تریسکل

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
تریسکل
Logo-Trisquel.png
شرکت / توسعه‌دهنده جامعهٔ تریسکل و Sognus, S.L.U
نوشته شده به زبان سی، پایتون، والا و غیره.
خانواده شبه-یونیکس
وضعیت توسعه فعال[۱]
نوع منبع نرم‌افزار آزاد، بدون هیچ‌گونه نرم‌افزار انحصاری
تاریخ اولین انتشار ۳۰ ژانویه، ۲۰۰۷؛ ۱۲ سال پیش (۲۰۰۷-۰۱-30)
آخرین نسخه پایدار ۸٫۰ / ۱۸ آوریل، ۲۰۱۸؛ ۱۳ ماه پیش (۲۰۱۸-۰۴-18)[۲]
آخرین نسخه ناپایدار ۸٫۰ / ۱۸ آوریل، ۲۰۱۸؛ ۱۳ ماه پیش (۲۰۱۸-۰۴-18)[۳]
زبان (های) در دسترس بیش از ۵۵ زبان، از جمله فارسی
روش بروزرسانی ای‌پی‌تی
مدیر بسته دی‌پی‌کی‌جی
نوع هسته یکپارچه (لینوکس-لیبره)
فضای کاربری گنو
تأثیر گرفته از دبیان، اوبونتو
پروانه انحصاراً اجازه‌نامه‌های آزاد، به‌طور عمده جی‌پی‌ال

تریسکِل[۴] (به اسپانیایی: Trisquel) یک سیستم‌عامل رایانه‌ای شبه یونیکس می‌باشد و همچنین یکی از توزیع‌های گنو/لینوکس مبتنی بر دبیان و اوبونتو[۱][۵] که از هستهٔ لینوکس صد در صد آزاد که لینوکس-لیبره نامیده می‌شود استفاده می‌کند[۵] و هیچ‌گونه بستهٔ نرم‌افزاری یا سفت‌افزار غیرآزاد در آن وجود ندارد.[۶] هدف از تولید این سیستم‌عامل ایجاد سیستم‌عاملی صد در صد آزاد می‌باشد که در عین ارایهٔ آزادی کامل به کاربر، کامل و استفاده از آن آسان باشد. تریسکل یکی از معدود توزیع‌هایی است که توسط بنیاد نرم‌افزار آزاد به عنوان توزیعی معرفی شده که تماماً از نرم‌افزارهای آزاد تشکیل شده‌است.[۶] منابع مالی توزیع تریسکل، کمک‌های مردمی است.[۷] لوگوی تریسکل یک تریسکلیون است که از نمادهای سلت‌هاست.[۸]

بررسی اجمالی[ویرایش]

در حال حاضر چهار نسخهٔ پایه از تریسکل موجود است.

تریسکل[ویرایش]

نسخهٔ استاندارد توزیع تریسکل که شامل محیط رومیزی ماته، رابط کاربر گرافیکی و زبان‌های فارسی و انگلیسی و ۴۸ زبان دیگر است و در قالب دیسک ایمیج ۲،۵گیگابایتی موجود می‌باشد. در صورت اتصال به اینترنت هنگام نصب توزیع، می‌توان ترجمه‌های دیگر را هم دانلود و استفاده کرد.[۹]

تریسکل مینی[ویرایش]

تریسکل مینی جایگزینی برای تریسکل اصلی است که برای اجرا روی نت‌بوک‌ها و سخت‌افزارهای ضعیف و قدیمی طراحی شده است. این نسخه، از محیط رومیزی LXDE، جی‌تی‌کی سبک و سامانهٔ پنجرهٔ اکس به‌جای برنامه‌های گنوم و کیوت‌-‌کی‌دی‌ای استفاده می‌کند.[۱۰]

تریسکل شوگر[ویرایش]

شکر (شوگر) یک محیط رومیزی آزاد و متن‌باز است که با هدف استفادهٔ تعاملی کودکان ساخته شده‌است. شکر در این نسخه، جایگزین محیط رومیزی ماته شده است.[۱۱]

تریسکل Netinstall[ویرایش]

این یک نسخهٔ بسیار کم‌حجم شامل حداقل نرم‌افزارها برای نصب متنی و وابسته به اینترنت است که بسته‌های لازم را از اینترنت دریافت می‌کند.[۱۱]

تاریخچه[ویرایش]

این پروژه در سال ۲۰۰۴ میلادی و با حمایت دانشگاه ویگو در اسپانیا آغاز شد و به صورت رسمی در آوریل سال ۲۰۰۵ با حضور ریچارد استالمن رئیس بنیاد نرم‌افزار آزاد به همگان معرفی شد.[۱۲]

در ۱۱ دسامبر سال ۲۰۰۸ تریسکل به لیست توزیع‌های ۱۰۰ درصد آزادی که توسط بنیاد نرم‌افزار آزاد انتشار می‌یابد، اضافه گردید.[۱۳]

استفاده‌ها[ویرایش]

در حال حاضر تمامی سرورهای پروژهٔ گنو از تریسکل استفاده می‌کنند.[۱۴] و همچنین ریچارد استالمن از این توزیع بر روی رایانه شخصی خود استفاده می‌کند.[۱۵]

انتشارها[ویرایش]

نسخه اسم رمز تاریخ انتشار پشتیبانی تا بر پایهٔ محیط رومیزی هسته
دسکتاپ سرور
۱٫۰ Arianrhod ۳۰ ژانویه ۲۰۰۷ نامشخص دبیان ۴٫۰ گنوم ۲٫۱۴ لینوکس ۲٫۶٫۱۸٫۶
۲٫۰ اِل‌تی‌اِس Robur ۲۴ ژوئیه ۲۰۰۸ ۲ مارس ۲۰۱۴ اوبونتو ۸٫۰۴ گنوم ۲٫۲۲ لینوکس ۲٫۶٫۲۴
۳٫۰ Dwyn ۸ سپتامبر ۲۰۰۹ ۱۱ مه ۲۰۱۱ اوبونتو ۹٫۰۴ گنوم ۲٫۲۶ لینوکس-لیبره ۲٫۶٫۲۸
۳٫۵ Awen ۲۲ مارس ۲۰۱۰ ۱۴ ژوئیه ۲۰۱۱ اوبونتو ۹٫۱۰ گنوم ۲٫۲۸ لینوکس-لیبره ۲٫۶٫۳۱
۴٫۰ اِل‌تی‌اِس Taranis ۱۸ سپتامبر ۲۰۱۰ ۲۰۱۵ اوبونتو ۱۰٫۰۴ گنوم ۲٫۳۰ لینوکس-لیبره ۲٫۶٫۳۲
۴٫۵ Slaine ۲۴ مارس ۲۰۱۱ ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۲ اوبونتو ۱۰٫۱۰ گنوم ۲٫۳۲ لینوکس-لیبره ۲٫۶٫۳۵
۵٫۰ Dagda ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۱ ۲ مارس ۲۰۱۴ اوبونتو ۱۱٫۰۴ گنوم ۲٫۳۲ لینوکس-لیبره ۲٫۶٫۳۸
۵٫۵ Brigantia ۱۶ آوریل ۲۰۱۲ ۲ مارس ۲۰۱۴ اوبونتو ۱۱٫۱۰ گنوم ۳٫۲ لینوکس-لیبره ۳٫۰
۶٫۰ اِل‌تی‌اِس Toutatis ۹ مارس ۲۰۱۳ ۲۰۱۷ اوبونتو ۱۲٫۰۴ گنوم ۳٫۴ لینوکس-لیبره ۳٫۲
۷٫۰ اِل‌تی‌اِس Belenos ۳ نوامبر ۲۰۱۴[۲] [۲]۲۰۱۹ اوبونتو ۱۴٫۰۴ گنوم ۳٫۱۲ لینوکس-لیبره ۳٫۱۳
۸٫۰ اِل‌تی‌اِس Flidas[۱۶] ۱۸ آوریل ۲۰۱۸ آوریل ۲۰۲۱ اوبونتو ۱۶٫۰۴ ماته ۱٫۱ لینوکس-لیبره ۴٫۴
۹٫۰ اِل‌تی‌اِس Etiona[۱۷] نامشخص نامشخص نامشخص نامشخص نامشخص
رنگ معنی
قرمز دیگر پشتیبانی نمی‌شود
زرد قدیمی اما هنوز پشتیبانی می‌شود
سبز هنوز دارای پشتیبانی است
آبی انتشارهای آینده

از نسخهٔ ۶ و به بعد، تریسکل تنها بر پایهٔ نسخه‌های با پشتیبانی طولانی مدت (LTS) اوبونتو ارائه می‌گردد ولی در گذشته این توزیع بر پایهٔ تمامی نسخه‌های اوبونتو منتشر می‌گردید که به دلیل کمبود نیروی انسانی مجبور به تغییر رویه شد.[۱۸][۱۹]

نظرات[ویرایش]

ریچارد استالمن در ژانویهٔ ۲۰۱۵ اعلام کرد که از تریسکل بر روی تینک‌پد اکس۶۰ خود استفاده می‌کند.

سخت‌افزار[ویرایش]

معماری‌های آی‌ای-۳۲ و X86 که جزو‌ چیپست‌های سازگار با نرم‌افزار آزاد هستند نیز از نسخهٔ ۵٫۵ توسط تریسکل پشتیبانی می‌شوند.[۲۰]

نرم‌افزارها[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ DistroWatch.com: Trisquel GNU/Linux
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ https://trisquel.info/en/trisquel-70-lts-belenos
  3. http://jenkins.trisquel.info/makeiso/iso
  4. تریسکل چگونه تلفظ می‌شود؟
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ "How Trisquel is Made". The Trisquel Project. Retrieved April 23, 2014.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ https://www.gnu.org/distros/free-distros.html
  7. "Siete factores antes de usar 'software'" (به Spanish). El Comercio. April 14, 2012. Retrieved September 13, 2012.
  8. "How is "Trisquel" pronounced?". The Trisquel Project. Retrieved September 14, 2012.
  9. "Download Trisquel GNU/Linux - Run free!". Retrieved April 18, 2018.
  10. "Trisquel Mini". The Trisquel Project. Retrieved September 13, 2012.
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ Editions | Trisquel GNU/Linux - Run free!
  12. "Richard Stallman, defensor del software libre, sorprendió a los universitarios" (به Spanish). La voz de Galicia. Retrieved 2008-11-26.
  13. "Free GNU/Linux distributions list". GNU website. Retrieved 2008-11-11. Text " Free GNU/Linux distributions list " ignored (help)
  14. "About GNU Servers". GNU website. Retrieved 2014-04-23.
  15. ریچارد استالمن. «How I do my computing». دریافت‌شده در ۲۶/۶/۱۳۹۴. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازبینی= را بررسی کنید (کمک)
  16. "Update config file for next Trisquel release". Trisquel at Gitlab. February 22, 2016. Retrieved February 23, 2016.
  17. "Trisquel 9.0 development plans". April 18, 2018.
  18. https://trisquel.info/en/forum/after-version-6-trisquel-moving-lts-only-releases
  19. https://trisquel.info/en/wiki/2013-03-05-meeting
  20. "ThinkPenguin". trisquel.info. Retrieved 24 May 2015.
  21. https://trisquel.info/en/forum/goodbye-abrowser-long-live-abrowser

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]