دبیان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
دبیان
Debian-OpenLogo.svg
Debian 8.0 lxde.png
دبیان ۸٫۰ (جسی) با محیط رومیزی lxde
شرکت / توسعه‌دهنده پروژه دبیان
خانواده شبه-یونیکس
وضعیت توسعه فعال
نوع منبع نرم‌افزار آزاد
تاریخ اولین انتشار ۱۶ اوت، ۱۹۹۳؛ ۲۲ سال پیش (۱۹۹۳-۰۸-16)
آخرین نسخه پایدار ۸.۱ / ۶ ژوئن، ۲۰۱۵؛ ۱۲ ماه پیش (۲۰۱۵-۰۶-۰۶)
بازار مورد هدف رایانه شخصی، سرور
زبان(های) در دسترس بیش از ۷۳ زبان، از جمله فارسی
روش بروزرسانی APT
مدیر بسته Dpkg
پلاتفرم آی‌ای-۳۲، X86-64، پاورپی‌سی، اسپارک، آرم، میپس، اس۳۹۰
نوع هسته یکپارچه: لینوکس, کی‌فری‌بی‌اس‌دی (ناپایدار: ریزهسته: هرد)
فضای کاربری گنو
واسط کاربری گنوم ۳
پروانه اجازه‌نامه‌های آزاد (به طور عمده جی‌پی‌ال). نرم‌افزارهای انحصاری در مخازن جدا نگهداری می‌شوند.
وب‌گاه رسمی debian.org

دبیان (به انگلیسی: Debian) یک توزیع لینوکس است که از نرم‌افزارهای آزاد و عمدتاً تحت پروانه عمومی همگانی گنو تشکیل شده است.[۱]

دبیان یکی از قدیمی‌ترین و رایج‌ترین توزیع‌های لینوکس برای استفاده در رایانه‌های شخصی و سرورها می‌باشد.[۲][۳][۴][۵] دبیان بیشتر از هر توزیع دیگری به عنوان پایه برای توسعه یک توزیع لینوکس جدید استفاده می‌شود و وب‌گاه دیستروواچ بیان می‌کند که تا سال ۲۰۱۴ میلادی ۱۳۸ توزیع بر پایهٔ دبیان تولید شده‌اند و فعال می‌باشند.[۶][۷] هیچ‌کدام از انشعاب‌های دبیان به صورت رسمی وابسته به پروژه دبیان نمی‌باشند.

پروژهٔ دبیان خود را موظف می‌داند که علاوه بر انتشار به‌روزرسانی‌های امنیتی، اطلاعات دقیقی در رابطه با مشکلات امنیتی سیستم‌عامل منتشر کند. از مفاد بنیادین این پروژه که در رهنمودهای نرم‌افزار آزاد دبیان بیان شده است این است که تمام نرم‌افزارهای تولیدی باید تحت پروانه‌های آزاد باشند.[۸]

اهداف[ویرایش]

پروژه دبیان بر پایه آیین‌نامه دبیان و قرارداد همگون این پروژه راهنمایی می‌شود که به صورت روشن بیان می‌کند که هدف این پروژه گسترش یک سیستم‌عامل آزاد است.[۹][۱۰]

ویژگی‌ها[ویرایش]

توزیع دبیان از اساس برای استفاده بر روی سرور گسترش یافته است که البته برای استفاده در رایانه شخصی هم بسیار مناسب است.

مدیریت بسته‌ها[ویرایش]

Dpkg برنامه بنیادین برای رسیدگی به فایل‌های بسته‌های دبیان می‌باشد. APT از این برنامه برای نصب دیگر برنامه‌ها استفاده می‌کند.

APT یک برنامه پیشرفته برای رسیدگی به پکج‌های دبیان است که دربرگیرنده چند برناهه می‌باشد: apt-get, apt-cache, apt-cdrom...

برتری استفاده از APT: آسانی و رسیدگی اتوماتیک به نیازمندی‌های بسته‌ها و نصب بسته‌ها از مخازن برخط است.

مخازن[ویرایش]

دبیان بیش از ۴۹ هزار بسته قابل نصب، بیش از هر توزیع لینوکس، در مخازن خود دارد که با تغییر مستقیم فایل /etc/apt/sources.list و یا تغییر تنظیمات رابط APT می‌توان هر مخزنی را اضافه کرد.[۱۱]


تاریخچه[ویرایش]

(همچنین ببینید:فهرست انتشارهای دبیان)

۱۹۹۳-۱۹۹۸[ویرایش]

دبیان نخستین بار در تاریخ ۱۶ آگوست ۱۹۹۳ بدست ایان مورداک آشکار شد،[۱۲] کسی که در ابتدا نام این سیستم را «انتشار لینوکس دبیان» نامید.[۱۳] نام دبیان ترکیبی از نام نامزدش، دبرا لین و نام خودش بود.[۱۴] قبل از انتشار دبیان، لینوکس SLS اولین توزیع لینوکس کامپایل‌شده از بسته‌های نرم‌افزاری مختلف بوده‌است، و یکی از پایه‌های محبوب دیگر توزیع‌ها در سال ۱۹۹۳-۱۹۹۴ بود.[۱۵][۱۵] باگ‌ها و نگهداری ضعیف از SLS[۱۶] مورداک را برآن داشت که توزیع جدیدی منتشر کند.

در سال ۱۹۹۳ مورداک «بیانیه دبیان» را منتشر کرد،[۱۷] طرح کلی خودش را برای سیستم‌عاملی جدید معرفی کرد. در آن او اشاره به ساخت یک توزیع لینوکس می‌کند که به‌صورت متن باز و آزاد نگهداری و توسعه داده شود، همانند لینوکس و گنو.

پروژه دبیان در ابتدا به‌آرامی گسترش پیدا می‌کرد و اولین نسخه‌های ۰٫۹x در سال‌های ۱۹۹۴ و ۱۹۹۵ منتشر شدند. در این مدت این پروژه توسط پروژه گنو از بنیاد نرم‌افزار آزاد مورد حمایت (اسپانسر) قرار گرفت.[۱۸] اولین پورت به معماری‌های به غیر از اینتل ۸۰۳۸۶ در سال ۱۹۹۵ آغاز گردید، و اولین نسخهٔ ‎۱.x‎ دبیان در سال ۱۹۹۶ منتشر شد.

در سال ۱۹۹۶، بروس پرنز به عنوان رهبر پروژه جایگزین ایان مورداک شد.


رهبران پروژه[ویرایش]

رهبر پروژه دبیان (DPL) یک شخص مطرح در پروژه است که راه کنونی پروژه را تعیین می‌کند.[۱۹] پروژه تا به حال رهبران زیر را داشته‌است:[۲۰]

گرداننده‌های انتشار[ویرایش]

  • Brian C. White (۱۹۹۷–۱۹۹۹)
  • Richard Braakman (۱۹۹۹–۲۰۰۰)
  • Anthony Towns (۲۰۰۰–۲۰۰۴)
  • Steve Langasek, Andreas Barth and Colin Watson (۲۰۰۴–۲۰۰۷)
  • Andreas Barth and Luk Claes (۲۰۰۷–۲۰۰۸)
  • Luk Claes and Marc Brockschmidt (۲۰۰۸–۲۰۰۹)
  • Luk Claes and Adeodato Simó (۲۰۰۹–۲۰۱۰)
  • Adam D. Barratt and Neil McGovern (۲۰۱۰–هم‌اکنون)[۲۱]

توجه کنید که این فهرست شامل مدیران انتشار فعال می‌باشد؛ شامل دستیاران انتشار (که در سال ۲۰۰۳ مطرح شد) و مدیران بازنشسته نمی‌شود.[۲۲][۲۲]


داده‌های امنیتی و استراتژی[ویرایش]

بطور کلی دبیان از نامور ترین توزیع‌های لینوکس در حوزه امنیت است.[نیازمند منبع]

تیم امنیتی دبیان به روز رسانی‌های امنیتی برای آخرین نسخه پایدار و برای پایدار قدیمی را برعهده دارد.

پشتیبانی سخت‌افزار[ویرایش]

نیازمندی‌های سخت‌افزار[ویرایش]

دبیان تقریباً بر روی تمامی پردازنده‌ها از جمله مدل‌های قدیمی اجرا می‌شود و تقریباً از تمامی سخت‌افزارهای رایج پشتیبانی می‌کند.[۲۳]در حالت پایه، دبیان به منابع سخت‌افزاری بیش از آنچه هسته لینوکس و برنامه‌های اساسی گنو (مانند bash,coreutils و ...) به آن‌ها نیاز دارد، نیازمند نیست. از آن جمله نیازمندی به مقدار حافظه رم ۲۰ مگابایت برای پردازنده s390(رایانه ibm system z) یا ۴۸ مگابایت برای پردازنده‌های خانواده x86 یا نیازمندی به ۱ گیگابایت فضای دیسک سخت خالی در حالت پایه می‌باشد. همچنین دبیان تمامی ویژگی‌های هسته لینوکس مانند چندپردازندگی، ارتباط با شبکه‌های بی‌سیم و ... پشتیبانی می‌کند.


مشتقات[ویرایش]

درخت خانواده دبیان

بسیاری از توزیع‌ها از دبیان یا انشعاب‌های آن به عنوان توزیع پایه استفاده می‌کنند.

انشعاب توزیع دبیان توزیع
پایدار مپیس (SimplyMEPIS), کانوتیکس, کرانچ‌بنگ لینوکس, Floppix
آزمایشی اوبونتو (long term release),[۲۴] مپیس (antiX), پارسیکس, لینوکس مینت (Debian edition)
غیرپایدار اوبونتو, aptosid (former sidux), Semplice Linux
ناشناخته دم اسمال لینوکس, Xandros, کنوپیکس, لینوکس بکترک, لینسپایر, LinEx, Vyatta, others[۲۵]

گالری[ویرایش]

صفحات مرتبط[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. "What Does Free Mean? or What do you mean by Free Software?". official Debian site. Debian. Retrieved 2009-12-01. 
  2. Katherine Noyes (2012-01-11). "Debian Linux Named Most Popular Distro for Web Servers". PC World. Retrieved 2013-02-14. 
  3. Joe Brockmeier (2011-02-07). "Why Debian matters more than ever". Network World. Retrieved 2014-05-30. 
  4. Steven J. Vaughan-Nichols (2009-12-16). "The Five Distros That Changed Linux". Linux Magazine. Retrieved 2013-02-14. 
  5. "Usage Statistics and Market Share of Linux for Websites, October 2012". W3Techs.com. Retrieved 2012-10-13. 
  6. "Based on Debian, status active". Distrowatch. Retrieved 2014-05-25. 
  7. "Debian Derivatives". Debian Wiki. 
  8. «دربارهٔ دبیان»(انگلیسی). بازبینی‌شده در ۲۰ تیر ۱۳۸۸. 
  9. "The Debian Constitution". Debian. Retrieved 2008-05-18. 
  10. "Debian Social Contract". Debian. Retrieved 2008-11-21. 
  11. "Chapter 2: Basic Configuration". Debian. Retrieved 2008-10-31. 
  12. "A Brief History of Debian: Introduction: What is the Debian Project?". Debian. Retrieved 2008-05-12. 
  13. Ian A Murdock (1993-08-16). "New release under development; suggestions requested". comp.os.linux.development. Web link. Retrieved 2008-10-31.
  14. Nixon, Robin (2010). Ubuntu: Up and Running. O'Reilly Media. p. 3. ISBN 978-0-596-80484-8. 
  15. ۱۵٫۰ ۱۵٫۱ Hillesley, Richard (2007-11-05). "Debian and the grass roots of Linux". Retrieved 2012-12-15. 
  16. Murdock, Ian A (1993-08-16). "NNTP Subject: New release under development; suggestions requested". Retrieved 2007-08-17. 
  17. "Appendix A: The Debian Manifesto". Debian. Retrieved 2008-08-13. 
  18. "What is the Debian Project?". A Brief History of Debian. Debian.org. Retrieved 2011-07-27. 
  19. What does a Debian Project Leader do www.debian.org
  20. "A Brief History of Debian Chapter 2: Leadership". Debian. Retrieved 2008-11-01. 
  21. "Bits from the (chilly) release team". 
  22. ۲۲٫۰ ۲۲٫۱ "The Debian organization web page". Debian. Retrieved 2008-12-15. 
  23. http://www.tldp.org/HOWTO/Hardware-HOWTO/
  24. "LTS - Ubuntu Wiki". Wiki.ubuntu.com. 2012-03-02. Retrieved 2012-04-26. 
  25. "The Debian GNU/Linux FAQ: Choosing a Debian distribution". Debian. Retrieved 2008-05-12. 
  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Debian»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱ آگوست، ۲۰۱۳).

پیوندهای بیرونی[ویرایش]