سفارت سابق ایالات متحده آمریکا در تهران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
سفارت سابق ایالات متحده آمریکا در تهران

خطای لوآ در پودمان:Location_map در خط 403: Minutes can only be provided with DMS degrees for longitude.

موقعیت: ایران تهران
مختصات‌ها: ۳۵°۴۲′۲۹″شمالی ۵۱°۲۵′۲۷″شرقی / ۳۵٫۷۰۸۰۵۶°شمالی ۵۱٫۴۲۴۱۶۷°شرقی / 35.708056; 51.424167مختصات: ۳۵°۴۲′۲۹″شمالی ۵۱°۲۵′۲۷″شرقی / ۳۵٫۷۰۸۰۵۶°شمالی ۵۱٫۴۲۴۱۶۷°شرقی / 35.708056; 51.424167
Opened: ۱۹۵۱؛ ۶۷ سال پیش (۱۹۵۱)
Closed: ۱۹۷۹؛ ۳۹ سال پیش (۱۹۷۹)
Ambassador: Loy W. Henderson (first)
بروس لینگن (last)

خطای لوآ در پودمان:Location_map در خط 403: Minutes can only be provided with DMS degrees for longitude.

سفارت آمریکا در تهران تنها نمایندگی سیاسی ایالات متحده آمریکا در ایران تا قبل از ماجرای اشغال سفارت آمریکا بود.[نیازمند منبع] لانهٔ جاسوسی نامیست که بعد از انقلاب ۱۳۵۷ و اشغال سفارت آمریکا در تهران بر روی این سفارت قرار داده‌شد. علت این نام گزاری، کشف و افشای برخی از اسناد و نامه های محرمانه و بحث بر انگیز در اثر اشغال ساختمان سفارت بود.[۱] امروزه تمام بنا و تأسیسات سفارت سابق آمریکا در دست نیروهای بسیج و سپاه پاسداران قرار دارد.

هم‌اکنون سفارت سوئیس در تهران، مسئولیت حفاظت منافع آمریکا در ایران را بر عهده دارد.

محدوده و ساختمان سفارت[ویرایش]

عکس هوایی از محوطه اصلی سفارت آمریکا در تهران و فاصله کوتاه آن تا ورزشگاه امجدیه. (تصویر مربوط به دهه‌های میانی سده بیستم میلادی)

این سفارت در محدوده خیابان‌های مفتح و طالقانی قرار دارد.

معمار ساختمان این سفارت، که در ۰۱۹۴۸ ۱۹۴۸ ساخته گردید، شخصی بنام وان در گراکت (به انگلیسی: Ides van der Gracht) بود که سفارت آمریکا در آنکارا را نیز طراحی کرده بود. طرح ساختمان بدلیل شباهت به طرح دبیرستان‌های آمریکایی در دهه ۰۱۹۳۰ ۱۹۳۰ و ۰۱۹۴۰ ۱۹۴۰ آمریکا، توسط کارکنان آن «هندرسون های» (به انگلیسی: Henderson High) لقب گرفت. «هندرسون های» در انگلیسی آمریکایی عامیانه بمعنای «دبیرستان هندرسون»، و لوی هندرسون (به انگلیسی: Loy Henderson) نام سفیر آمریکا در سال ۰۱۹۵۱ ۱۹۵۱ در زمان پس از ساخت آن بود.[۲] امروزه ساختمان‌های جدید در داخل محوطه سفارت ایجاد شده و بیشتر ساختمان‌های سفارت تغییر کاربری داده‌اند. ساختمان دوطبقه محل زندگی سفیر آمریکا به محلی دست‌نخورده و متروکه تبدیل شده‌است. برخی از ساختمان‌های قسمت شمالی سفارت تبدیل به سالن‌های ورزشی شده‌اند. یکی از ساختمان‌های نیمه جنوبی سفارت نیز به کتابفروشی تبدیل شده‌است. بر روی دیوارهای سفارت نیز شعارنویسی‌هایی با مضامین مرتبط با انقلاب ایران و نفی آمریکا دیده می‌شود.[۳]

در زمان جنگ ایران و عراق این مجموعه به سپاه پاسداران واگذار شد و از جمله مراکز آموزشی نظامیان جنگ بود. امروزه به عنوان ساختمان مرکزی بسیج دانشجویی کشور می‌باشد.

اشغال سفارت آمریکا[ویرایش]

در ایران سفارت آمریکا به تاریخ ۱۳ آبان ۱۳۵۸ توسط دانشجویان پیرو خط امام اشغال شد و از آن پس سفارت آمریکا را با نام لانه جاسوسی نامیدند.[۴] علت این نام گزاری، کشف و افشای برخی از اسناد و نامه های محرمانه و بحث بر انگیز در اثر اشغال ساختمان سفارت بود. این اسناد و نامه ها که به صورت پرونده ها و حافظه ها و نوارهای کامپیوتری بودند، بدون دلیل موجه و قانع کننده ای توسط دستگاه های برش و خرد کننده کاغذ رشته رشته شده بودند، به گونه ای که اصلا" قابل خواندن و تشخیص نبودند.[۵]

اسناد کشف شده[ویرایش]

به گفته حاضران در هنگام اشغال ساختمان سفارت و ورود به داخل آن، افرادی دیده شدند که با دستگاه های مخصوص از بین برنده ی کاغذ، در حال نابود کردن بعضی از اطلاعات موجود در داخل گاو صندوقی بزرگ در داخل ساختمان بودند.[۶] عموم اسناد کشف شده، با مفهومی مشابه مربوط به فعالیت های ابهام برانگیز این سفارت خانه مشتمل بر نامه ها و تبادلات اطلاعاتی بین سفارت خانه و وزارت امور خارجه ایالات متحده بود. به طوری که نشان می داد دولت ایالات متحده از این سفارت خانه به عنوان محلی برای جمع آوری اطلاعات و تصمیم گیری های برای اقداماتی غیر قابل توجیه استفاده کرده بود.

برخی از قابل توجّه ترین این اسناد در زیر آمده است:

  1. اقداماتی در جهت چگونگی عادی سازی حضور محمد رضا پهلوی، شاه اسبق ایران در آمریکا با هدف انتقال سرمایه‌ی خارج شده از ایران توسط خاندان و درباریان پهلوی و ورود آن به آمریکا[۷]
  2. اطلاعاتی در باره چگونگی ایجاد فرصت هایی برای بالا بردن سطح نفوذ اقتصادی در ایران با برنامه هایی موسوم به «برنامه اقدامات تجاری (انگلیسی: commerical Action program)» [۸]
  3. ارتباط گیری با سرمایه داران و تُجّاری که قصد خروج از کشور در بحبوحه انقلاب داشتند، در جهت سازماندهی خروج سرمایه های ارزی از خاک ایران[۹]
  4. اطلاعات سوال برانگیزی در باره ی فعالیت ها، اقدامات، وظایف و حتی آمار نظامی دقیق از افراد در حال تعلیم یا عضو سپاه پاسداران یا چارت سازمانی حکومت اسلامی ایران به شکلی بسیار دقیق که حتی تعداد محافظان روح الله خمینی (رهبر وقت ایران) را هم مشخص کرده بود به دست آمد که بر شُبَهات غیر موجه می افزود.[۱۰]
  5. اطلاعات و اسنادی به دست آمد که نشان میداد ارتش آمریکا با استفاده از منابع داخلی ایران اقدام به طرح ریزی برنامه ای امنیتی به نام «آی بکس (I Bex)» و با هدف کنترل الکترونیکی منطقه از فعل و انفعالات شوروی و حرکتهای انقلابی و حفظ امنیت داخلی ایران در جهت تحکیم قدرت شاه کرده بود. در این طرح شرکتهای امریکایی راک ول(Rockwell)، پان آم(PANAM)، فورد(Ford)، واکینگ تامسون(Walking Tomson)، ای سیستم(E system)، آی تیک(I Teek)، سیلتچ(Syltech)، کوئِست(Quest)، تاچ راس(Touch Russ) نیز شرکت داشتند که به بد بینی ها دامن می زد.[۱۱]

بعد از اشغال سفارت[ویرایش]

در حال حاضر سفارت سوئیس مسئولیت حفاظت از منافع آمریکا در ایران را بر عهده دارد. دولت آمریکا در تاریخ ۶ دسامبر ۲۰۱۱ اقدام به تأسیس سفارتخانه مجازی آمریکا در تهران بر روی اینترنت کرد.[۱۲] در تاریخ ۱۵ آذر ماه ۱۳۹۰ سفارت مجازی ایالات متحده آمریکا به دو زبان فارسی و انگلیسی آغاز به کار کرد. یک روز پس از راه‌اندازی "سفارت‌خانه مجازی آمریکا در تهران"، این سایت اینترنتی در ایران مسدود شد. خبرگزاری مجلس ایران ایجاد این سفارت‌خانه اینترنتی را "فریبکاری جدید شیطان بزرگ" خواند.

نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. اسناد لانه جاسوسی.ج۱،(د.پ.خ.ا)، ۱
  2. The architecture of diplomacy: building America's embassies ADST-DACOR diplomats and diplomacy series. Jane C. Loeffler. Publisher Princeton Architectural Press, 1998. ISBN: 1-56898-138-4 pp.56
  3. اطلاعات جالب درباره سفارت آمریکا در تهران دیپلماسی ایرانی
  4. «سخنرانی در جمع کارکنان بیمه مرکزی ایران (توطئه‌های امریکا)». سایت جامع امام خمینی. 
  5. اسناد لانه جاسوسی.ج۱،(د.پ.خ.ا)، ۱
  6. «عنوان خبر». العالم، 26 مهر 1397. بازبینی‌شده در 18 اکتبر 2018. 
  7. اسناد لانه جاسوسی.ج1،(د.پ.خ.ا)، 1
  8. اسناد لانه جاسوسی.ج1،(د.پ.خ.ا)، 1
  9. اسناد لانه جاسوسی.ج1،(د.پ.خ.ا)، 1
  10. اسناد لانه جاسوسی.ج1،(د.پ.خ.ا)، 1
  11. اسناد لانه جاسوسی.ج1،(د.پ.خ.ا)، 1
  12. راه اندازی سفارتخانه مجازی آمریکا در ایران

پیوند به بیرون[ویرایش]