پرش به محتوا

اوکی کامپیوتر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
اوکی کامپیوتر
A highly edited image of a highway. In the top left corner is written "OK Computer", with text beneath reading "Radiohead".
آلبوم استودیویی از
انتشار۲۱ مه ۱۹۹۷ (۱۹۹۷-۰۵-۲۱)
ضبط
  • ۴ سپتامبر ۱۹۹۵ («خوش‌شانس»)
  • ژوئیه ۱۹۹۶ – ۶ مارس ۱۹۹۷
استودیو
ژانرآلترناتیو راک
مدت۵۳:۲۱
ناشر
تهیه‌کننده
گاه‌نگاری ریدیوهد
خمش‌ها
(۱۹۹۵)
اوکی کامپیوتر
(۱۹۹۷)
تعجبی نداره
(۱۹۹۷)
تک‌آهنگ‌های اوکی کامپیوتر
  1. «پارانوید اندروید»
    تاریخ انتشار: ۲۶ مه ۱۹۹۷
  2. «کارما پلیس»
    تاریخ انتشار: ۲۵ اوت ۱۹۹۷
  3. «خوش‌شانس»
    تاریخ انتشار: دسامبر ۱۹۹۷ (فرانسه)
  4. «تعجبی نداره»
    تاریخ انتشار: ۱۲ ژانویه ۱۹۹۸

اوکی کامپیوتر (به انگلیسی: OK Computer) سومین آلبوم استودیویی گروه راک انگلیسی ریدیوهد است که در ۲۱ مهٔ ۱۹۹۷ منتشر شد. ریدیوهِد با همکاری تهیه‌کننده خود، نایجل گادرک، بخش عمدهٔ آلبوم را در سال ۱۹۹۶ و اوایل ۱۹۹۷، در فضای تمرین گروه در آکسفوردشر و همچنین عمارت تاریخی سنت کاترینز کورت در شهر باث ضبط کردند. آن‌ها از سبک گیتارمحور و ترانه‌سرایی درون‌نگرانهٔ آلبوم قبلی‌شان، خمش‌ها (۱۹۹۵)، فاصله گرفتند. اشعار انتزاعی، ترکیب پیچیدهٔ سازها، افکت‌ها و عناصر صوتی و تأثیرپذیری از منابع و سبک‌های گوناگون در اوکی کامپیوتر زمینه‌ساز آثار بعدی ریدیوهِد شد که تجربه‌گرایانه‌تر بودند.

اشعار آلبوم جهانی دیستوپیایی را ترسیم می‌کنند که درگیر مصرف‌گرایی افسارگسیخته، سرمایه‌داری، ازخودبیگانگی اجتماعی و نارضایتی سیاسی است. موضوعاتی همچون حمل‌ونقل، فناوری، جنون، مرگ، زندگی مدرن بریتانیایی، جهانی شدن و سرمایه‌داری‌ستیزی در سراسر آلبوم دیده می‌شود. از این منظر، اوکی کامپیوتر را اثری با بینش پیش‌گویانه دربارهٔ حال‌وهوای زندگی در قرن بیست و یکم دانسته‌اند. ریدیوهِد در تولید آلبوم از روش‌های نامتعارف استفاده کرد، از جمله بهره‌گیری از بازآوایش طبیعی و حذف جداسازی‌های صوتی. ضبط سازهای زهی در ابی رود استودیوز لندن انجام شد و بخش زیادی از آلبوم به‌صورت زنده ضبط شد.

شرکت EMI در ابتدا انتظار چندانی از آلبوم نداشت و آن را اثری غیرتجاری و دشوار برای بازاریابی می‌دانست. با این حال، اوکی کامپیوتر به رتبهٔ نخست جدول آلبوم‌های بریتانیا رسید و در آمریکا نیز با قرار گرفتن در رتبهٔ ۲۱ بیلبورد ۲۰۰، بالاترین جایگاه ریدیوهِد در جدول‌های این کشور تا آن زمان را رقم زد. این آلبوم در بریتانیا پنج بار و در آمریکا دو بار گواهی پلاتینیوم گرفت و محبوبیت جهانی گروه را به شکل چشمگیری افزایش داد؛ به‌طوری که بیش از ۷٫۸ میلیون نسخه از آن در سراسر جهان فروخته شد. چهار تک‌آهنگ از آلبوم منتشر شد: «پارانوید اندروید»، «کارما پلیس»، «خوش‌شانس» و «تعجبی نداره».

اوکی کامپیوتر با تحسین گستردهٔ منتقدان روبه‌رو شد و از آن به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین و تأثیرگذارترین آلبوم‌های تاریخ یاد می‌شود. این آلبوم برای جایزه گرمی آلبوم سال نامزد شد و جایزهٔ گرمی بهترین آلبوم موسیقی آلترناتیو را از آن خود کرد؛ همچنین در جوایز بریت ۱۹۹۸ برای بهترین آلبوم بریتانیایی نامزد بود. انتشار آلبوم نقطهٔ عطفی در تغییر جهت موسیقی راک بریتانیا از بریت‌پاپ به سمت آلترناتیو راک مالیخولیایی با حال‌وهوای احساسی بود که در دههٔ بعد رایج‌تر شد. در سال ۲۰۱۴، این آلبوم توسط کتابخانه کنگره آمریکا به فهرست ملی ضبط اصوات افزوده شد که از نظر فرهنگی، تاریخی یا زیبایی‌شناختی مهم تلقی می‌شود. نسخه‌ای بازسازی‌شده با قطعات اضافی با عنوان اوکی کامپیوتر اوکی‌نات‌اوکی ۱۹۹۷ ۲۰۱۷ در سال ۲۰۱۷ منتشر شد. در سال ۲۰۱۹ نیز ریدیوهِد در واکنش به افشای اینترنتی مجموعه‌ای از مینی‌دیسک‌هایشان، بسته‌ای با نام مینی‌دیسک‌ها [هک‌شده] منتشر کرد که شامل ساعت‌ها محتوای اضافی بود.

زمینه

[ویرایش]

در سال ۱۹۹۵، ریدیوهد برای حمایت از دومین آلبوم خود، خمش‌ها، تور کنسرت برگزار کرد. در میانهٔ این تور، برایان اینو از آن‌ها خواست قطعه‌ای برای The Help Album (یک آلبوم خیریه به ابتکار سازمان War Child) ضبط کنند. این آلبوم قرار بود تنها در یک روز (۴ سپتامبر ۱۹۹۵) ضبط و همان هفته منتشر شود.[۱] ریدیوهد قطعهٔ «خوش‌شانس» را طی پنج ساعت با همکاری نایجل گادرک ضبط کرد؛ کسی که پیش‌تر مهندسی صدابرداری خمش‌ها و چند قطعهٔ بی‌ساید گروه را بر عهده داشت.[۲] گادرک دربارهٔ این جلسه گفت: «این‌جور کارها الهام‌بخش‌ترین هستند؛ وقتی خیلی سریع انجام می‌دهی و چیزی برای از دست دادن نداری. ما با حالتی سرخوشانه بیرون آمدیم. بعد از آن، چون نوعی ارتباط کاری شکل گرفته بود، امیدوار بودم در آلبوم بعدی هم حضور داشته باشم.»[۳] خوانندهٔ گروه، تام یورک، نیز اظهار داشت که «خوش‌شانس» مسیر و حال‌وهوای آلبوم بعدی را شکل داد:[۲] «'خوش‌شانس' نشان‌دهندهٔ چیزی بود که می‌خواستیم انجام دهیم. مثل اولین نشانه روی دیوار بود.»[۴]

ریدیوهد تور را طاقت‌فرسا یافت و در ژانویهٔ ۱۹۹۶ مدتی استراحت کرد.[۵] آن‌ها می‌خواستند از سبک درون‌گرای خمش‌ها فاصله بگیرند. فیلیپ سلوی، درامر گروه، گفت: «در خمش‌ها مقدار زیادی کندوکاو روحی وجود داشت. تکرار دوبارهٔ آن در آلبوم بعدی به‌شدت خسته‌کننده می‌شد.»[۶] یورک نیز گفت نمی‌خواهد «یک آلبوم دیگر غمگین، تیره و منفی» بسازد و در عوض «تمام چیزهای مثبتی را که می‌شنود یا می‌بیند یادداشت می‌کند، هرچند هنوز نمی‌تواند آن‌ها را وارد موسیقی کند و نمی‌خواهد این کار را به‌زور انجام دهد.»[۷]

موفقیت انتقادی و تجاری خمش‌ها به ریدیوهد اعتمادبه‌نفس داد تا آلبوم سوم خود را به‌طور مستقل تهیه کنند.[۲] لیبل آن‌ها، پارلفون، بودجه‌ای معادل ۱۰۰ هزار پوند برای خرید تجهیزات ضبط در اختیارشان گذاشت.[۸][۹] جانی گرینوود، گیتاریست اصلی، گفت: «تنها ایده‌ای که برای این آلبوم داشتیم این بود که می‌خواستیم دور از شهر و به‌دست خودمان ضبطش کنیم.»[۱۰] به گفتهٔ اد اوبراین، گیتاریست دیگر: «همه می‌گفتند اگر خمش‌های ۲ را منتشر کنید شش یا هفت میلیون نسخه می‌فروشید. اما ما تصمیم گرفتیم خلاف آن عمل کنیم.»[۱۱]

چند تهیه‌کنندهٔ مطرح، از جمله اسکات لیت، پیشنهاد شدند،[۱۲] اما تجربهٔ موفق با گادرک گروه را به ادامهٔ همکاری با او ترغیب کرد.[۱۳] آن‌ها برای خرید تجهیزات با او مشورت کردند[۱۴] و وسایلی از جمله یک ریوربریتور صفحه‌ای از ترانه‌سرا جونا لویی تهیه کردند.[۲] هرچند گادرک در ابتدا قصد داشت بر موسیقی رقص الکترونیک تمرکز کند،[۱۵] اما به‌تدریج از نقش مشاور فراتر رفت و به‌عنوان تهیه‌کنندهٔ مشترک آلبوم منصوب شد.[۱۴]

ضبط

[ویرایش]

در اوایل سال ۱۹۹۶، رِیدیوهد دموهایی را در استودیوهای ضبط چیپینگ نورتون در آکسفوردشر ضبط کرد.[۱۶] در ژوئیه همان سال، آن‌ها تمرین‌ها و ضبط را در استودیوی Canned Applause خودشان (یک انبار بازسازی‌شده در نزدیکی دیدکات) آغاز کردند.[۱۷] با وجود نبود وقت محدودی که در ضبط خمش‌ها وجود داشت،[۱۸] گروه همچنان با دشواری‌هایی روبه‌رو شد. سلوی این مشکلات را ناشی از تصمیم گروه برای تهیه‌کنندگی مستقل دانست: «از قطعه‌ای به قطعهٔ دیگر می‌رفتیم و هرگاه ایده‌ها تمام می‌شد، کار را رها کرده و به سراغ آهنگ تازه‌ای می‌رفتیم. مسئله این بود که بسیاری از آن قطعات در آستانهٔ تکمیل بودند، زیرا زمان و انرژی زیادی صرفشان کرده بودیم.»[۱۹]

اعضای گروه در تولید و شکل‌گیری موسیقی تقریباً نقش‌های برابری داشتند، هرچند یورک همچنان «صدای غالب» بود.[۲۰] سلوی گفت: «ما فضای زیادی به یکدیگر می‌دهیم تا بخش‌های خود را پرورش دهیم، اما در عین حال به‌شدت نسبت به کار یکدیگر انتقادی هستیم.»[۱۹] نقش گادریک به‌عنوان تهیه‌کنندهٔ مشترک، ترکیبی از همکاری و مدیریت بیرونی بود. او گفت: «ریدیوهد نیاز دارد فردی بیرون از گروه حضور داشته باشد، به‌ویژه وقتی همه با هم می‌نوازند، تا بگوید برداشت خوب بوده است… وظیفهٔ من این است که مطمئن شوم ایده‌ها منتقل می‌شوند.»[۲۱] گادریک از آن زمان تهیه‌کنندهٔ تمام آلبوم‌های ریدیوهد بوده و به‌عنوان «عضو ششم ریدیوهد» شناخته می‌شود؛ لقبی که یادآور عنوان «بیتل پنجم» برای جرج مارتین است.[۲۲][۲۳][۲۴]

ریدیوهد تصمیم گرفت که استودیوی Canned Applause مکان مناسبی برای ضبط نیست. یورک دلیل آن را نزدیکی به خانه‌های اعضا دانست و جانی گرینوود به نبود امکانات رفاهی مانند غذاخوری و سرویس بهداشتی اشاره کرد.[۲۰] در این مرحله، قطعاتی چون «Electioneering»، «تعجبی نداره»، «Subterranean Homesick Alien» و «The Tourist» تقریباً تکمیل شده بودند.[۲۵] گروه برای مدتی ضبط را متوقف کرد و در تور آمریکای ۱۹۹۶ به‌عنوان گروه افتتاحیهٔ کنسرت‌های آلانیس موریست شرکت کرد و نسخه‌های اولیهٔ چند قطعهٔ جدید را اجرا نمود.[۲۶] گرینوود گفت: «بزرگ‌ترین خاطره‌ام از این تور، اجرای بی‌پایان سولوهای ارگ هموند برای جمعیتی از دختران نوجوان بود که در سکوتی ناامیدکننده نشسته بودند.»[۲۷]

در جریان این تور، باز لورمن از ریدیوهد خواست برای فیلم رومئو + ژولیت قطعه‌ای بسازند و ۳۰ دقیقهٔ پایانی فیلم را در اختیارشان گذاشت. یورک گفت: «وقتی صحنه‌ای را دیدیم که کلر دینز کلت .۴۵ را روی شقیقه‌اش گذاشته بود، بلافاصله شروع به کار روی قطعه کردیم.»[۲۸] اندکی بعد، ریدیوهد قطعهٔ «موسیقی پایانی (برای یک فیلم)» را نوشت و ضبط کرد؛ این قطعه در تیتراژ پایانی فیلم پخش شد، اما به درخواست گروه در آلبوم موسیقی متن قرار نگرفت.[۲۹] این اثر مسیر آلبوم اوکی کامپیوتر را شکل داد. یورک گفت: «این نخستین اجرایی بود که هر نت آن سرم را به چرخش درمی‌آورد—چیزی که به آن افتخار می‌کردم، چیزی که می‌توانستم خیلی بلند گوش کنم و در هیچ لحظه‌ای از آن دل‌زده نشوم.»[۲]

اکثر قطعات اوکی کامپیوتر بین سپتامبر و اکتبر ۱۹۹۶ در سنت کاترین کورت، عمارتی روستایی در نزدیکی باث، سامرست، ضبط شد.

بخش عمدهٔ آلبوم اوکی کامپیوتر بین سپتامبر و اکتبر ۱۹۹۶ در عمارت تاریخی سنت کاترین در نزدیکی باث، سامرست، ضبط شد. این عمارت متعلق به بازیگر جین سیمور بود[۳۰] و گاه برای مراسم شرکتی استفاده می‌شد.[۳۱] تغییر مکان، نقطهٔ عطفی در روند ضبط بود. گرینوود گفت: «این تجربه کمتر شبیه یک آزمایشگاه بود—که معمولاً استودیو چنین حالتی دارد—و بیشتر شبیه گروهی از افراد بود که نخستین آلبومشان را با هم می‌سازند.»[۳۱]

گروه از فضاها و آکوستیک‌های مختلف خانه بهرهٔ فراوان برد. برای مثال، وکال‌های «موسیقی پایانی (برای یک فیلم)» روی پلکان سنگی ضبط شد تا پژواک طبیعی ایجاد شود و «Let Down» ساعت ۳ بامداد در سالن رقص ضبط گردید.[۳۲] انزوا به گروه اجازه داد با سرعت و انعطاف بیشتری کار کنند. اوبراین گفت: «بزرگ‌ترین فشار، در واقع، به پایان رساندن ضبط بود. هیچ ضرب‌الاجلی نداشتیم و آزادی کامل داشتیم. کار را به تعویق می‌انداختیم چون کمی از تمام کردنش می‌ترسیدیم.»[۳۳]

یورک از ضبط‌های انجام‌شده در این خانه راضی بود و از کار بدون جداسازی صداها لذت می‌برد، به این معنا که سازها جداگانه و به‌صورت اورداپ ضبط نمی‌شدند.[۳۴] اوبراین تخمین زد که ۸۰ درصد آلبوم به‌صورت زنده ضبط شد[۳۱][۳۴] و افزود: «از اورداپ متنفرم، چون طبیعی به نظر نمی‌رسد… وقتی زنده می‌نوازی، اتفاق خاصی رخ می‌دهد؛ بیشترش نگاه کردن به یکدیگر و دانستن این است که چهار نفر دیگر همزمان در حال ساختن آن هستند.»[۳۴][۳۵] بسیاری از وکال‌های یورک برداشت اول بودند؛ او معتقد بود اگر دوباره تلاش کند، بیش از حد فکر خواهد کرد و نتیجه ضعیف خواهد شد.[۳۶]

ریدیوهد در اکتبر برای تمرین به Canned Applause بازگشت[۳۷] و سپس بخش عمدهٔ آلبوم را در جلسات بعدی در عمارت سنت کاترین تکمیل کرد. تا کریسمس، فهرست قطعات به ۱۴ آهنگ محدود شد.[۳۸] ضبط‌های تکمیلی در استودیوهای چرج در کراوچ اند لندن انجام شد[۳۹] و بخش‌های زهی در ژانویهٔ ۱۹۹۷ در ابی رود استودیوز ضبط گردید. گادریک این آلبوم را در استودیوهای مختلف لندن میکس کرد[۴۰] و رویکردی سریع و «غیرمداخله‌گر» داشت. او گفت: «اگر بیش از نیم روز روی یک میکس وقت بگذارم، خرابش می‌کنم… سخت‌ترین بخش این است که تازه بمانی و دیدگاه عینی‌ات را حفظ کنی.»[۳] اوکی کامپیوتر تا ۶ مارس ۱۹۹۷[۴۱] توسط کریس بلر در ابی رود مستر شد.[۴۰]

موسیقی و اشعار

[ویرایش]
کریستوف پندرسکی – جشنواره ستارگان در گدانسک، 2008

سبک و تاثیرپذیری

[ویرایش]

یورک گفت نقطهٔ آغاز ریدیوهد برای این آلبوم، «صدای به‌شدت متراکم و هراس‌انگیز» آلبوم جاز فیوژن آوانگارد Bitches Brew اثر مایلز دیویس در سال ۱۹۷۰ بود.[۴۲] او توضیح داد: «زیبایی‌اش در این بود که چیزی را می‌سازد و بعد تماشایش می‌کنی که فرو می‌پاشد. این همان هستهٔ چیزی بود که ما در اوکی کامپیوتر می‌خواستیم انجام دهیم.»[۳۶] یورک از قطعاتی چون "I'll Wear It Proudly" از الویس کاستلو، "Fall on Me" از آر.ئی.ام.، "Dress" از پی‌جی هاروی و «روزی از زندگی» از بیتلز به‌عنوان تأثیرات ویژه بر آلبوم نام برد.[۲] ریدیوهد همچنین از موسیقی‌ساز فیلم انیو موریکونه و گروه کراوت‌راک کن الهام گرفت؛ موسیقی‌دانانی که یورک آن‌ها را «کسانی که فرایند ضبط را مورد سوءاستفاده قرار می‌دهند» توصیف کرد.[۲] گرینوود آلبوم اوکی کامپیوتر را محصول «شیفتگی به این آثار درخشان و تلاش برای بازآفرینی‌شان—و ناکام ماندن در این تلاش» دانست.[۴۳]

به گفتهٔ یورک، ریدیوهد امیدوار بود به «فضایی دست یابد که شاید در شنیدن نخست کمی شوکه‌کننده باشد، اما نه بیش‌تر از فضایی که در آلبوم پت ساوندز از بیچ بویز وجود دارد.»[۴۲] آن‌ها سازبندی خود را گسترش دادند و از پیانو الکتریک، ملوترون و گلوکن‌اشپیل استفاده کردند. گرینوود رویکرد تجربی گروه را چنین خلاصه کرد: «وقتی فکر می‌کنیم آهنگ فوق‌العاده‌ای داریم، اما هیچ‌کس نمی‌داند قرار است چه چیزی روی آن بنوازد.»[۴۴] نشریهٔ اسپین نوشت که اوکی کامپیوتر شبیه «یک آلبوم الکترونیکای دست‌ساز است که با گیتار ساخته شده.»[۴۵]

منتقدان به شباهت‌های سبکی با پراگرسیو راک دههٔ ۱۹۷۰ اشاره کردند، هرچند ریدیوهد این تأثیر را انکار کرد.[۴۶][۴۷] به گفتهٔ اندی گرین در رولینگ استون، ریدیوهد «به‌طور جمعی با پراگرسیو راک دههٔ هفتاد خصومت داشت… اما این مانع نشد که آن‌ها پراگ را از نو در اوکی کامپیوتر اختراع کنند، به‌ویژه در قطعهٔ شش‌ونیم دقیقه‌ای 'پارانوید اندروید'.»[۲۶] تام هول معتقد بود این آلبوم هنوز حال‌وهوای پراگرسیو راک دارد، اما دلیلش این است که روایت‌گری و ساختار داستانی در موسیقی راک به‌قدری جا افتاده که چنین نتیجه‌ای تقریباً اجتناب‌ناپذیر است.[۴۸] در سال ۲۰۱۷، کلیفا سانا در نیویورکر نوشت که اوکی کامپیوتر «به‌طور عمیقی پراگ بود: باشکوه و دیستوپیایی، با تک‌آهنگی آغازین که بیش از شش دقیقه طول داشت.»[۴۶]

اشعار

[ویرایش]

اشعار این آلبوم که توسط یورک نوشته شده‌اند، در مقایسه با ترانه‌های شخصی و احساسی او در خمش‌ها انتزاعی‌تر هستند. منتقد الکس راس نوشت این اشعار «ترکیبی از مکالمات شنیده‌شده، زبان تکنو و تکه‌هایی از یک دفترچهٔ خاطرات خشن» به نظر می‌رسند، با «تصاویری از پلیس ضدشورش در تجمعات سیاسی، زندگی‌های رنج‌بار در حومه‌های منظم، یاپی‌هایی که از هم می‌پاشند، و بیگانگان همدل که در آسمان شناورند.» [۴۹] درون‌مایه‌ها شامل حمل‌ونقل، فناوری، جنون، مرگ، زندگی مدرن بریتانیایی، جهانی شدن و سرمایه‌داری‌ستیزی هستند.[۵۰] یورک گفت: «در این آلبوم، دنیای بیرون همه‌چیز شد… من فقط دارم پولارویدهایی از چیزهایی می‌گیرم که خیلی سریع اطرافم حرکت می‌کنند.»[۵۱] او به مجلهٔ کیو گفت: «مثل این بود که یک دوربین مخفی در اتاقی باشد و شخصیت‌هایی را که وارد می‌شوند تماشا کند—هر آهنگ یک شخصیت متفاوت. دوربین دقیقاً من نبود. بی‌طرف بود، بی‌احساس. اما در واقع اصلاً بی‌احساس نبود؛ درست برعکس.»[۵۲] یورک همچنین از کتاب‌هایی الهام گرفت، از جمله نوشته‌های سیاسی نوآم چامسکی،[۵۳] عصر نهایت‌ها اثر اریک هابزبام، شرایطی که در آن هستیم اثر ویل هاتن، رمان چه تقسیم غنیمتی! اثر جاناتان کو و والیس اثر فیلیپ کی. دیک.[۵۴]

ترانه‌های اوکی کامپیوتر روایت منسجم و خطی ندارند و اشعار آن معمولاً انتزاعی یا غیرمستقیم تلقی می‌شوند. با این حال، بسیاری از منتقدان موسیقی، روزنامه‌نگاران و پژوهشگران این آلبوم را یک آلبوم مفهومی یا چرخهٔ ترانه دانسته یا آن را چنین تحلیل کرده‌اند، زیرا انسجام موضوعی قوی، وحدت زیبایی‌شناختی و منطق ساختاری در ترتیب قطعات وجود دارد.[nb ۱] با وجود اشتراک موضوعی میان ترانه‌ها، ریدیوهد گفته است که اوکی کامپیوتر را آلبوم مفهومی نمی‌دانند و هنگام نوشتن قصد نداشتند قطعات را با یک روایت یا ایدهٔ واحد به هم پیوند دهند.[۳۱][۵۵][۵۶] جانی گرینوود گفت: «فکر نمی‌کنم یک عنوان آلبوم و یک صدای کامپیوتری کافی باشد تا چیزی آلبوم مفهومی شود. این بیشتر یک سرنخ گمراه‌کننده است.»[۵۷] با این حال، گروه قصد داشت آلبوم به‌صورت یک کل شنیده شود و دو هفته صرف چیدمان فهرست قطعات کرد. اوبراین گفت: «زمینهٔ هر آهنگ واقعاً مهم است… این یک آلبوم مفهومی نیست، اما قطعاً نوعی پیوستگی در آن وجود دارد.»[۵۵]

عنوان آلبوم

[ویرایش]

عنوان اوکی کامپیوتر از مجموعهٔ رادیویی سال ۱۹۷۸ به نام The Hitchhiker's Guide to the Galaxy گرفته شده است؛ جایی که شخصیت زافود بیبل‌بروکس جملهٔ «Okay, computer, I want full manual control now» را بر زبان می‌آورد. اعضای ریدیوهد در جریان تور سال ۱۹۹۶ این مجموعه را در اتوبوس گوش می‌دادند و تام یورک این عبارت را یادداشت کرد.[۲۶] در ابتدا، «اوکی کامپیوتر» عنوان موقت برای قطعهٔ بی‌ساید «Palo Alto» بود.[۵۸] اما این نام در ذهن گروه ماندگار شد؛ به گفتهٔ جانی گرینوود، این عبارت «شروع کرد به چسبیدن به کار و ایجاد طنین‌های عجیب در ارتباط با چیزی که می‌خواستیم انجام دهیم.»[۵۳]

یورک گفت این عنوان «به معنای در آغوش گرفتن آینده است، و هم‌زمان به معنای وحشت‌زده بودن از آینده، از آیندهٔ خودمان و آیندهٔ همهٔ دیگران. این مربوط می‌شود به ایستادن در اتاقی که همهٔ وسایل برقی و ماشین‌ها و کامپیوترها روشن‌اند… و صدایی که تولید می‌کنند.»[۵۷] او این عنوان را «یک عبارت کاملاً تسلیم‌شده و هراسان» توصیف کرد و آن را مشابه شعار تبلیغاتی کوکا کولا یعنی «دوست دارم به جهان یاد بدهم که آواز بخواند» دانست.[۵۳] لیندر کاهنی، نویسندهٔ وایرد، پیشنهاد کرده است که این عنوان ادای دینی به کامپیوترهای مکینتاش است، زیرا نرم‌افزار تشخیص گفتار مک به فرمان «OK computer» پاسخ می‌دهد و آن را جایگزین کلیک کردن دکمهٔ «OK» می‌کند.[۵۹] از دیگر عناوین احتمالی که برای آلبوم در نظر گرفته شده بودند می‌توان به Ones and Zeroes (اشاره به نظام عددی باینری) و Your Home May Be at Risk If You Do Not Keep Up Payments («خانهٔ شما ممکن است در صورت عدم پرداخت اقساط در معرض خطر قرار گیرد») اشاره کرد.[۵۸]

طرح روی جلد

[ویرایش]
صفحه‌ای از دفترچهٔ آلبوم اوکی کامپیوتر که شامل لوگوها، خط‌خطی‌های سفید و متنی به زبان اسپرانتو و انگلیسی است. یورک گفت نقشِ دو آدمک خطی که با هم دست می‌دهند نماد استثمار است.[۳۳]

طرح روی جلد اوکی کامپیوتر کلاژی از تصاویر و متون است که توسط یورک (با نام مستعار وایت چاکلت فارم) و استنلی داونوود خلق شد.[۶۰] یورک از داونوود خواست هم‌زمان با جلسات ضبط، یک دفترچهٔ تصویری تهیه کند. او گفته بود تا زمانی که بازنمایی بصری‌ای برای موسیقی‌اش نبیند، به آن اطمینان پیدا نمی‌کند.[۵۴] به گفتهٔ داونوود، پالت رنگی آبی و سفید حاصل «تلاشی برای ساختن چیزی به رنگ استخوان سفیدشده» بود.[۶۱][۶۲]

تصویر دو آدمک خطی که دست یکدیگر را می‌فشارند در دفترچهٔ آلبوم و روی برچسب دیسک در نسخه‌های CD و LP دیده می‌شود. یورک گفت این تصویر نماد استثمار است: «کسی چیزی را می‌خرد که واقعاً نمی‌خواهد، و دیگری به‌ظاهر دوستانه رفتار می‌کند چون می‌خواهد چیزی بفروشد. برای من معنایش همین است.»[۳۳] این تصویر بعدها روی جلد ریدیوهد: بهترین‌ها (۲۰۰۸) نیز استفاده شد.[۳۳] یورک دربارهٔ مضامین طراحی گفت: «این کارها هم غم‌انگیزند و هم خنده‌دار. همهٔ آنچه در آثار هنری آمده، چیزهایی بود که در ترانه‌ها نگفته بودم.»[۳۳]

نمادهای تکرارشونده در طراحی شامل بزرگراه‌ها، هواپیماها، خانواده‌ها، لوگوهای شرکتی و مناظر شهری هستند.[۶۳] عکس بزرگراه روی جلد احتمالاً در هارتفورد، کنتیکت گرفته شده، جایی که ریدیوهد در سال ۱۹۹۶ اجرا داشت.[۶۴] عبارت "Lost Child" به‌طور برجسته دیده می‌شود و دفترچهٔ آلبوم شامل جملاتی به زبان فراساخته اسپرانتو و دستورالعمل‌های بهداشتی به زبان‌های انگلیسی و یونانی است. منتقد آنکات، دیوید کاواناگ، نوشت استفاده از این جملات بی‌ارتباط اثری ایجاد کرده «شبیه به این‌که یک دیوانه در حال مربی‌گری سبک زندگی شما باشد.»[۸] خط‌خطی‌های سفید، که روش دان‌وود برای اصلاح اشتباهات به‌جای استفاده از گزینهٔ undo در کامپیوتر بود،[۶۱] در سراسر کلاژها دیده می‌شوند.[۶۵]

دفترچهٔ آلبوم شامل متن کامل ترانه‌هاست، اما با نحو غیرمعمول، املای متفاوت[۶۶] و یادداشت‌های کوچک.[nb ۲] اشعار همچنین به‌گونه‌ای چیدمان شده‌اند که شکل‌هایی شبیه تصاویر پنهان ایجاد می‌کنند.[۶۷] در راستای موضع ضدشرکتی ریدیوهد، در بخش شناسنامهٔ تولید، یک یادداشت کپی‌رایت طنزآمیز درج شده است: «Lyrics reproduced by kind permission even though we wrote them» («اشعار با مجوز رسمی بازتولید شده‌اند، هرچند خودمان آن‌ها را نوشته‌ایم»).[۶۸]

لیست آهنگ‌ها

[ویرایش]

تمامی آهنگ‌ها توسط تام یورک، جانی گرینوود، اد اوبراین، کالین گرینوود و فیل سلوی نوشته شده است.

  1. "Airbag"
  2. «Paranoid Android»
  3. «Subterranean Homesick Alien»
  4. «Exit Music (For a Film)»
  5. «Let Down»
  6. «Karma Police»
  7. «Fitter Happier»
  8. "Electioneering"
  9. «Climbing Up the Walls»
  10. «No Surprises»
  11. "Lucky"
  12. «The Tourist"

نوازنده‌ها

[ویرایش]

ریدیوهد

[ویرایش]

دیگران

[ویرایش]

لیست‌ها

[ویرایش]
چارت (۱۹۹۷) رتبه
جدول موسیقی آلبوم‌های بریتانیا ۱[۶۹]
بیلبورد ۲۰۰ ۲۱[۷۰]
کانادا ۳[۷۱]
فرانسه ۳[۷۲]

منابع

[ویرایش]
  1. Footman 2007, p. 113.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 Irvin, Jim (July 1997), "Thom Yorke tells Jim Irvin how OK Computer was done", Mojo
  3. 1 2 Robinson, Andrea (August 1997), "Nigel Godrich", The Mix
  4. Randall 2000, p. 161.
  5. Footman 2007, p. 33.
  6. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام CANTIN وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  7. Richardson, Andy (9 December 1995), "Boom! Shake the Gloom!", NME
  8. 1 2 Cavanagh, David (February 2007), "Communication Breakdown", Uncut
  9. Dalton, Stephen (August 2001), "How to Disappear Completely", Uncut
  10. Glover, Arian (1 August 1998), "Radiohead—Getting More Respect.", Circus
  11. Q, January 2003
  12. Footman 2007, p. 34.
  13. Randall 2000, p. 189.
  14. 1 2 Randall 2000, pp. 190–191.
  15. Beauvallet, JD (25 January 2000), "Nigel the Nihilist", Les Inrockuptibles
  16. Selway, Philip (June 2017). "X-Posure with John Kennedy". Radio X (Interview). Interviewed by John Kennedy. Archived from the original on 7 November 2021.
  17. Doyle, Tom (April 2008), "The Complete Radiohead", Q
  18. Randall 2000, p. 194.
  19. 1 2 Folkerth, Bruce (13 August 1997), "Radiohead: Ignore the Hype", Flagpole
  20. 1 2 Randall 2000, p. 195.
  21. Walsh, Nick Paton (November 1997), "Karma Policeman", London Student, University of London Union
  22. McKinnon, Matthew (24 July 2006). "Everything in Its Right Place". Canadian Broadcasting Corporation. Archived from the original on 3 March 2016. Retrieved 1 December 2018.
  23. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام WYLIE وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  24. Pettigrew, Jason (September 2001), "How to Reinvent Completely", Alternative Press
  25. Footman 2007, p. 25.
  26. 1 2 3 Greene, Andy (31 May 2017), "Radiohead's rhapsody in gloom: OK Computer 20 years later", Rolling Stone, archived from the original on 31 May 2017
  27. Greene, Andy (13 December 2018). "Flashback: Radiohead open for Alanis Morissette in 1996". Rolling Stone. Retrieved 13 September 2024.
  28. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام HUMO وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  29. Footman 2007, p. 67.
  30. Randall 2000, p. 196.
  31. 1 2 3 4 Masuo, Sandy (September 1997), "Subterranean Aliens", Request
  32. Footman 2007, p. 35.
  33. 1 2 3 4 5 Harris, John (January 1998), "Renaissance Men", Select
  34. 1 2 3 Vaziri, Aidin (October 1997), "British Pop Aesthetes", Guitar Player
  35. Diehl, Matt (June 2004), "The 50th Anniversary of Rock: The Moments – 1996/1997: Radio Radiohead Get Paranoid", Rolling Stone
  36. 1 2 Sutcliffe, Phil (October 1999), "Radiohead: An Interview with Thom Yorke", Q
  37. Randall 2000, p. 198.
  38. Randall 2000, p. 199.
  39. Trendall, Andrew (17 October 2024). "Colin Greenwood on capturing 'the middle era' of Radiohead – and what's next for the band". NME. Retrieved 17 October 2024.
  40. 1 2 Randall 2000, p. 200.
  41. "OK Computer turns 20". Time Out Abu Dhabi. Time Out Group. 5 June 2017. Archived from the original on 28 June 2024. Retrieved 28 June 2024.
  42. 1 2 خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام LAUNCH وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  43. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام MORAN وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  44. Bailie, Stuart (21 June 1997), "Viva la Megabytes!", NME
  45. Walters, Barry (August 1997), "Radiohead: OK Computer (Capitol)", Spin, vol. 13, no. 5, pp. 112–13, retrieved 6 April 2020
  46. 1 2 Sanneh, Kelefa (19 June 2017), "The Persistence of Prog Rock", The New Yorker, archived from the original on 12 June 2017
  47. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام progeny وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  48. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام Hull وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  49. Ross 2010, p. 88.
  50. Footman 2007, pp. 142–150.
  51. Sutherland, Mark (24 May 1997), "Rounding the Bends", Melody Maker
  52. Sutcliffe, Phil (1 October 1997), "Death is all around", Q
  53. 1 2 3 Sakamoto, John (2 June 1997), "Radiohead talk about their new video", Jam!
  54. 1 2 Lynskey, Dorian (February 2011), "Welcome to the Machine", Q
  55. 1 2 Wadsworth, Tony (20 December 1997), "The Making of OK Computer", The Guardian
  56. Letts 2010, pp. 32.
  57. 1 2 Clarke 2010, p. 124.
  58. 1 2 Footman 2007, pp. 36–37.
  59. Kahney, Leander (1 February 2002), "He Writes the Songs: Mac Songs", Wired, archived from the original on 13 April 2012
  60. Krüger, Sascha (July 2008), "Exit Music", Visions (به آلمانی)
  61. 1 2 Dombal, Ryan (15 September 2010). "Take Cover: Radiohead Artist Stanley Donwood". Pitchfork. Archived from the original on 30 August 2011.
  62. Griffiths 2004, p. 79.
  63. Footman 2007, pp. 127–130.
  64. Young, Alex (9 May 2017). "Location of Radiohead's OK Computer artwork has been discovered". Consequence (به انگلیسی). Retrieved 29 June 2024.
  65. Griffiths 2004, p. 81.
  66. Kuipers, Dean (March 1998), "Fridge Buzz Now", Ray Gun
  67. Arminio, Mark (26 June 2009), "Between the Liner Notes: 6 Things You Can Learn By Obsessing Over Album Artwork", Mental floss, archived from the original on 6 October 2012
  68. Odell, Michael (September 2003), "Inside the Mind of Radiohead's Mad Genius!", Blender
  69. "everyHit.com - UK Top 40 Chart Archive, British Singles & Album Charts". Retrieved 30 September 2008.
  70. "Artist Chart History - Radiohead". Billboard. Archived from the original on 12 January 2008. Retrieved 30 September 2008.
  71. "OK Computer> Charts & Awards> Billboard Albums". AllMusic. Retrieved 30 September 2008.
  72. "Radiohead - OK Computer". Lescharts.com. Retrieved 30 September 2008.
  1. در مقابل، برخی منتقدان دیگر نیز استدلال کرده‌اند که اوکی کامپیوتر تنها تا حدی یک آلبوم مفهومی است، یا در معنایی غیرسنتی و مشروط می‌توان آن را چنین دانست، یا اصلاً آلبوم مفهومی به‌شمار نمی‌آید. Letts 2010, pp. 28–32 را ببینید.
  2. For example, the line "in a deep deep sleep of the innocent" from "Airbag" is rendered as ">in a deep deep sssleep of tHe inno$ent/completely terrified". See Footman 2007, p. 45
خطای یادکرد: خطای یادکرد: برچسب <ref> برای گروهی به نام «nb» وجود دارد، اما برچسب <references group="nb"/> متناظر پیدا نشد. ().