خیبر پختونخوا

مختصات: ۳۴°۰۰′شمالی ۷۱°۱۹′شرقی / ۳۴٫۰۰°شمالی ۷۱٫۳۲°شرقی / 34.00; 71.32
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از ایالت مرزی شمال غربی)
خیبر پختونخوا(پشتونخوا)

خیبر پښتونخوا

ایالت مرزی شمال غربی
KP-Montage.jpg
پرچم خیبر پختونخوا(پشتونخوا)
پرچم
نشان رسمی خیبر پختونخوا(پشتونخوا)
مهر
شعار(ها): 
The North-West Frontier Province
ایالت خیبر پختونخوا در نقشهٔ پاکستان
ایالت خیبر پختونخوا در نقشهٔ پاکستان
مختصات: ۳۴°۰۰′شمالی ۷۱°۱۹′شرقی / ۳۴٫۰۰°شمالی ۷۱٫۳۲°شرقی / 34.00; 71.32
کشور پاکستان
نواحی۲۵
شهرها-
بزرگ‌ترین شهرپیشاور
بنیانگذاری۱ ژوئیه ۱۹۷۰
مرکزپیشاور
مدیریت
 • فرماندارشاه فرمان
مساحت
 • کل۷۴٬۵۲۱ km۲ (۲۸٬۷۷۳ sq mi)
جمعیت
 (۲۰۰۸)
 • کل۲۰٬۲۱۵٬۰۰۰
منطقه زمانییوتی‌سی ۵+ (PST)
زبان‌های رسمیپشتو، | انگلیسی زبان دوم
وبگاه

خیبر پختونخوا (پشتو: خیبر پښتونخوا، اردو: خیبر پختونخوا) با نام پیشین ایالت مرزی شمال غربی یکی از ایالت‌های کشور پاکستان است. خیبر پختونخوا در شمال غرب پاکستان واقع شده‌است و مرکز این ایالت شهر پیشاور است.

قسمت شمالی خیبر پختونخوا از مناطق سرسبز و پردرخت و گردشگری است. بیشتر ساکنان این ایالت پشتون هستند. قسمت جنوبی آن شامل شهرهایی است که بسیاری از مؤسسات و صنایع پاکستان در آن واقع شده‌اند.

در زبان اردو بیشتر، این ایالت را سرحد می‌نامند و مردم پشتون از آن با نام پختون‌خوا (به معنی ناحیهٔ پشتون) یاد می‌کنند.

مردم

جمعیت خیبر پختونخوا ۲۱ میلیون نفر تخمین زده می‌شود. بزرگترین گروه قومی پشتون‌ها هستند که جمعیت آنها تقریباً ۶۶٪ از کل جمعیت ایالت است. رایج‌ترین زبان در منطقه پشتو‌ زبان غالب در مرزهای شمال غربی و جنوبی است و همچنین زبان اصلی بسیاری از شهرها و از جمله پیشاور و گلگت است. نواحی کوچک غربی بین ایالت خیبر پختونخوا و کشمیری آزاد تحت کنترل پاکستان کشمیری زبان هستند با لهجه هندکو زبان هستند، مانند بخش حوزاره که این قبلا بخش جزو کشمیر آزاد بود این زبان به‌ویژه در شهرهای ابوت‌آباد و هریپور رایج است. البته در ابوت آباد به زبان پشتو هم گویش دارند چون عمده ای زیادی از پشتون ها در آنجا زندگی میکنند. گویشوران پشتو در شمالی ترین منطقه از جمله خیبر پختونخوا و گلگت تا جنوب شرق ایالت به‌ویژه در دیره اسماعیل خان زندگی می‌کنند و بخش کوچک شمالی ایالت بلوچستان که قبلاً جزو منطقه فدرالی پشتون ها بود که فعلا موقتا زیر اداره این ایالت هست که همه آنها مردم پشتون هستند.

بسیاری از قبایل پشتون در خیبر پختونخوا و مناطق روستایی جنوب ایالت ساکنند ازجمله بنگش، میان‌خیل، یوسفزی، تنولی، دلازاک، ختک، مروت، شهید، آفریدی، شینواری، اوراکزی، مهسود، مهمند که از قبایل شاخه بنوسی یا وزیری به‌شمار می‌آیند.

در سمت شمال در گلگت سلیمان‌خیل، ترین، جدون و مشوانی بیشترین و عمده ترین قبایل پشتون هستند. همچنین بسیاری از قبایل بسیار کوچک غیر پشتون مانند مهاجرین اعوان، که در اصل عرب هستند در منطقه زندگی میکنند. مردم این قبیله با بقیه پشتون‌ها و غیر پشتون‌ها تفاوت زیادی ندارند. و زبان ارتباطی آنها پښتو است. در ناحیه چترال در تعداد بسیار کمی گروه‌های قومی کوچک مانند کوهستانی، کالاشا و کلامی نشیمن دارند.

علاوه بر این، ۱٫۵ میلیون پناهنده افغان در خیبر پختونخوا زندگی می‌کنند، که اکثر آنها افغان های هستند. که از جنگ پناه آورده اند به این خیبر پختونخوا هستند. بیشتر جمعیت خیبر پختونخوا مسلمان‌اند، اما تعداد بسیار کمی از سیک‌ها نیز در این ناحیه سکونت دارند.

جغرافیا

خیبر پختونخوا دارای مساحت ۲۸٬۷۷۳ مایل مربع یا ۷۴٬۵۲۱ کیلومتر مربع است. خیبر پختونخوا در یک منطقه حساس از لحاظ زمین‌شناختی واقع شده‌است و به همین دلیل در گذشته زمین‌لرزه‌های بسیاری در اینجا مانند زمین‌لرزه کشمیر رخ داده‌است.

پیشاور بزرگترین شهر خیبر پختونخوا و همچنین مرکز استان است. سایر شهرهای بزرگ شامل نوشهره، مردان، چارسده، مانسره، ایوبیه، نتهیا گلی و ابوت‌آباد است. دیره اسماعیل خان، کوهات، کوهستان بالا، بنون، پیشاور، ابوت‌آباد و مانسره مناطق اصلی هستند.

ایالت خیبر پختونخوا از مناطق صخره‌ای خشک در جنوب و دشت‌های سبز در شمال تشکیل شده‌است. آب و هوای آن بری یعنی دارای زمستان‌های سرد و تابستان‌های گرم است. با وجود هوای بری، کشاورزی در آن رایج است.

براساس سرشماری سال ۱۹۹۸، خیبر پختونخوا ۱۷ میلیون نفر جمعیت داشت که از این تعداد ۵۲ درصد مرد و ۴۸ درصد زن بودند. تراکم جمعیت ۱۸۷ نفر در هر کیلومتر است.

از نظر جغرافیایی، استان خیبر پختونخوا می‌توان به دو منطقه تقسیم شود: منطقه شمالی و منطقه جنوبی. منطقه شمالی از رشته‌کوه‌های هندوکش در پیشاور آغاز می‌شود. منطقه شمالی در زمستان سردتر و بارانی‌تر است، در حالی که تابستانش مطبوع است جز در پیشاور، جایی که تابستان‌ها شدید و زمستان‌ها سرد است. منطقه جنوبی خشک است و تابستان‌های بسیار گرم و زمستان‌های سرد دارد و کم‌باران است.

رودخانه‌های خیبر پختونخوا شامل رودخانه کابل، رود سوات، رود چیترال، رودخانه پنجگوره، رودخانه بارا، رود کرام، رودخانه گومال و رودخانه ژوب است.

خیبر پختونخوا از مناطق چهارفصل پاکستان است. دیره اسماعیل خان یکی از گرمترین مناطق در پاکستان است که در قسمت جنوبی خیبر پختونخوا قرار دارد و در مقابل، مناطقی مانند سوات، دیر وچیترال جزو مناطق سردسیر این کشور به‌شمار می‌روند.

اقتصاد

کشاورزی نقش مهمی در اقتصاد خیبر پختونخوا ایفا می‌کند. عمده تولیدات آن گندم، ذرت، برنج، نیشکر و میوه است. برخی از سرمایه‌گذاری‌های صنعتی و پیشرفته در پیشاور کمک زیادی به ایجاد درآمد برای مردم منطقه کرده‌است. ساکنان این ایالت با تمامی مناطق دیگر پاکستان مدادوستد دارند.

شهرهای مهم

valign=top | valign=top |

شهرستان‌ها

شهرستان‌های (به اردو: اضلاع) این ایالت عبارتند از:

منابع

ایالت خیبر پختونخوا پاکستان پرچم پاکستان
مرکز پیشاور
شهرستان‌ها ایبت‌آباد | بنون | بتگرام | بنیر | چارسده | چترال | دیره اسماعیل خان | هنگو | هری‌پور | کرک | کوهات | کوهستان | لکی مروت | دیر زیرین | مالاکند | مانسهره | مردان | نوشهره | پیشاور | شانگلا | صوابی | سوات | تانک | دیر بالا