnus symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Cygnus constellation map.png
ماهی حوت، حوتین، سمکه، دوماهی، ماهی سپهر Pisces Pisces symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Pisces constellation map.png
ماهی پرنده - Volans Volans symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Volans constellation map.png
ماهی جنوبی حوت جنوبی Piscis Austrinus Piscis Austrinus symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Piscis Austrinus constellation map.png
ماهی زرین ماهی طلایی، طلاماهی، ابوسیف Dorado Dorado symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Dorado constellation map.png
مثلث جنوبی - Triangulum Australe Triangulum Australe symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Triangulum Australe constellation map.png
مرغ بهشتی پرنده بهشتی Apus Apus symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Apus constellation map.png
مگس جنوبی مگس، ذبابه Musca Musca symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Musca constellation map.png
میکروسکوپ - Microscopium Microscopium symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Microscopium constellation map.png
نهنگ قیطُس، هیولای دریایی، مجمع الکواکب، کَهت (از پارسی میانه) Cetus Cetus symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Cetus constellation map.png
هَشتَک ثُمن، اُکتان Octans Octans symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Octans constellation map.png
هندی - Indus Indus symbol (Moskowitz, fixed width).svg
Indus constellation map.png

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

منابع نام‌های جدول:

  1. Peter Grego (2012) The Star Book: Stargazing Throughout the Seasons in the Northern Hemisphere. F+W Media.
  2. از پارسی میانه: wahig (فرهنگ پهلوی)