ذهن‌آگاهی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از حضور در لحظه)
پرش به ناوبری پرش به جستجو

ذهن آگاهی یا حضور در لحظه (به انگلیسی: Mindfulness) (برخی مترجمین واژه توجه آگاهی را به کار می‌برند) یک فرایند روانشناختیِ آوردن توجه به تجربیات زمان حال بدون قضاوت، یا به عبارتی پرورش آگاهی و هوشیاری با تکیه بر مراقبت و زیر نظر گرفتن توجه در زمان حال بدون قضاوت است. تعریف کوتاه ذهن آگاهی یعنی آگاهی از تجربه کنونی و پذیرش آن است.[۱] ذهن آگاهی را می‌توان با روش‌های مختلف مانند مدیتیشن توسعه داد. در دهه‌های اخیر با استفاده از مبانی ذهن آگاهی روش‌های درمانی مختلفی در روانشناسی بالینی و روانپزشکی برای درمان افسردگی،[۲][۳] اضطراب،[۴] اعتیاد[۵][۶]و کاهش استرس[۷] ابداع شده‌است.

ریشه‌شناسی[ویرایش]

ذهن آگاهی ریشه در عهد باستان دارد، و آن را، هم در فرهنگ‌های شرقی (مثل بودائی) و هم در فرهنگ‌های غربی می‌توان یافت. اصطلاح انگلیسی mindfulness ترجمهٔ لغت هندی باستان، ساتی sati است. ساتی (یعنی آگاهی، توجه، و به یاد آوردن):ساتی از زبان پالی است. پالی ار ۲۵۰۰ سال پیش زبان روانشناسی بودائی بوده و ذهن آگاهی آموزه اصلی این مکتب است.

آگاهی: این جنبه‌ای از انسان بودن است که باعث می‌شود شما از تجربه‌های خود آگاه باشید و از آن‌ها خبر داشته باشید. بدون آگاهی، هیچ چیزی برایتان وجود نخواهد داشت.

توجه یا دقت: توجه عبارت است از آگاهی متمرکز. یادگرفتن ذهن‌آگاهی، توانایی شما برای حفظ توجه را افزایش می‌دهد و خواهید توانست، هر جا و هرطور که اراده می‌کنید، توجه خود را متمرکز نگه دارید.

به یاد آوردن: این جنبه از ذهن‌آگاهی در بارهٔ این موضوع است: چگونه می‌توان همیشه به یاد بیاورید که از لحظه‌ای به لحظهٔ دیگر، به تجربه‌های خود توجه کنید. افراد خیلی زود و آسان فراموش می‌کنند که حواس‌جمع باشند.

آگاهی و توجه زیر مجموعه هوشیاری هستند.

اشکال تقویت ذهن آگاهی[ویرایش]

  1. توجه متمرکز یا مراقبه متمرکز (در زمان پالی Samatha):مانند نور لیزر است و به هر پدیده ای تابانده شود آن را روشن می‌کند.
  2. مشاهده پذیرا (در زبان پالی Vipassana) مانند نورافکن (در مقابل نور لیزر) است. بر طیف وسیعی از موضوع‌هایی که در هوشیاری ما پدیدار می شوندنور می تاباندو هریک را جداگانه بررسی می‌کند.
  3. مهرورزیmetta و شفقت ورزیkaruna: کیفیت و صفت آگاهی به‌شمار می‌آیند. افزودن مهربانی، آسایش و آرامش به مراقبه

کتاب‌های فارسی[ویرایش]

از آثار ترجمه شده دربارهٔ این موضوع می‌توان به کتاب‌های "ذهن‌آگاهی برای آغازگران" و "تمرین‌هایی برای پرورش ذهن‌آگاهی" اشاره کرد که توسط انتشارات روان‌شناسی و هنر به چاپ رسیده‌است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Mindfullness and Psychotherapy,2nd Edition,Germer,Siegel.
  2. Jain, F. A.; Walsh, R. N.; Eisendrath, S. J.; Christensen, S.; Rael Cahn, B. (2015). "Critical Analysis of the Efficacy of Meditation Therapies for Acute and Subacute Phase Treatment of Depressive Disorders: A Systematic Review". Psychosomatics. 56 (2): 140–152. doi:10.1016/j.psym.2014.10.007. ISSN 0033-3182.
  3. Strauss, Clara; Cavanagh, Kate; Oliver, Annie; Pettman, Danelle (2014-04-24). "Mindfulness-Based Interventions for People Diagnosed with a Current Episode of an Anxiety or Depressive Disorder: A Meta-Analysis of Randomised Controlled Trials". PLoS ONE. 9 (4). doi:10.1371/journal.pone.0096110. ISSN 1932-6203. PMC 3999148. PMID 24763812.
  4. Strauss, Clara; Cavanagh, Kate; Oliver, Annie; Pettman, Danelle (2014-04-24). "Mindfulness-Based Interventions for People Diagnosed with a Current Episode of an Anxiety or Depressive Disorder: A Meta-Analysis of Randomised Controlled Trials". PLoS ONE. 9 (4). doi:10.1371/journal.pone.0096110. ISSN 1932-6203. PMC 3999148. PMID 24763812.
  5. Black, David S. (2014-04-16). "Mindfulness-Based Interventions: An Antidote to Suffering in the Context of Substance Use, Misuse, and Addiction". Substance Use & Misuse. 49 (5): 487–491. doi:10.3109/10826084.2014.860749. ISSN 1082-6084.
  6. Garland, Eric L.; Froeliger, Brett; Howard, Matthew O. (2014-01-10). "Mindfulness Training Targets Neurocognitive Mechanisms of Addiction at the Attention-Appraisal-Emotion Interface". Frontiers in Psychiatry. 4. doi:10.3389/fpsyt.2013.00173. ISSN 1664-0640. PMC 3887509. PMID 24454293.
  7. Khoury, Bassam; Sharma, Manoj; Rush, Sarah E.; Fournier, Claude (2015-06-01). "Mindfulness-based stress reduction for healthy individuals: A meta-analysis". Journal of Psychosomatic Research. 78 (6): 519–528. doi:10.1016/j.jpsychores.2015.03.009. ISSN 0022-3999.
  • گنجی، حمزه (۲۰۱۲). زمینهٔ روان‌شناسی اتکینسون و هیلگارد، ویراست پانزدهم، ۲۰۰۹. انتشارات ساوالان.