لیگ فوتبال استان تهران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از جام باشگاه های تهران)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
لیگ استان تهران
بنیانگذاری۱۳۰۱
کشورایران
کنفدراسیونAFC
شمار تیم‌ها۱۶
درجه در کشور۵
صعود بهلیگ دسته سوم فوتبال ایران
سقوط بهلیگ دسته دوم فوتبال استان تهران
جام‌های دیگرجام حذفی فوتبال ایران
قهرمان کنونیعقاب
موفق‌ترین تیماستقلال (۱۳ قهرمانی)
پخش تلویزیونیIRIB

لیگ فوتبال استان تهران که در گذشته با نام‌های مسابقات قهرمانی باشگاه‌های تهران و جام باشگاه‌های تهران شناخته می‌شد، بالاترین سطح فوتبال در استان تهران می‌باشد که در پنجمین سطح از فوتبال ایران و بعد از لیگ دسته سوم فوتبال ایران قرار دارد. قهرمان این جام به مسابقات کشوری لیگ دسته سوم فوتبال ایران راه می‌یابد و جواز حضور در جام حذفی را کسب می‌کند.

جام باشگاه‌های تهران در سال ۱۳۰۱ راه اندازی شد[۱] و تا پیش از برگزاری مسابقات فوتبال سراسری در ۱۳۴۹ خورشیدی، بالاترین سطح فوتبال ایران محسوب می‌شد و مهم‌ترین تیم‌های باشگاهی و بازیکنان اصلی فوتبال ایران در این مسابقات شرکت می‌کردند و در سال ۱۳۴۹، قهرمان این مسابقات، تیم تاج، به عنوان نماینده ایران راهی مسابقات قهرمانی باشگاه‌های آسیا ۱۹۷۰ شد. این مسابقات در طی تاریخ برگزاری‌اش بارها با تغییرات مختلفی مواجه شده‌است و در ساختار فوتبال ایران این مسابقات همواره با تنزل سطح رو به رو شده به‌طوری‌که از بالاترین سطح در سال‌های دهه ۱۳۶۰ به سطح پنجم در دهه ۱۳۸۰ تنزل پیدا کرده‌است. با این وجود در سال‌های ۱۳۵۰، ۱۳۶۸ و ۱۳۷۰ و در کنار برگزاری مسابقات سراسری در ایران، جام باشگاه‌های تهران با شرکت تیم‌های تهرانی به موازات مسابقات سراسری برگزار شدند.

پیشینه[ویرایش]

اولین سازمان و تشکیلات فوتبال در ایران، «انجمن ترقی و ترویج فوتبال» بود که توسط افرادی چون ابوالفضل صدری، میرباقر عظیمی و سیدمحمد تدین که از نخستین معلمین ورزش کشور محسوب می شدند در سال ۱۳۰۰ شمسی تشکیل شد. از این سال به بعد انجمن هر ساله در کنار ثبت نام باشگاه‌ها و تیم‌های جدید، برگزاری مسابقه‌های فوتبال را برعهده گرفت و با تدوین و ترجمه «قوانین فوتبال» در جهت ایجاد نظم و قانونمند کردن فوتبال در ایران گام برداشت. انجمن ترقی و ترویج فوتبال موفق شد اولین دوره‌ مسابقه‌های فوتبال تهران را بین تیم های حاضر در تهران در سال ۱۳۰۲ برگزار کند.[۲]

نخستین دوره جام باشگاه‌های تهران در ۱۳۰۱ برگزار شد و این جام قدیمی‌ترین مسابقات برگزارشده در فوتبال ایران و تهران محسوب می‌شود. این بازی‌ها در سال‌های نخست احتمالاً به شکل حذفی برگزار می‌شد.[۳] در دهه ۱۳۲۰ فوتبال جایگاه خود را به عنوان یک ورزش محبوب پیدا کرد و با قدرت گرفتن و تأسیس تیم‌های سرباز، دارایی، شاهین و دوچرخه‌سواران مسابقات جام باشگاه‌های تهران رونق تازه‌ای گرفت.

در دهه ۱۳۳۰ تیم تاج که به تازگی با افزودن بازیکنان خوب و ساختار یک باشگاه حرفه‌ای و با امکانات بسیار در سطح اول فوتبال ایران ظاهر شده بود توانست بیشتر قهرمانی‌ها را تا اوایل دهه چهل از آن خود کند، اوج مسابقات جام باشگاه‌های تهران در دهه ۳۰ فینال این رقابت‌ها بود که در صورت تساوی بازی تکراری برای مشخص شدن قهرمان انجام می‌شد که تیم‌های تاج و شاهین در سه دوره فینال‌های پر تکراری را با یکدیگر برگزار کردند که حاصل آن دو قهرمانی برای تاج و یک قهرمانی برای شاهین بود. شهرآورد تاج و شاهین جمعیتی حدود سی هزار نفر را به ورزشگاه امجدیه می‌کشاند. پس از این سال‌ها مسابقات با تداخل با مسابقات المپیک و آسیایی دو فصل نیمه کاره رها و با رکود مواجهه شد و سپس با قدرت گرفتن دوباره تیم دارایی و ورود تیم شهربانی با نام نوین پاس وارد مرحله تازه‌ای شد به‌طوری‌که تیم دارایی در سال ۴۶ با در اختیار داشتن بازیکنان خوب تنها با چهار گل خورده قهرمان این دوره شد.

در اواخر دهه چهل فوتبال تهران عرصه‌ای برای قدرت‌نمایی و اختلافات سران باشگاه‌ها در فدراسیون فوتبال شد که به دنبال آن باعث نزول تیم دارایی و انحلال تیم محبوب شاهین شد. انحلال شاهین شوک بزرگی بر پیکره فوتبال ایران و هواداران این تیم وارد کرد اما با وجود این تحولات مسابقات باشگاه‌های تهران در سال ۴۸ با حساسیت در دو دوره برگزار شد که تیم‌های تاج و تیم تازه تأسیس پیکان قهرمانی‌ها را از آن خود کردند، هم‌زمان در این این سال‌ها با کوچ دسته جمعی بازیکنان شاهین به تیم پرسپولیس و گرویدن هواداران پرتعداد آن به این تیم و برگزاری جام باشگاه‌های تهران هم‌زمان با لیگ سراسری فوتبال ایران، فوتبال ایران عرصه‌ای برای رقابت تاج و پرسپولیس که سرآغاز حساسیت دربی سرخابی که تاکنون نیز ادامه دارد شد، به‌طوری‌که تیم تاج در اویل دهه ۵۰ دو قهرمانی پیاپی در مسابقات باشگاهی تهران و پرسپولیس مقتدرانه قهرمان لیگ سراسری سال پنجاه شد. فینال تاج و عقاب در سال ۱۳۵۱ که با گل حسن روشن به سود تاج پایان یافت از حساس‌ترین بازی‌های این دوره‌ها بود. با آغاز برگزاری جام تخت جمشید مسابقات تهران تا زمان پیروزی انقلاب ایران اهمیت سابق را نیافت

پس از انقلاب و آغاز جنگ ایران و عراق فوتبال در ایران نیز دست‌خوش تحولاتی شد به‌طوری‌که تیم تاج تا مرز فروپاشی پیش رفت اما با رایزنی‌های اعضا و بازیکنان خود با تغییر نشان‌واره و نام به استقلال به حیات خود ادامه داد و پرسپولیس هم برای حضور در مسابقات با مشکلاتی مواجه شد و به پیروزی تغییر نام داد هر چند هواداران و بازیکنان این تیم هرگز به این تغییر نام تن ندادند و از نام پرسپولیس استفاده می‌شد. در این دهه تیم شاهین که چند سال پس از انحلال با نام شهباز در مسابقات شرکت می‌کرد دوباره به نام پیشین خود بازگشت و رقیبی سرسخت برای تیم‌های سرخابی شد.

۲۴–۱۳۰۱: سال‌های نخستین[ویرایش]

در این سال‌ها جام باشگاه‌های تهران با حضور نخستین تیم‌های شکل گرفته در فوتبال ایران، همچون کلوپ ایران، کلوپ تهران، تیم انگلیسی‌های مقیم تهران، تدین و… برگزار می‌شد.[۴]

۵۱–۱۳۲۵: تثبیت و گسترش جام باشگاه‌های تهران[ویرایش]

از میانه‌های دهه ۱۳۲۰ و با پایان گرفتن جنگ جهانی دوم و بازگشت نسبی آرامش به تهران اشغال شده، مسابقات جم باشگاه‌های تهران با جدیت بیشتری دنبال شدند. ظهور تیم‌هایی هم‌چون شاهین و دوچرخه‌سواران به مسابقات گرمای بیشتری هم داده بود.

۵۷–۱۳۵۲: سال‌های جام سراسری[ویرایش]

با برگزاری منظم و ادامه‌دار نخستین لیگ واقعی فوتبال در ایران مسابقات جام باشگاه‌های تهران عملاً به حاشیه رانده شد چرا که تمام تیم‌های اصلی تهران در جام تخت جمشید شرکت می‌کردند.

۷۰–۱۳۵۸: اهمیت دوباره مسابقات[ویرایش]

سرانجام با عدم برگزاری لیگ سراسری جام باشگاه‌های تهران با حضور چهارده تیم از سال شصت آغاز شد، تیم هما در سال ۶۰ قهرمان و پرسپولیس نیز در سال ۶۱ برای اولین بار قهرمان این جام و استقلال در سال ۶۲ قهرمان این مسابقات شدند. دیدار استقلال و پرسپولیس در جام باشگاه‌های تهران ۱۳۶۲ که با تک گل پرویز مظلومی به سود استقلال خاتمه یافت با ۱۲۰۰۰۰ هزار تماشاگر یکی از حساس‌ترین بازی‌های تاریخ این مسابقات بود. در سال ۱۳۶۳ پس از جنجال بازی تیم‌های پرسپولیس و پاس، کل بازی‌ها تعطیل گردید و مسابقات در آن سال دنبال نگردید. اما در سال ۱۳۶۴ که بازی‌ها در دو گروه ده تیمی دنبال شد، سرانجام تیم‌های استقلال و شاهین به فینال رسیدند که در نهایت استقلال با درخشش ناصر حجازی در ضربات پنالتی حریف را شکست داد و قهرمان شد. پنج سال پی در پی ۱۳۶۵ تا ۱۳۶۹ پرسپولیس با اقتدار تمام به قهرمانی رسید، دیدار فینال بین شاهین و پرسپولیس در سال ۶۵ که با گل ناصر محمدخانی همراه بود از بازی‌های خاطره‌انگیز این مسابقات است، در سال ۷۰ جام باشگاه‌های تهران با رقابت تنگاتنگ سرخابی‌ها همراه بود که مجدداً استقلال قهرمان گردید. در سال ۱۳۷۰ تیم‌های اصلی تهران بعد یک فصل به طور هم زمان در جام آزادگان و جام باشگاه‌های تهران شرکت کردند اما از فصل بعد، ۱۳۷۱، این تیم‌ها دیگر در مسابقات جام باشگاه‌های تهران شرکت نکردند و این مسابقات با نزول تماشاگر و سطح‌اش در هرم فوتبال ایران عملاً به حاشیه رانده شد.

هم‌اکنون–۱۳۷۱: سال‌های لیگ سراسری[ویرایش]

فهرست قهرمانان[ویرایش]

کلوپ تهران قهرمان جام باشگاه‌های تهران ۱۳۱۵
دارائی قهرمان جام باشگاه‌های تهران ۱۳۲۶
تاج قهرمان جام باشگاه‌های تهران ۱۳۳۵
شاهین قهرمان جام باشگاه‌های تهران ۱۳۳۷
شاهین قهرمان جام باشگاه‌های تهران ۱۳۴۴
پیکان قهرمان جام باشگاه‌های تهران ۱۳۴۸

۵۱–۱۳۰۱: بالاترین سطح فوتبال ایران[ویرایش]

دوره سال برگزاری قهرمان دوم سوم آقای گل منبع توضیحات
نام تعداد گل
۱۳۰۱ کلوپ بریتانیایی
۱۳۰۲ کلوپ ایران [۵] [پانویس ۱]
۱۳۰۳ کلوپ ایران [۵] [پانویس ۲]
۱۳۰۴ کلوپ ایران
۱۳۰۵
۱۳۰۶ کلوپ تهران
۱۳۰۷ مسابقات برگزار نشد [۵]
۱۳۰۸
۱۳۰۹
۱۳۱۰
۱۳۱۱ توفان
۱۳۱۲ توفان
۱۳۱۳ تدین
۱۳۱۴ تدین
۱۳۱۵ تدین
۱۳۱۶ کلوپ تهران
۱۳۱۷ توفان
۱۳۱۸ سرباز دبیرستان نظام [۵]
۱۳۱۹
۲۱–۱۳۲۰ دارایی توفان [۶] [پانویس ۳]
۱۳۲۱ سرباز
۱۳۲۲ دارایی
۱۳۲۳ توفان
۲۵–۱۳۲۴ مسابقات نیمه کاره رها شد [۷]
۱۳۲۵ سرباز دوچرخه‌سواران شاهین [۸]
۱۳۲۶ دارایی شاهین دوچرخه‌سواران [۹][۱۰]
۱۳۲۷ دارایی شاهین
۱۳۲۸ تاج شاهین [۷]
۱۳۲۹ مسابقات برگزار نشد [۷]
۱۳۳۰ شاهین تاج [۷]
۱۳۳۱ تاج [۱۱]
۱۳۳۲ نادر نیروی هوایی [۷]
۱۳۳۳ شعاع نیروی هوایی [۷]
۱۳۳۴ مسابقات برگزار نشد [۷]
۱۳۳۵ تاج شاهین نیروی هوایی [۷]
۱۳۳۶ تاج دارایی کیان [۱۲]
۱۳۳۷ شاهین تاج [۷]
۱۳۳۸ تاج دارایی شاهین [۷]
۴۰–۱۳۳۹ تاج دارایی دیهیم [۱۳]
۴۱–۱۳۴۰ دارایی شاهین تاج [۱۴]
۱۳۴۱ تاج [۱۱]
۱۳۴۲ مسابقات برگزار نشد
۱۳۴۳ مسابقات نیمه کاره رها شد
۱۳۴۴ شاهین دارایی پاس فریبرز اسماعیلی (شعاع) ۱۰ [۱۵]
۴۵–۱۳۴۴ پاس دارایی عقاب [۷] [۱۵]
۱۳۴۶ دارایی پاس تهران‌جوان [۱۵]
۱۳۴۷ مسابقات نیمه کاره رها شد
۱۳۴۸ تابستان تاج پاس عقاب [۱۶]
۱۳۴۸ زمستان پیکان تاج پاس [۱۷]
۵۰–۱۳۴۹ تاج پرسپولیس پاس
۱۳۵۰ پرسپولیس تاج پاس [۱۸]
۱۳۵۱ تاج عقاب پاس حسن ابراهیمی (تاج) ۱۱ [۱۹]
دارایی قهرمان جام باشگاه‌های تهران ۱۳۵۳

۵۷–۱۳۵۲: زیرگروه جام تخت جمشید[ویرایش]

دوره سال برگزاری قهرمان دوم سوم آقای گل منبع توضیحات
۱۳۵۲ هما
۱۳۵۳ دارایی نفت آرارات اکبر حقیقت (برق) [۲۰]
۱۳۵۴ شهباز
۱۳۵۵
۱۳۵۶
۱۳۵۷ آکام کشت و صنعت صنایع نظامی

۷۰–۱۳۵۸: بالاترین سطح فوتبال ایران[ویرایش]

دوره سال برگزاری قهرمان دوم سوم بهترین گل‌زن منبع توضیحات
نام تعداد گل
۱۳۵۸ به علت هجوم تماشاگران به بازی دوستانه استقلال پرسپولیس نیمه‌کاره رها شد. [۲۱]
۱۳۵۹ مسابقات به علت جنگ ایران و عراق نیمه کاره رها شد.
۱۳۶۰ هما پرسپولیس بانک ملی ناصر محمدخانی (بانک ملی) ۱۱ [۲۲]
۱۳۶۱ پرسپولیس استقلال اکباتان علی پروین (پرسپولیس) ۱۵ [۲۳]
۱۳۶۲ استقلال پرسپولیس بانک ملی حمید علیدوستی (هما)
ناصر محمدخانی (پرسپولیس)
۱۳ [۲۳]
۱۳۶۳ به علت هجوم تماشاگران بازی پاس-پرسپولیس نیمه کاره رها شد.
۱۳۶۴ استقلال شاهین هما کریم باوی (شاهین) ۹
۱۳۶۵ پرسپولیس شاهین استقلال فرشاد پیوس (پرسپولیس) ۷
۱۳۶۶ پیروزی دارایی استقلال فرشاد پیوس (پیروزی) ۱۶
۱۳۶۷ پیروزی دارایی استقلال فرشاد پیوس (پیروزی) ۱۳ [۲۴]
۱۳۶۸ پیروزی استقلال پاس علی‌اصغر مدیرروستا (پاس) ۱۴
۱۳۶۹ پیروزی استقلال پاس فرشاد پیوس (پیروزی) ۱۶
۱۳۷۰ استقلال پیروزی پاس فرشاد پیوس (پیروزی) ۱۶ [۲۵]

۸۰–۱۳۷۱: زیرگروه جام آزادگان[ویرایش]

دوره سال برگزاری قهرمان دوم سوم بهترین گل‌زن منبع توضیحات
نام تعداد گل
۱۳۷۱ سایپا کشاورز بانک تجارت علی دایی (بانک تجارت) ۲۱
۱۳۷۲ بانک تجارت آرارات بانک ملی
۱۳۷۳ فتح راه‌آهن فجر سپاه
۱۳۷۴ گسترش کشت و صنعت
۱۳۷۵ هما فجر سپاه مقاومت
۱۳۷۶ مهمات سازی پیام
۱۳۷۷ صنایع دفاع برق
۱۳۷۸ نیروی زمینی وحدت
۱۳۷۹ کشتیرانی بنیاد شهید

هم‌اکنون–۱۳۸۰: زیرگروه لیگ برتر[ویرایش]

دوره سال برگزاری قهرمان دوم سوم آقای گل منبع توضیحات
۱۳۸۰
۱۳۸۱
۱۳۸۲ درنا فجر سپاه تلاش
۱۳۸۳ نفت صنایع پرچین انتظام
۱۳۸۴
۱۳۸۵
۱۳۸۶
۱۳۸۷
۱۳۸۸
۱۳۸۹
۱۳۹۰ پرسپولیس ب [۲۶]
۱۳۹۱
۱۳۹۲
۱۳۹۳ کیمیا فرایند بهره‌برداری پارسه [۲۷]
۱۳۹۴ عقیدتی نزاجا پاراگ بهمن جوان [۲۸][۲۷]
۱۳۹۵ داماش تهران عقاب گل ابریشم [۲۹][۲۷]
۱۳۹۶ مقاومت آلتون شاهین سازه [۳۰][۳۱]
۱۳۹۷ عقاب شاهین سازه سیتکو [۳۲]

جستارهای وابسته[ویرایش]

یادداشت‌ها[ویرایش]

  1. اولین دوره مسابقات رسمی در شهر تهران که با شرکت تنها ۳ تیم، کلوپ ایران، کلوپ اسپرت ارامنه و توفان برگزار شد.
  2. دومین دوره مسابقات فوتبال در تهران، در این دوره علاوه بر سه تیم سال قبل دو تیم اجتماعیون و شعاع نیز در مسابقات شرکت کردند.
  3. در دیدار فینال که بین دو تیم دارایی و توفان برگزار شد، ۲ تیم بعد از ۱۲۰ دقیقه بازی به نتیجه مساوی ۰–۰ رسیدند. داور برای تعیین قهرمان بعد از وقت معمول ۳۰ دقیقه‌ای دو وقت اضافه ۷ دقیقه‌ای اعلام کرد. تیم توفان در این زمان به گل رسید و بازی را برد. این عمل داور با اعتراض تیم دارایی روبرو شد و و انجمن تربیت بدنی بعد از مطالعه قوانین بین‌المللی رای داور را باطل کرد و جکم به برگزاری بازی تکراری داد. تیم توفان در فینال دوم حاضر نشد و تیم دارایی به عنوان قهرمان برگزیده شد.

منابع[ویرایش]

  1. «تماشاگردارهای غیرسرخابی فوتبال تهران». ورزش سه. ۲۰ خرداد ۱۳۹۴.
  2. «فوتبال در ایران». web.archive.org. ۲۰۰۸-۱۲-۰۴. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۱-۰۳.
  3. «Iran - List of Tehran Province League Champions». www.rsssf.com. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۰۷.
  4. «Iran - List of Tehran Province League Champions». www.rsssf.com. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۱-۰۳.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ «فوتبال در ایران/سیدعلی پورحسینی - شهروند». شهروند. ۲۰۱۴-۰۱-۳۰. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۲-۰۹.
  6. «دارایی - طوفان: بازخوانی نبرد جنجالی ۱۳۲۱ در برابر شاه». f-f.ir. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۶ اکتبر ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۱۲-۳۰.
  7. ۷٫۰۰ ۷٫۰۱ ۷٫۰۲ ۷٫۰۳ ۷٫۰۴ ۷٫۰۵ ۷٫۰۶ ۷٫۰۷ ۷٫۰۸ ۷٫۰۹ ۷٫۱۰ «تاریخ شاهین». www.shahinfc.net. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۱۲-۳۰.
  8. «روزنامه شرق 90/10/22: سربازهای عنوان دار قهرمان شدند». magiran.com. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۱-۱۴.[پیوند مرده]
  9. «باشگاه دارائی این‌گونه تعطیل شد». کیهان ورزشی شماره ۹۷۲. موسسه کیهان. ۱۴ بهمن ۱۳۵۱.
  10. «روزنامه شرق 91/2/7: اولین داربی سرخابی!». magiran.com. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۲-۰۹.[پیوند مرده]
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ "WebCite query result". www.webcitation.org. Retrieved 2018-02-12.
  12. احمدی، علی‌اکبر (۱۳۸۸). تاریخچه کامل باشگاه از دوچرخه سواران و تاج تا استقلال. تهران: انتشارات پایگان. صص. ۳۲۰. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۵۰۹۶-۵۷-۶.
  13. www.dotech.ir. «نام تمام مردگان، «دیهیم» است». www.mozooazad.com. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۱۲-۳۰.
  14. احمدی، علی‌اکبر (۱۳۸۸). تاریخچه کامل باشگاه از دوچرخه سواران و تاج تا استقلال. تهران: انتشارات پایگان. صص. ۳۳۴ تا ۳۳۹. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۵۰۹۶-۵۷-۶.
  15. ۱۵٫۰ ۱۵٫۱ ۱۵٫۲ احمدی، علی‌اکبر (۱۳۸۸). تاریخچه کامل باشگاه از دوچرخه سواران و تاج تا استقلال. تهران: انتشارات پایگان. ص. ۳۵۶. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۵۰۹۶-۵۷-۶.
  16. احمدی، علی‌اکبر (۱۳۸۸). تاریخچه کامل باشگاه از دوچرخه سواران و تاج تا استقلال. تهران: انتشارات پایگان. صص. ص ۳۷۳ و ۳۷۴. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۵۰۹۶-۵۷-۶.
  17. «بازخوانی نبرد زمستان ۴۸ پرسپولیس- تاج؛ اولین توفان: وسترن در امجدیه». f-f.ir. بایگانی‌شده از اصلی در ۳۰ دسامبر ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۱۲-۳۰.
  18. User، Super. «حکایت ۵۰ساله قهرمانی». .magiran.com. دریافت‌شده در ۲۰۱۱-۱۲-۰۸.
  19. User، Super. «زدراکو رایکوف». takhtejamshidcup.com. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۲-۱۰.
  20. «دارائی قهرمان فوتبال تهران». دنیای ورزش شماره ۲۲۴. موسسه اطلاعات. ۲۱ دی ۱۳۵۳.
  21. User، Super. «takhtejamshidcup.com جام تخت جمشید». takhtejamshidcup.com. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۲-۱۰.
  22. احمدی، علی‌اکبر (۱۳۸۸). تاریخچه کامل باشگاه از دوچرخه سواران و تاج تا استقلال. تهران: انتشارات پایگان. صص. ۵۰۳ تا ۵۰۸. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۵۰۹۶-۵۷-۶.
  23. ۲۳٫۰ ۲۳٫۱ «روزنامه شرق 91/2/14: ناگفته‌های دهه60». magiran.com. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۱-۱۴.[پیوند مرده]
  24. صداقت، فرهاد (شهریور ۱۳۸۱). ۳۴ سال با پرسپولیس (از سال ۴۷ تا سال ۸۱). تبریز. صص. ۱۰۳. شابک ۹۶۴-۰۶-۱۶۹۳-۱.
  25. احمدی، علی‌اکبر (۱۳۸۸). تاریخچه کامل باشگاه از دوچرخه سواران و تاج تا استقلال. تهران: انتشارات پایگان. صص. ۵۷۸. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۵۰۹۶-۵۷-۶.
  26. "WebCite query result". www.webcitation.org. Retrieved 2018-02-10.
  27. ۲۷٫۰ ۲۷٫۱ ۲۷٫۲ «جداول لیگ‌ها - هیئت فوتبال استان تهران». www.football-tehran.com. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۱-۰۲.
  28. «عقیدتی نزاجا قهرمانان لیگ دسته اول بزرگسالان شد». هیئت فوتبال استان تهران. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۲۲.
  29. «داماش پارسه قهرمان لیگ برتر بزرگسالان تهران شد». هیئت فوتبال استان تهران. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۲۲.
  30. «تبریک هیئت فوتبال به قهرمان لیگ برتر بزرگسالان». هیئت فوتبال استان تهران. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۲۲.
  31. «جدول نتایج لیگ برتر - بزرگسالان». www.football-tehran.com. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۶ مارس ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۳-۳۰.
  32. «جدول لیگ استان تهران ۱۳۹۷». هیئت فوتبال استان تهران.