پتروسور

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از خزندگان بال‌دار)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
پتروسور
محدودهٔ زمانی: تریاس پسینکرتاسه پسین، ۲۲۰ تا ۶۵ میلیون سال پیش
Coloborhynchus piscator jconway.jpg
دیو باستان.[۱]، یکی از بال‌انگشتی‌سانان[۲]
آرایه‌شناسی
فرمانرو: جانوران
شاخه: طنابداران
رده: سوسماریان[۳]
(طبقه‌بندی‌نشده): شاه‌سوسماران[۴]
راسته: دایناسورهای بال‌دار[۵]

پتروسور (به انگلیسی: Pterosaurs) بال‌انگشتی، یا سوسمار بال‌دار گوشتخواری مربوط به دورهٔ تریاسیک تا آخر دورهٔ کِرِتاسه می‌باشد. این جانور بین ۲۲۰ تا ۶۵/۵ میلیون سال پیش می‌زیسته‌اند.[۶]

واژهٔ پتروسور از کلمهٔ یونانی πτερόσαυρος به معنی مارمولک بال‌دار گرفته شده‌است. این جانوران به بال‌انگشتی‌ها (پتروداکتیل‌ها[۷]) نیز معروفند برگرفته از واژهٔ یونانی πτεροδάκτυλος به معنی بال‌انگشتی)[۶]

پتروسور از نخستین خزندگان پرنده بود که توان پروازشان تکامل پیدا کرد. ظهور بال، استخوان‌های سبک و ماهیچه‌های قوی تغییراتی بود که خزندگان آن‌ها را جهت پرواز به دست آوردند. بال‌های آن‌ها از غشایی از پوست، ماهیچه، و دیگر رشته‌های انبساطی از قفسه سینه تا چهار انگشت دراز برجسته تشکیل شده‌است. آن‌ها به‌طور عمده گوشت‌خوار بوده و از حشرات، ماهیها حیوانات کوچک، نرم‌تنان و سخت‌پوستان تغذیه می‌کرده‌اند.[۶]

پتروسورهای بال چرمی در حدود ۲۲۰ میلیون سال پیش از خانواده‌ای به وجود آمده‌اند که امروزه به شکل کروکودیلها تکامل یافته‌اند.[۸]

در رسانه‌ها از پتروسور به عنوان دایناسور نام برده می‌شود ولی این نادرست است، جمله دایناسور به‌طور صحیح به گروه مشخصی از خزندگان زمینی با یک حالت ایستاده (ابرراسته دایناسورها) محدود می‌شود؛ و بنابراین پتروسور بعلاوه گروه‌های گوناگونی از خزندگان آبزی همچون دایناسور ماهی‌وار (ایکتیوسور[۹] پلسیوسور،[۱۰] موساسور[۱۱] دایناسور نیستند.[۶]

اولین فسیل پتروسور توسط زیست‌شناس ایتالیایی کوسیمو کولینی[۱۲] در سال ۱۷۸۴ کشف شد.[۶]

Pterosauria



Preondactylus



بال‌انگشتی اتریش





پتئینوسور



هودوریخت‌دندانان




پتروسور


دیمورفودون



Parapsicephalus



Novialoidea

کامپیلوگناتوئیدس


Breviquartossa

پوزه‌منقاران




سوردس


Monofenestrata

بالدار ووکونگ




بالدار چانگچنگ


Caelidracones

بی‌دم‌آروارگان


بال‌انگشتی‌سانان
دیرین‌بال‌انگشتی‌سانان

آلمانی‌انگشتان


شانه‌آرواره‌واران

دیوپکفالوس




Ardeadactylus



شانه‌آرواره‌واران







Haopterus


Ornithocheiroidea
Pteranodontia

شب‌خزندگان




Alamodactylus



بالداربی‌دندان‌واران





اژدرهاواران













پانویس[ویرایش]

  1. Coloborhynchus piscator یا Old Devil
  2. Pterodactyloidea
  3. Sauropsida
  4. Archosauria
  5. Pterosauria
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ ۶٫۳ ۶٫۴ "Pterosaurs". ویکی‌پدیای انگلیسی. Retrieved 5 November 2008.
  7. pterodactyls
  8. «پتروسورها چگونه پرواز می‌کنند؟». دریافت‌شده در ۹ ژوئیه ۲۰۰۹.
  9. ichthyosaurs
  10. plesiosaurs
  11. mosasaurs
  12. Cosimo Collini