تریپیتاکا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
معادل‌های
تریپیتاکا
زبان انگلیسیTripiṭaka، Three Baskets
زبان پالیTipiṭaka
زبان سانسکریتत्रिपिटक
Tripiṭaka
زبان بنگالیত্রিপিটক
زبان برمه‌ایပိဋကတ် သုံးပုံ
[pḭdəɡaʔ θóʊɴbòʊɴ]
زبان‌های چینی三藏
(پین‌یینsānzàng)
زبان ژاپنی三蔵 (さんぞう)
(rōmaji: sanzō)
زبان خمرព្រះត្រៃបិដក
زبان کره‌ای삼장 (三臧)
(RR: samjang)
زبان سینهالیත්‍රිපිටකය
زبان تایلندیพระไตรปิฎก
زبان ویتنامیTam tạng
فهرست موضوعات بودایی

تریپیتاکا (به انگلیسی: Tripiṭaka) یا تیپیتاکا (به انگلیسی: Tipiṭaka) یا پالی کانن (به انگلیسی: Pali Canon) یا سه سبد اصطلاحی سنتی برای کتاب مقدس بوداییان است.[۱][۲] این کتاب یا متون، منبع متعارف مورد احترام و به‌طور انحصاری معتبر در کیش تراواده بوداگرایی است. کیش مهایانه بوداییان نیز این متون را محترم می‌شمارند و معتبر می‌دانند اما بر خلاف پیروان تراواده برای متون مختلف مشتق از آن و تفسیرهایی که بعدها شکل گرفته‌اند نیز احترام قایل هستند.[۱][۳]

تاریخچه[ویرایش]

تریپیتاکا بین حدود سال ۵۰۰ پیش از میلاد تا آغاز سده اول میلادی شکل گرفته و به احتمال زیاد برای نخستین بار در قرن اول پیش از میلاد نوشته شده‌است.[۳]

سه بخش[ویرایش]

هر گروه از بوداییان خرده فرهنگ خاص خود را برای معبد خود دارند که توسط سانگها نوشته شده‌است.

هر مجموعه متشکل از ۳۲ کتاب در سه بخش یا سبدهای آموزه است:

  1. سبد انتظار نظم و انضباط از راهبان (Vinaya PiṭakaVinaya Piṭaka
  2. سبد گفتمان (Sūtra Piṭaka ،Nikayas)
  3. سبد ویژه دکترین (Abhidharma Piṭaka).[۱][۳][۴]

به‌ویژه ساختار رفتاری و اخلاقی فضایل سبد نخست به برخی قسمت‌های دارماسوسترا (Dharmaśāstra) در متون هندو شباهت دارد.[۵]

زبان[ویرایش]

بسیاری از تریپیتاکاهای موجود به زبان پالی برخی به زبان سانسکریت و برخی هم به دیگر زبان‌های آسیایی هستند.[۴]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ Tipitaka Encyclopedia Britannica (2015)
  2. "Buddhist Books and Texts: Canon and Canonization."
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ Barbara Crandall (2012). Gender and Religion, 2nd Edition: The Dark Side of Scripture. Bloomsbury Academic. pp. 56–58. ISBN 978-1-4411-4871-1.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ Richard F. Gombrich (2006). Theravada Buddhism: A Social History from Ancient Benares to Modern Colombo. Routledge. p. 4. ISBN 978-1-134-21718-2.
  5. Oskar von Hinuber (1995), Buddhist Law according to the Theravada Vinaya: A Survey of Theory and Practice, Journal of International Association of Buddhist Studies, volume 18, number 1, pages 7-46

منابع[ویرایش]