خاندان صدیقی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

خاندان صدیقی از خاندان‌های دیوانی ایران در دوران قاجار و پهلوی بودند. اصل این خاندان از مازندران بوده‌است، اما از اواسط دوران قاجار در تهران اقامت داشتند. شهرت این خاندان در سال‌های اخیر، به سبب افراد برجسته‌ای چون ابوالحسن صدیقی (نقاش و مجسمه‌ساز)، غلامحسین صدیقی (وزیرکشور در کابینه مصدق) و منوچهر ستوده است که در عرصه‌های گوناگونی چون هنر، سیاست و ایران‌شناسی صاحب نام بوده‌اند.

تاریخچه[ویرایش]

ابوالحسن صدیقی
غلامحسین صدیقی و محمد مصدق

نخستین نیای شناخته شده این خاندان حاج رجبعلی یاسلی از مالکان معروف یاسل (دهکده‌ای در شهرستان نور) است. پس از او فرزندش عبدالعلی و سپس حاج رجبعلی دوم نامبردار شده‌اند. پیوند این خانواده با امور دیوانی از حاج میرزا عبدالکریم، پسر حاج رجبعلی دوم آغاز می‌شود. حاج میرزا عبدالکریم در دستگاه فتح‌الله میرزا شعاع‌السلطنه خدمت می‌کرد و از ملازمان و منشی او بود. او سپس به دستگاه مظفرالدین میرزا ولیعهد که نوه دختری شعاع‌السلطنه بود وارد گشته و مأمور نوشتن حساب مطبخ ولیعهد شد.[۱] او سه پسر و یک دختر داشت که یکی از پسرانش به نام میرزا محمدرضا با لقب «صدیق‌الدوله» از دیوانیان معروف عهد ناصرالدین‌شاه و معلم و وزیر مظفرالدین‌شاه بود. برادر صدیق‌الدوله به نام «میرزا محمدحسین» که سمت استیفای خاصه تهران داشت، در سن چهل و هفت سالگی وفات کرد و کفالت خانواده وی، از جمله پسرش میرزا حسین (که بعدها ملقب به اعتضاد دفتر شد) به عهده وی افتاد.[۲] صدیق‌الدوله در اواخر عمر دارای مناصبی چون وزارت خالصه‌جات و حکومت ورامین بود. پس از درگذشت وی، میرزا حسین اعتضاد دفتر عهده‌دار همین مناصب شد.[۳]

در دوران رضاشاه پس از آن‌که داشتن نام خانوادگی اجباری گشت، نام «صدیقی» به اعتبار «صدیق‌الدوله» انتخاب شد و نه فقط به نوادگان او، بلکه به شاخه‌های گوناگونی از عموزادگان وی تعلق پیدا کرد.[۴]

مشاهیر[ویرایش]

تبارنامه[ویرایش]

حاج رجبعلی
عبدالعلی
حاج رجبعلی
حاج میرزا عبدالکریم
میرزا محمدحسین
مستوفی خاصه
میرزا محمدرضا
صدیق‌الدوله (اول)
حاکم مازندرانمعلم مظفرالدین‌شاه
میرزا حسین
اعتضاد دفتر
حاکم ورامین
میرزا محمدباقر
صدیق‌الدوله دوم
غلامحسین صدیقی
وزیر کشور
ابوالحسن صدیقی

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • افضل‌الملک، غلامحسین (۱۳۶۱). افضل‌التواریخ. تهران: نشر تاریخ ایران.
  • تکمیل همایون، ناصر (تابستان ۱۳۷۰). «جایگاه فرهنگی استاد فرزانه دکتر غلامحسین صدیقی». فرهنگ. تهران (۴). دریافت‌شده در ۳۱ مرداد ۱۳۹۲.
  • صدیقی، تورج (۱۳۹۶). صدیق‌الدوله به روایت تاریخ قاجار. تهران: پیکره.