عهدنامه فینکنشتاین
 ملاقات فرستاده ایران، میرزامحمدرضا قزوینی، با ناپلئون در کاخ فینکنشتاین، ۲۷ آوریل ۱۸۰۷، اثر فرانسوا مولار. | |
| گونه | اتحاد |
|---|---|
| تاریخ امضا | ۱۳ اردیبهشت ۱۱۸۶ ه.ش (۴ مهٔ ۱۸۰۷ میلادی و ۲۵ صفر ۱۲۲۲ ه.ق) |
| مکان امضا | کاخ فینکنشتاین (کامینیک، لهستان امروزی) |
| اعضا |  امپراتوری اول فرانسه ایران قاجاری |
عهدنامه فینکنشتاین (به انگلیسی: Treaty of Finckenstein) قراردادی دفاعیست که میان دولتهای ایران قاجاری و امپراتوری نخست فرانسه امضا شد. این پیماننامه در ۱۳ اردیبهشت ۱۱۸۶ ه.ش برابر ۴ مهٔ ۱۸۰۷ میلادی و ۲۵ صفر ۱۲۲۲ ه.ق در کاخ فینکنشتاین در لهستان امروزی میان نمایندهٔ فتحعلی شاه قاجار (میرزا محمدرضا خان قزوینی، بیگلربیگ قزوین) و ناپلئون بناپارت منعقد شد. این قرارداد در ۱۶ ماده و با هدف مدرنسازی ارتش قاجار بین طرفین به امضا رسیده است. عهدنامهٔ فینکنشتاین پس از امضا توسط فتحعلی شاه قاجار، توسط هیئتی دیپلماتیک به ریاست سرتیپ عسگرخان افشار ارومی به دربار ناپلئون بناپارت ارسال شد.[۱][۲] این عهدنامه به زبانهای ترکی آذربایجانی و فرانسوی نوشته شده است
ناپلئون تعهد کرد که در برگرداندن سرزمین گرجستان به ایران و واداشتن امپراتوری روسیه به واگذاری آنجا تلاش کند و برای اصلاح و تقویت ارتش ایران اسلحه، توپ، مهندس و معلم به ایران بفرستد.
از سوی دیگر فتحعلیشاه نیز متعهد میشود تا به انگلستان اعلام جنگ و تمام اتباع بریتانیا را از ایران بیرون کند. به علاوه ایران تعهد میکند که افغانهای رعیت خود را به حمله به هند وادارد و در صورت ارادهٔ ناپلئون به لشکرکشی به هند از راه ایران به آنها اجازهٔ عبور بدهد و بندرهای خلیج فارس را در اختیار نیروی دریایی فرانسه قرار دهد.[۳]
یک هفته پس از امضا عهدنامه، ناپلئون، ژنرال گاردان فرانسوی را مأمور به خدمت در ایران کرد که ایجاد اولین کارخانه توپسازی و ساخت توپهای سنگین (قلعه کوب) در شهر اصفهان، از جمله دستاوردهای این قرارداد برای ایران بود. همچنین افسران نظامی همراه ژنرال گاردان در مدت یکسال و دوماه که در ایران اقامت داشتند، سه مرکز تعلیمات نظامی در تهران، تبریز و اصفهان تأسیس کردند و موفق شدند تعداد چهارهزار سرباز ایرانی را با تعلیمات مدرن نظامی، آموزش دهند.[۴][۵]
با این حال، فرانسه در جنگ دیپلماتیک در ایران شکست خورد و موفق به اجرای هیچیک از مفاد عهدنامه نشد. ناپلئون، امپراتور فرانسه، در پی پیروزی در نبرد فریدلند با روسها و بستن قرارداد تیلسیت عهدشکنی کرد. او با امضای پیمان تیلسیت با الکساندر یکم، امپراتور روسیه به هیچکدام از تعهدات قبلی خود در قبال ایران و عثمانی عمل نکرد. انگلستان در ۱۲ مارس ۱۸۰۹، با امضای عهدنامه مجمل و پس از آن در ۱۴ مارس ۱۸۱۲ با امضای عهدنامه مفصل، ایران را وادار به اخراج فرانسویها از خاک خود کرد.[۶][۷][۸]
جستارهای وابسته
[ویرایش | اشتراکگذاری]پانویس
[ویرایش | اشتراکگذاری]- ↑ تاریخ اجتماعی و سیاسی ایران در دوره معاصر: از آغاز سلطنت قاجاریه تا سرانجام فتحعلی شاه، سعید نفیسی، انتشارات اساطیر، سال انتشار ۱۳۸۳، تهران
- ↑ «سایت خبرگزاری ایرنا، سال انتشار ۱۳۹۳». بایگانیشده از اصلی در ۱ دسامبر ۲۰۱۷. دریافتشده در ۲۷ نوامبر ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ http://hamshahrionline.ir/details/165185/Culture/culturalnews
- ↑ تاریخ اجتماعی و سیاسی ایران در دوره معاصر: از آغاز سلطنت قاجاریه تا سرانجام فتحعلی شاه، سعید نفیسی، انتشارات اساطیر، سال انتشار ۱۳۸۳، تهران
- ↑ «سایت خبرگزاری ایرنا، سال انتشار ۱۳۹۳». بایگانیشده از اصلی در ۱ دسامبر ۲۰۱۷. دریافتشده در ۲۷ نوامبر ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ سایت خبرگزاری مشرقنیوز، سال انتشار ۱۳۹۴
- ↑ سایت روزنامه اطلاعات، سال انتشار ۱۳۹۴
- ↑ سایت باشگاه خبرنگاران جوان، سال انتشار ۱۳۹۲
منابع
[ویرایش | اشتراکگذاری]- مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «Treaty of Finckenstein». در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۸ دسامبر ۲۰۱۱.
- Google Books Search
- تاریخ ایران بعد از اسلام. عباس اقبال آشتیانی چاپ سوم ۱۳۸۹-تهران
- متن عهدنامه فین کناشتاین متن بزرگ